سوره فصلت، آیه ۳۸ · جزء ۲۴ · صفحه ۴۸۰
فَإِنِ اسْتَكْبَرُوا فَالَّذِينَ عِنْدَ رَبِّكَ يُسَبِّحُونَ لَهُ بِاللَّيْلِ وَ النَّهَارِ وَ هُمْ لاَ يَسْأَمُونَ
و اگر (از عبادت پروردگار) تکبّر کنند، کسانی که نزد پروردگار تو هستند شب و روز برای او تسبیح میگویند و خسته نمیشوند!
معنی کلمات و عبارات
«عِندَ رَبِّکَ»: در پیشگاه او هستند. مراد از عندیّت، یعنی در پیشگاه بودن، عندیّت مکانی نیست؛ بلکه عندیّت کرامت و منزلت است (نگا: قمر / ). «لا یَسْأَمُونَ»: ملول نمیگردند. خسته و درمانده نمیشوند (نگا: بقره / .
نزول
سال ۹ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - استکبار و سرپیچى از عبادت خدا، بى تأثیر در ساحت کبریایى او «فإن استکبروا فالذین عند ربّک یسبّحون له»
۲ - بى نیازى مطلق خداوند، از عبادت انسان ها «فإن استکبروا فالذین عند ربّک یسبّحون له»
۳ - سرپیچى از سجده و عبادت آفریدگار جهان، نمونه بارز استکبار است. «و اسجدوا للّه ... فإن استکبروا»
۴ - فرشتگان و بندگان مخلص حق، در شب و روز همواره تسبیح گوى خداوند هستند. «فالذین عند ربّک یسبّحون له بالّیل و النهار»
تعبیر «بالّیل و النهار» کنایه از استمرار و تداوم است.
۵ - اخلاص کامل فرشتگان، در تسبیح و عبادت خداوند «فالذین عند ربّک یسبّحون له بالّیل و النّهار»
از این که به جاى «یسبّحونه»، عبارت «یسبّحون له» آمده و «لام» براى اختصاص مى باشد، مطلب بالا قابل برداشت است.
۶ - فرشتگان و بندگان مخلص خدا، در تسبیح و عبادت او خستگى ناپذیراند. «فالذین عند ربّک یسبّحون له ... و هم لایسئمون»
«السّامة» (مصدر «لایسئمون») به معناى خستگى و ملالت از ادامه کار است.
۷ - درجات متفاوت فرشتگان، به مقدار عبادت آنان براى پروردگار است. «فالذین عند ربّک یسبّحون له بالّیل و النّهار»
برداشت یاد شده بر این مبنا است که «عند ربّک» اشاره به برخى از فرشتگان داشته باشد که از مقام قرب و حضور برخورداراند.
۸ - تسبیح و تنزیه مستمر خداوند، والاترین مرتبه عبودیت و بندگى است. «فإن استکبروا فالذین عند ربّک یسبّحون له بالّیل و النّهار»
خداوند در برابر استکبار مشرکان از عبادت او، به بیان عبادت مستمر و مداوم فرشتگان مى پردازد. از این مطلب فهمیده مى شود که استمرار و تداوم تسبیح و تنزیه، بالاترین مرتبه بندگى است.
۹ - تأثیر قرب به خداوند، در علاقه و شیفتگى انسان به عبادت او «فالذین عند ربّک یسبّحون له بالّیل و النهار»
«عند ربّک» اشعار به قرب دارد. استمرار و تداوم عبادت به فرشتگان مقرب نسبت داده شده است. بنابر این مى توان چنین استنباط کرد که درجات عبادت و پرستش - که نماد شیفتگى به خداوند است - به درجات تقرب انسان بستگى دارد.
۱۰ - اخلاص در تسبیح و عبادت، امرى شایسته و ارزشمند است. «فالذین عند ربّک یسبّحون له»
از آمدن عبارت «یسبّحون له» به جاى «یسبّحونه»، اخلاص فرشتگان فهمیده مى شود و از این که خداوند اخلاص فرشتگان را به رخ انسان ها مى کشد، مطلب بالا قابل برداشت است.
