سوره ق، آیه ۱۰ · جزء ۲۶ · صفحه ۵۱۸
معنی کلمات و عبارات
«بَاسِقَاتٍ»: طولانی و دراز. بلندبالا و سرکشیده. حال است. «طَلْعٌ»: (نگا: انعام / ، شعراء / صافات / ). «نَضِیدٌ»: چین‌چین چیده شده. در کنار هم مرتب و منظم قرار گرفته. فعیل به معنی مفعول است (نگا: هود / ، واقعه / ).
نزول
سال ۵ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه می‌گذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱- نخل هاى افراشته، با شکوفه هایى انبوه و برهم چیده، آیتى خداوندى است. «و النخل باسقت لها طلع نضید»
«باسقات» (جمع «باسق») به معناى بلند و برافراشته، «طلع» به معناى شکوفه و «نضید» به معناى روى هم افتاده و انبوه است.
۲- قامت بلند نخل و شکوفه هاى انبوه خرما، پیامدار بصیرت و مایه تذکر خلق «تبصرة و ذکرى ... و النخل باسقت لها طلع نضید»
۳- اهمیت نخل و خرما، در میان درخت ها و میوه ها «فأنبتنا به جنّ-ت ... و النخل باسقت لها طلع نضید»
برداشت بالا با توجه به این نکته است که از میان همه درختان، «نخل» یاد شده است. البته بعید نیست که این انتخاب با توجه به جغرافیاى سرزمین وحى صورت گرفته باشد.
۴- حسن استفاده از ملموس ترین نمادها، براى هدایت و درس آموزى خلق * «و النخل باسقت لها طلع نضید»
برداشت یاد شده بدان احتمال است که اختصاص به ذکر یافتن «نخل» از میان همه درختان و «خرما» از میان همه میوه ها، از آن جهت باشد که نخل و خرما، اساسى ترین نقش را در زندگى عرب عصر نزول داشته است.
۵- دستیابى خوشه هاى خرما بر بلنداى قامت نخل به عنصر حیاتى آب، شایان تأمّل و درس آموزى* «أفلم ینظروا ... و النخل باسقت لها طلع نضید»
برداشت بالا بدان احتمال است که تعبیر «باسقات»، از آن جهت در آیه قید شده باشد که رسیدن «آب» از زمین به خوشه هاى خرما در ارتفاع بالا، از فرایندى پیچیده و شایان تأمّل برخوردار است.
۶- چینش دانه هاى خرما در خوشه هاى انبوه نخل، شایان تأمل و پندآموزى «لها طلع نضید»
تفسیر (۷)
موضوعات
دسته‌بندی موضوعی
اهمیت نخلبلندی نخلسیراب شدن خوشه های نخلعبرت از خوشه های خرمانقش شکوفه های نخلنقش نخلاهمیت خرماعوامل بصیرتروش تعلیمفواید مثالارائه نمونه عینی در هدایتعوامل تذکرآیات آفاقیروش هدایتعوامل عبرت
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۶)
- نقش اب در پیدایش میوههای گوناگون+۱۱ آیه
- رویش باغها و نخلهایی با خرمای برهم انباشته، در پی بارش باران، از نشانههای خالقیّت خدا+۱ آیه
- رویش درخت خرما، از ایات خدا+۹ آیه
- تامین روزی انسانها از سوی خدا، ایه الهی+۳ آیه
- خوشههای متراکم وانباشته بر درختان خرما، ایه خدا+۱ آیه
- خلقت نظام طبیعت و مواهب ان برای بهرهمندی انسان+۱۱ آیه
- نزول باران و حیات و سرسبزی زمینهای خشک و مرده در پی ان، دلیلی بر قدرت خداوند برای احیای مردگان+۷ آیه
- باران، عاملی مهم و مؤثر در پیدایش و رویش باغها+۸ آیه
- باران، زمینهساز به ثمر رسیدن درختان و پیدایش انواع میوهها و محصولات+۱۴ آیه
- باران، نازل شده از اسمان، تامینکننده روزی انسانها+۴ آیه
- باغهای میوه، تامینکننده ارزاق مردم+۹ آیه
- باران با برکت، باعث رشد و رویش گیاهان، باغات و حبوبات برای تامین روزی انسانها+۲ آیه
- نزول باران با برکت، علّتِ زنده شدن زمین مرده+۲ آیه
- نزول اب با برکت از اسمان، سبب جوانه زدن و روییدن بذر گیاهان+۷ آیه
- اب باران، از عوامل جوانه زدن و رویش گیاهان+۸ آیه
- خرما، از خوردنیهای حلال و مباح+۶ آیه
- قامت بلند درخت خرما، مایه بصیرت و تذکّر خلق+۱ آیه
- پیدایش باغهایی با درختان خرما، بر اثر ریزش باران به اراده خداوند+۸ آیه
- درختان خرمای افراشته با شکوفه هایی بر روی هم چیده شده، از ایات خدا+۱ آیه
- شکوفه های بر روی هم چیده شده درخت خرما، پیام دار بصیرت و مایه تذکّر خلق+۲ آیه
- خرما، از خوردنیهای حلال برای انسان+۶ آیه
- خداوند، منشا پیدایش خوردنیها+۱۱ آیه
- تشویق خداوند به مطالعه در خوشه های انبوه و با چینش منظّم درخت خرما+۱ آیه
- بهره مند شدن انسان، هدف نزول رزق و روزی از جانب خدا+۲ آیه
- نقش خرما و درخت نخل، در تامین رزق انسان+۱ آیه
- خرما، از رزقهای انسانها+۱ آیه
- پژمردگی و خشکی زمین، قبل از نزول باران+۶ آیه
- ابادانی زمین به وسیله بارش باران، از اسمان+۶ آیه
- درخت خرما، دارای شکوفه هایی انبوه+۲ آیه
- قدرت خداوند بر احیای زمین، دلیل امکان حیات مجدّد مردگان و خروجشان از قبر+۲ آیه
- شباهت رستاخیز انسانها و زنده شدن انها پس از مرگ در قیامت، به رویش گیاهان در زمین، بعد از ریزش باران+۷ آیه
- تامّل در نشانههای قدرت خداوند در طبیعت، باعث پند و موعظه+۲ آیه
- میوهها، از ایات خداوند+۱۳ آیه
- خلقت میوهها، از ایات الهی+۸ آیه
- رویش درختان میوه از زمین، از ایات خدا و بایسته تفکّر و تامّل+۸ آیه
- ابهای فرو امده از ابرها، موجب رویش میوهها+۸ آیه