آیه ۳۴ سوره غافر

سوره غافر، آیه ۳۴ · جزء ۲۴ · صفحه ۴۷۱

وَ لَقَدْ جَاءَكُمْ يُوسُفُ مِنْ قَبْلُ بِالْبَيِّنَاتِ فَمَا زِلْتُمْ فِي شَكٍ مِمَّا جَاءَكُمْ بِهِ حَتَّى إِذَا هَلَكَ قُلْتُمْ لَنْ يَبْعَثَ اللَّهُ مِنْ بَعْدِهِ رَسُولاً كَذٰلِكَ يُضِلُ اللَّهُ مَنْ هُوَ مُسْرِفٌ مُرْتَابٌ

پیش از این یوسف دلایل روشن برای شما آورد، ولی شما همچنان در آنچه او برای شما آورده بود تردید داشتید؛ تا زمانی که از دنیا رفت، گفتید: هرگز خداوند بعد از او پیامبری مبعوث نخواهد کرد! این گونه خداوند هر اسرافکار تردیدکننده‌ای را گمراه می‌سازد!

معنی کلمات و عبارات
«الْبَیِّنَاتِ»: آیه‌های کتاب آسمانی. دلائل و براهین و معجزات. «فَمَازِلْتُمْ فِی شَکٍّ»: پیوسته در شکّ و تردید بسر می‌بردید. «هَلَکَ»: فوت کرد. «مُرْتَابٌ»: متشکّک و متردّد در دین.
نزول