۱۱ - نشاط در عبادت و خسته نشدن از تسبیح پروردگار، امرى ستوده نزد خداوند «یسبّحون له ... و هم لا یسئمون»
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
اخلاص در تسبیح خداارزش اخلاص در تسبیح خداارزش اخلاص در عبادتتداوم تسبیح بندگان خداتداوم تسبیح مخلصانخستگی ناپذیری بندگان خداخستگی ناپذیری مخلصانخستگی ناپذیری ملائکهمنشأ تفاوت ملائکهنشاط در تسبیح خدانشاط در عبادت خدااخلاص ملائکهعبادات انسان هامراتب عبودیتاخلاص در عبادت خدانشانه های استکبارتداوم تسبیح ملائکهتسبیح در روزاستکبار با خدااهمیت تسبیح خداآثار تقربتسبیح در شبسجده بر خدازمینه عبادتآثار عبادت خدامدحهای خداصفات جمالعظمت خداعبادت خدابی نیازی خداعصیان از خداعمل پسندیده
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۰)
- سرپیچی از سجده و عبادت برای افریدگار جهان، نشانه بارز استکبار+۱ آیه
- استکبار مشرکان در برابر خدا+۱ آیه
- محمّد(صلی الله علیه واله) تحت تربیت خاصّ خداوند+۲ آیه
- همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۴ آیه
- تسبیح فرشتگان و بندگان مخلص خدا، در شب و روز
- تسبیح خداوند، از ناحیه مقرّبان+۳ آیه
- فرشتگان، تسبیحکنندگان خداوند+۸ آیه
- تقرّب به خدا، زمینه تسبیح مستمرّ برای خدا+۲ آیه
- تقرّب به خدا، زمینه عبادت و پرستش او+۴ آیه
- فرشتگان، از مقرّبان در پیشگاه خداوند+۵ آیه
- مقرّبان درگاه حق، از تنزیهکنندگان خداوند+۴ آیه
- فرشتگان، تنزیهکننده خداوند+۱۰ آیه
- حرمت استکبار و استنکاف، از بندگی خداوند+۲ آیه
- ربوبیّت خداوند، مستلزم تسبیح و تنزیه او+۴ آیه
- استمرار خورشیدپرستی با توجّه به نهی خداوند از ان، برخاسته از استکبار+۱ آیه
- خستگی ناپذیری فرشتگان از تسبیح خداوند، در شب و روز+۲ آیه
- سجده در برابر خورشید، راه و رسم ملکه سبا و قومش+۱ آیه
- شب هنگام، فرصتی مناسب برای تسبیح و تقدیس خداوند+۳ آیه
- اخلاص در تسبیح و عبادت، امری شایسته و ارزشمند+۱ آیه
- بی تاثیری استکبار مردمان از عبادت خدا، در ساحت کبریایی او+۱ آیه
- خستگی ناپذیری مقرّبان، از عبادت الهی+۱ آیه
- خستگی ناپذیری ملایکه، از عبادت خداوند+۱ آیه
- تقرّب در پیشگاه خدا، مقتضی پرستش و عبادت او+۴ آیه
- نشاط در عبادت و خسته نشدن از ان، امری ستودنی+۲ آیه
- سجده برای ماه، به جای سجده برای خالق ان (خداوند)، نشانه استکبار+۱ آیه
- محمّد صلی الله علیه و اله، تحت تربیت خاصّ خداوند+۱ آیه
- حشر مردگان و برانگیختن انان، از شؤون ربوبیّت خداوند+۱ آیه
- فرشتگان، از تسبیحکنندگان خدا+۱۰ آیه
- خستگیناپذیری ملایکه مقرب، در تسبیح شبانهروزی خدا+۲ آیه
- فرشتگان، از مقرّبان پیشگاه خداوند+۵ آیه