سوره ق، آیه ۲۱ · جزء ۲۶ · صفحه ۵۱۹
وَجَاءَتْ كُلُّ نَفْسٍ مَّعَهَا سَائِقٌ وَشَهِيدٌ
اور ہر ایک شخص آئے گا اس کے ساتھ ایک ہانکنے والا اورایک گواہی دینے والا ہوگا
معنی کلمات و عبارات
«سَآئِقٌ»: راننده و سوقدهنده. مراد فرشتهای است که او را به سوی جایگاه محشر میبرد و رهنمون او میشود (نگا: روحالمعانی). «شَهِیدٌ»: گواه. شاهد. مراد فرشتهای است که بر اعمال او گواهی میدهد (نگا: روحالمعانی). البته جز این فرشته، شاهدان دیگری از قبیل: فرشتگان موکل، پیغمبران، اندامهای بدن، نامههای اعمال وجود دارند (نگا: نساء / ، فصّلت / و ، نور / ، جاثیه / ). که به شیوههای مختلف گواهی میدهند، لیکن در مضمون و محتوی با همدیگر همآوا و همصدا هستند (نگا: التفسیر القرآنی للقرآن).
نزول
سال ۵ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱- حضور یکایک انسان ها در صحنه قیامت، همراه با دو مأمور پیش برنده و گواه «و جاءت کلّ نفس معها سائق و شهید»
۲- حرکت انسان در صحنه قیامت، با راهنمایى و فرمان ملائکه «معها سائق»
بنابراین که «سائق» فرشته اى از فرشتگان باشد - و نه اعمال آدمى - برداشت یاد شده استفاده مى شود.
۳- هراس انسان در قیامت، از حضور در دادگاه عدل الهى* «و جاءت کلّ نفس معها سائق»
برداشت یاد شده بدان احتمال است که تعبیر «سائق» و مأمور پیش برنده، از آن جهت یاد شده باشد که بى رغبتى و هراس انسان را، از حضور اختیارى در محکمه عدل الهى بنمایاند.
۴- محاسبه کردار بندگان و جزا دهى به آنان، متّکى بر شهادت گواهان «کلّ نفس معها سائق و شهید»
۵- دو فرشته ثبت کننده اعمال آدمى در دنیا، همراهان وى در قیامت * «إذ یتلقّى المتلقّیان ... و جاءت کلّ نفس معها سائق و شهید»
در آیات پیشین، سخن از فرشتگانى بود که مأمور ضبط کردار آدمیان بودند; اکنون در این آیه ممکن است تعبیر «سائق»، نظر به یکى از آن دو و تعبیر «شهید» ناظر به دیگرى باشد.
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
ملائکه ثبت عمل در قیامتملاک حسابرسی عملنقش گواهان عملهدایتگران اخروی انسان هاهمراهان اخروی انسانگواهان اخروی انسانترس اخروی انسان هاترس از حسابرسی اخرویانسان ها در قیامتنقش ملائکهویژگیهای قیامت
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۳)
- محشورشدن انسان در قیامت همراه فرشتگان حرکتدهنده و گواه+۱ آیه
- هشدار خدا به انسانها، از عذاب قیامت+۵ آیه
- هشدار خداوند به کفرانکنندگان نعمت، از برانگیخته شدن در قیامت و اشکار شدن اسرار انان+۳ آیه
- اهمیّت شهادت گواهان، در حسابرسی بندگان+۱ آیه
- غفلت انسان از اخرت، مانع بصیرت نسبت به حقایق اخرتی+۲ آیه
- زوال غفلت از اخرت در قیامت، موجب مشاهده اعمال تجسّم یافته خویش+۱ آیه
- حجابهای دنیایی، مایه غفلت و بی خبری انسان از حقیقت قیامت+۲ آیه
- بصیرت نسبت به قیامت، مانع از هر گونه غفلت و بی خبری از ان+۲ آیه
- تحقّق قیامت، برطرف کننده هرگونه غفلت درباره ان+۲ آیه
- برداشته شدن حجابهای دنیایی با تحقّق قیامت، مانع و رافع غفلت انسان+۲ آیه
- بصیرت و بینایی نسبت به حقایق اخرتی، مانع غفلت و بی خبری از ان+۲ آیه
- حضور یکایک انسانها در صحنه قیامت، همراه با دو مامور پیش برنده و گواه
- حرکت انسان در قیامت، با فرمان ملایکه
- فرمان ملایکه در قیامت برای حرکت انسان+۱ آیه
- حضور هر انسان در قیامت با دو فرشته موکّل و مراقب اعمال او+۱ آیه
- غفلت از قیامت، سبب نکوهش از جانب خدا+۱ آیه
- اغاز قیامت و رستاخیز انسانها، از پیامدهای نفخ صور+۳ آیه
- برپایی قیامت، با نفخ صور دوم+۲ آیه
- پایان نیافتن زندگی انسان با مرگ و تداوم حیات او در قیامت، با نفخ صور+۳ آیه
- دمیده شدن در صور، پیش درامدی برای حشر و حضور انسانها در صحنه قیامت+۳ آیه
- حشر و حضور انسانها در قیامت، همراه با راهنما و گواه بر اعمال انها از پیامدهای نفخ صور+۱ آیه
- مرگ و نابودی انسانها، پیامد نفخ صور اول+۳ آیه
- محاسبه نفس انسان و جزادهی به ان متکی بر شهادت گواهان