سال ۱۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

در آن زمان چه می‌گذشت (۱ رویداد)
نکات آیه
۱ - مؤمن آل فرعون براى بیدار کردن مردم و انصراف آنان از قتل موسى(ع)، سرگذشت یوسف پیامبر رایادآور شد. «أتقتلون رجلاً ... إنّى أخاف علیکم ... و لقد جاءکم یوسف» ۲ - یوسف(ع)، پیامبر مردم مصر پیش از حضرت موسى(ع) «و لقد جاءکم یوسف من قبل» ۳ - یوسف(ع) ارائه دهنده دلایل روشن و بى ابهام، بر رسالت خویش براى مردم مصر «و لقد جاءکم یوسف من قبل بالبیّنت» ۴ - دعوت یوسف پیامبر، متکى بر دلایل متعدد و روشن بود. «و لقد جاءکم یوسف من قبل بالبیّنت» ۵ - شک و تردید مستمر مردم مصر در رسالت یوسف(ع) تاپایان عمر ایشان (على رغم مشاهده دلایل روشن بر صدق رسالت آن حضرت). «لقد جاءکم یوسف من قبل بالبیّنت فمازلتم فى شکّ ممّا جاءکم به» ۶ - مردم مصر در عصر یوسف(ع)، مردمى لجوج و حق ناپذیر «فمازلتم فى شکّ ممّا جاءکم به» تردید مردم مصر در رسالت یوسف(ع) با وجود عرضه شدن دلایل روشن براى ایشان به دو دلیل مى تواند باشد: ۱- به خاطر لجالت آنان است که در آیه بعد از آنان به مردمى مجادله گر تعبیر شده است. ۲ - یا به این دلیل است که آنان نسبت به دعوت یوسف(ع) و دلایل ایشان، بى اعتنا و گریزان بودند. ۷ - مردم مصر در عصر یوسف(ع)، مردمى بى اعتنا به دعوت ایشان و گریزان از فهم صحیح آن «فمازلتم فى شکّ ممّا جاءکم به» ۸ - نکوهش مؤمن آل فرعون از مردم مصر، به خاطر تردید کردن در رسالت یوسف(ع) در گذشته (على رغم مشاهده دلایل روشن او) «فمازلتم فى شکّ ممّا جاءکم به» ۹ - پندار باطل مردم مصر به پایان یافتن نبوت و نیامدن هیچ پیامبرى از جانب خدا، براى انسان هاى بعد از یوسف(ع) «حتّى إذا هلک قلتم لن یبعث اللّه من بعده رسولاً» ۱۰ - حق ناپذیرى و ایمان نیاوردن مردم مصر در عصر موسى(ع)، داراى پیشینه در تاریخ گذشته آنان و به ارث رسیده از اجدادشان «لقد جاءکم یوسف من قبل ... فمازلتم فى شکّ ممّا جاءکم به حتّى إذا هلک قلتم لن یبعث اللّه من بعده رسولاً» ۱۱ - اعتقاد مردم مصر به ختم نبوت و نیامدن هیچ پیامبرى پس از یوسف(ع)، منشأ مخالفت آنان با دعوت موسى(ع) «حتّى إذا هلک قلتم لن یبعث اللّه من بعده رسولاً» اعلام ختم نبوت پس از یوسف(ع) از سوى مردم مصر، مى تواند دلیل و یا بهانه آنان در مخالفت با دعوت موسى(ع) باشد. ۱۲ - آشنایى مؤمن آل فرعون، از تاریخ مردم مصر و سرگذشت یوسف پیامبر(ع) «و لقد جاءکم یوسف من قبل بالبیّنت ... حتّى إذا هلک قلتم لن یبعث اللّه من بعده رسولاً» ۱۳ - پافشارى در مخالفت با دین و تردید در حقانیت آن - باوجود مشاهده دلایل روشن - موجب گمراهى ابدى است. «کذلک یضلّ اللّه من هو مسرف مرتاب» مقصود از «مسرف» در این آیه، کسى است که در مخالفت با حق، پافشارى و اصرار فراوان دارد. ۱۴ - گمراه شدن بر اثر پافشارى بر ضدیت با دین و نپذیرفتن آن - با وجود مشاهده دلایل روشن - سنت الهى است. «کذلک یضلّ اللّه من هو مسرف مرتاب» برداشت یاد شده از تعبیر «کذلک» (این گونه) به دست مى آید. ۱۵ - مخالفت بیش از حد با دین الهى و تردید در حقانیت آن، از ویژگى هاى مردم مصر از عصر یوسف تا موسى(ع) «کذلک یضلّ اللّه من هو مسرف مرتاب» ۱۶ - گمراه شدن انسان از سوى خداوند، نتیجه و پیامد کردار خود او است. «کذلک یضلّ اللّه من هو مسرف مرتاب» از این که خداوند از میان انسان ها، کسانى را گمراه مى سازد که دست به اسراف مى زنند و پیوسته در حق تردید روا مى دارند، مطلب یاد شده به دست مى آید. ۱۷ - هشدار مؤمن آل فرعون به مردم مصر، از دچار شدن به گمراهى ابدى بر اثر پافشارى بر مخالفت با دعوت موسى(ع) و تردید در حقانیت آن «کذلک یضلّ اللّه من هو مسرف مرتاب» ۱۸ - مؤمن آل فرعون، برخوردار از معرفت عمیق نسبت به معارف الهى (مانند خداشناسى، معاد، تاریخ و مسؤولیت پیامبران) «إنّى أخاف علیکم مثل یوم الأحزاب ... یوم التناد ... کذلک یضلّ اللّه من هو مسرف مرتاب»
تفسیر (۱۰)
روایات و احادیث

۱۹ - «عن محمّدبن مسلم قال: قلت لأبى جعفر(ع) ...کان یوسف رسولاً نبیّاً؟ قال: نعم أما تسمع قول اللّه تعالى: «و لقد جاءکم یوسف من قبل بالبیّنات»; [منبع: قصص الأنبیا، ص ۱۳۵، ح ۱۳۸; نورالثقلین، ج ۴، ص ۵۱۹، ح ۴۵.] از محمدبن مسلم نقل شده که گفت : به امام باقر(ع) عرض کردم : ...آیا یوسف(ع) داراى رسالت و نبوت بود؟ حضرت فرمود: آرى آیا نشنیده اى سخن خداى تعالى را [که فرمود]: و لقد جاءکم یوسف من قبل بالبیّنات».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

آثار شک در حقانیت موسیآثار عقیده به خاتمیت یوسفآثار عقیده مصریان باستانآثار مخالفت با موسیاصرار بر حق ناپذیریاصرار بر دین ستیزیانبیای مصر باستانانذار از گمراهیبینات یوسفتعدد بینات یوسفحق ناپذیری مصریان باستانخداشناسی مؤمن آل فرعوندلایل نبوت یوسفدین ستیزی مصریان باستانذکر قصه یوسفزمینه تنبه فرعونیانزمینه ممانعت از قتل موسیسرزنش شک در نبوت یوسفسرزنش مصریان باستانسنت اضلالشک در نبوت یوسفشک مصریان باستانعقیده باطل مصریان باستانعقیده به خاتمیت یوسفلجاجت مصریان باستانمؤمن آل فرعون و قصه یوسفمؤمن آل فرعون و مصریان باستانمنشأ مخالفت با موسیویژگیهای مصریان باستانپیشینه حق ناپذیری مصریان باستانکفر مصریان باستانسرزنشهای مؤمن آل فرعونروش تبلیغ مؤمن آل فرعونعلم مؤمن آل فرعونانذار مصریان باستانفضایل مؤمن آل فرعوننبوت یوسفقصه مؤمن آل فرعونانذارهای مؤمن آل فرعونتاریخ مصرباستاناضلال خداتاریخ انبیاعوامل گمراهیسنتهای خداآثار عمل
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۶۲)
  • هشدارها و پندهای مؤمن الفرعون به فرعونیان+۹ آیه
  • رسالت یوسف(علیه السلام) میان الفرعون+۱ آیه
  • ارایه معجزات و ادّله روشن به الفرعون از سوی یوسف(علیه السلام)+۱ آیه
  • تردید الفرعون در رسالت یوسف(علیه السلام)+۱ آیه
  • جدال بدون دلیل و برهان در ایات الهی، موجب گمراهی+۱ آیه
  • جدالکنندگان در ایات الهی مردمی مسرف و شکّاک+۱ آیه
  • مسرفان جدال کننده در ایات حق، فاقد منطق و برهان+۱ آیه
  • تمام شدن حجّت بر قوم فرعون از سوی یوسف(علیه السلام)
  • هدایت نشدن قوم فرعون پس از اتمامحجّت یوسف(علیه السلام)
  • اسراف (انکار رسالت و ادّعای دروغین نبوّت) درپیدارنده، محرومیّت از هدایت الهی+۱ آیه
  • گمراهی، کیفر مسرفان شکاک در معارف الهی
  • اسرافگری مصریان در دوران یوسف(علیه السلام) و موسی(علیه السلام)
  • گمراهی مسرفان مصر باستان به رغم مشاهده ادله و معارف روشن الهی
  • اقامه برهان برای هدایت مردم مصر، از جانب یوسف(علیه السلام)
  • اسراف و تجاوز از حدّ خود، برخاسته از روحیّه تکبّر+۱ آیه
  • تردید در حق، ناشی از روحیّه تکبّر+۱ آیه
  • فرعونیان، گروهی متکبّر و خودخواه+۳ آیه
  • گمراهی، زمینهساز جدال در ایات الهی+۱ آیه
  • گمراهی انسانها از سوی خدا، پس از اتمام حجّت بر انان+۱ آیه
  • وجود شک و تردید نسبت به رسالت انبیا در میان برخی اقوام+۱ آیه
  • شجاعت تحسین برانگیز مؤمن ال فرعون، هنگام تبلیغ و دفاع از موسی(علیه السلام)، با هشدارهای کوبنده به فرعون و فرعونیان+۹ آیه
  • شک و تردید فرعونیان، مایه ضلالت و گمراهی انان
  • شک و تردید فرعونیان در رسالت پیامبران الهی، پس از یوسف(علیه السلام)+۱ آیه
  • شک و تردید مصریان در رسالت یوسف(علیه السلام)، با وجود اقامه دلایل روشن، از سوی ان حضرت(علیه السلام)
  • شک در پیامهای یوسف(علیه السلام)، از مصادیق اسراف
  • سنّت الهی در گمراه نمودن متجاوزان از حدّ و تردیدکنندگان در حقّانیّت دین
  • سنّت الهی به گمراهی مسرفان شکّاک
  • اسراف و تجاوز از حدّ، باعث گمراهی+۱ آیه
  • تردید در حقّانیّت دین، با وجود دلایل روشن و اشکار، موجب گمراهی+۱ آیه
  • شک و تردید بنی اسراییل در تعالیم یوسف(علیه السلام)، عامل گمراه شدن انها از سوی خداوند
  • مجادله بدون دلیل و برهان در ایات الهی (دین)، موجب گمراهی و محرومیّت از هدایت الهی+۳ آیه
  • عملکرد انسانها، منشا واگذاشتن انان به حال خود و سرگردانی انان+۳ آیه
  • ختم قلب، مانع درک ایات الهی و ایمان به انها+۱ آیه
  • شک و تردید، موجب کفر و انکار تعالیم دین+۱ آیه
  • تکبّر، زمینهساز روحیّه لجاجت و مجادلهگری بدون دلیل در انسان، در مورد عقاید خویش+۳ آیه
  • جدال در ایات الهی، بدون دلیل و از سر جهل و لجاجت، موجب اسراف و تجاوز از حدّ+۱ آیه
  • جدال و لجاجت بدون دلیل در ایات الهی، موجب گمراهی+۱ آیه
  • مصریان باستان، مردمی لجوج و حقناپذیر+۱ آیه
  • رفتار لجوجانه مصریان باستان، در مخالفت بیش از حدّ با دین الهی و تردید در حقّانیّت ان، از عصر یوسف علیه السلام تا موسی علیه السلام+۲ آیه
  • مصریان لجوج، مردمانی مبغوص در نزد خداوند+۱ آیه
  • انکار رسالت پیامبران، از سوی مصریان، در عهد باستان+۲ آیه
  • اسرافگری مردم مصر، در دوران یوسف و موسی علیهما السلام+۱ آیه
  • مُضلّ/ اسماوصفات+۳ آیه
  • ارایهؤ معجزات هر یک از انبیای الهی، برای اثبات رسالت خویش، نشانههای خدا+۲ آیه
  • ارایه معجزات متعدّد از سوی یوسف پیامبر علیه السلام و تردید دایم مصریان در ان
  • گمراهی و اسرافگری، از عوامل شک و تردید مصریان، در معجزات و نبوت یوسف علیه السلام
  • برخورداری یوسف علیه السلام از معجزات الهی
  • بعثت انبیا از سوی خداوند، از باورهای ایمان مؤمن الفرعون+۱ آیه
  • اسرافگری مانع بهرهمندی از هدایت خداوند، مورد اعتقاد مؤمن الفرعون+۱ آیه
  • تحیّر و شکهای بیمورد، زمینهساز گمراهی و محرومیّت از هدایت خداوند از اعتقادات مؤمن الفرعون+۱ آیه
  • مؤمن الفرعون دارای ایمان راسخ به (پیامبری) یوسف علیه السلام دارای بیّنات و معجزات+۱ آیه
  • جدال بیهوده در ایات الهی، موجب گمراهی در بینش مؤمن الفرعون+۱ آیه
  • کشور مصر، محلّ سکونت و زندگی مؤمن الفرعون+۱ آیه
  • اگاهی کامل مؤمن الفرعون از رسالت یوسف علیه السلام و برخورد تردیدامیز مصریان با ان حضرت+۱ آیه
  • سوگند مؤمن الفرعون به سرگذشت یوسف علیه السلام و برخورد انکارامیز مصریان با وی
  • ملامتهای مؤمن الفرعون از مصریان، به علّت تردید در رسالت یوسف علیه السلام+۱ آیه
  • موعظه مؤمن الفرعون به ال خود، مبنی بر عبرتگیری از اسرافگری مصریان متجاوز دوران یوسف علیه السلام
  • یوسف علیه السلام، دارای دلایل روشن، در امر نبوّت خود
  • اسراف، از موانع هدایت الهی+۱ آیه
  • تبلیغ یوسف علیه السلام با بیان حقایق و پیامهای الهی
  • رسالت یوسف علیه السلام، مورد شک و تردید مصریان، در دوران حیات ان حضرت
  • اقامه برهان و معجزه برای هدایت مردم مصر، از جانب یوسف علیه السلام نمود رسالت وی
واژه‌ها