سوره ق، آیه ۵ · جزء ۲۶ · صفحه ۵۱۸
بَلْ كَذَّبُوا بِالْحَقِّ لَمَّا جَاءَهُمْ فَهُمْ فِي أَمْرٍ مَّرِيجٍ
Nay, but they have denied the truth when it has come to them, so they are in a Marij state.
معنی کلمات و عبارات
«الْحَقِّ»: قرآن که حق و حقیقت محض است (نگا: یونس / . دین حق که اسلام است (نگا: توبه / ، فتح / ). «لَمَّا»: همین که. زمانی که. «أَمْرٍ»: شأن و حال (نگا: نحل / ، مائده / ، محمد / ). کار و بار (نگا: بقره / آلعمران / و . «مَرِیجٍ»: مختلط و مضطرب. آمیخته و آشفته. «فِی أَمْرٍ مَّرِیجٍ»: دارای حال آشفته و کار پریشانی هستند. یعنی گاهی پیغمبر را ساحر، گاهی شاعر، وقتی مجنون، وقتی کاهن، و ... مینامند و بر یک حال نمیمانند.
نزول
سال ۵ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱- شبهات کافران درباره معاد، ناشى از روحیه حق ستیزى آنان است; نه نامعقول بودن آن. «بل کذّبوا بالحقّ لمّا جاءهم»
برداشت یاد شده بنابراین نکته است که مراد از «الحقّ»، حقانیت قرآن و رسالت پیامبر(ص) باشد; یعنى، اینان در همان آغاز نشانه هاى حق را دیدند و به تکذیب آن پرداختند. این حق ستیزى، بسیارى از حقایق معقول را براى آنان، ناممکن جلوه داده است.
۲- قرآن و رسالت پیامبر(ص)، از نمودهاى بارز حق «و القرءان المجید . بل عجبوا أن جاءهم منذر ... بل کذّبوا بالحقّ»
۳- تکذیب معاد، تکذیب حقیقتى گریزناپذیر «بل کذّبوا بالحقّ لمّا جاءهم»
بنابراین که مراد از «الحقّ» معاد و وعده به آن باشد، مفاد آیه این مى شود که ما حقانیت معاد را با دلایل بیان کردیم و بر فرض که کافران آن را نپذیرند، حقى را نپذیرفته اند که خواه ناخواه صورت خواهد گرفت و انکار آنان حقیقت را تغییر نخواهد داد.
۴- تکذیب کنندگان حق - قرآن، پیامبر و معاد - گرفتار سردرگمى و پریشان گویى «بل کذّبوا بالحقّ لمّا جاءهم و هم فى أمر مریج »
یکى از نمودهاى پریشان گویى تکذیب گران معاد این است که مى گویند چون بدن انسان در خاک متلاشى مى شود پس چگونه مى تواند از خاک دوباره برآید; این در حالى است که خود مى دانند انسان براى نخستین بار نیز از همین خاک برآمده است.
۵- تعارض و نابسامانى در روح و اندیشه، نتیجه حق ستیزى است. «کذّبوا بالحقّ ... فهم فى أمر مریج»
«فا»ى تفریع، این نتیجه کلى را به دست مى دهد که انکار حق آشکار، فرد را گرفتار بحران روحى و تناقض گویى مى سازد; زیرا از یک سو وضوح حق را در مى یابد و از سوى دیگر، تلاش مى کند تا بر آن سرپوش نهاده و عقیده باطل خود را توجیه کند.
تفسیر (۹)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
تحیر مکذبان حقتحیر مکذبان محمدتحیر مکذبان معادتناقض گویی مکذبان حقتناقض گویی مکذبان قرآنتناقض گویی مکذبان محمدتناقض گویی مکذبان معادعوامل بحران روحیمنشأ شبهات کافرانتحیر مکذبان قرآنآثار حق ستیزی کافرانحقانیت نبوت محمدتکذیب معادحتمیت معادآثار حق ستیزیحقانیت قرآن
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۲)
- هشدار خداوند به مشرکان صدر اسلام از گرفتارشدن به عذاب استیصال همچون اقوام گذشته+۱ آیه
- تکذیب حق، از جانب کافران عصر بعثت+۵ آیه
- تکذیبکنندگان حق، گرفتار سردرگمی و پریشانگویی
- کافران، از تکذیبکنندگان قران+۲ آیه
- کافران، از تکذیبکنندگان معاد+۲ آیه
- کافران، تکذیبکننده حق+۱ آیه
- کافران، از تکذیبکنندکان انبیا و تعالیم وحی+۳ آیه
- مشرکان صدر اسلام، تکذیبکننده حق+۳ آیه
- تکذیب حق از سوی مشرکان مکّه+۱ آیه
- تکذیب حق، درپیدارنده سرگردانی و پریشانگویی
- تامّل در کیفیّت افرینش، زیبایی و اتقان بنای اسمان، زمینه پذیرش حق+۱ آیه
- رسالت پیامبر(صلی الله علیه واله)، بر اساس حق و درستی
- حرمت تکذیب حق+۵ آیه
- خداوند تسلاّدهنده پیامبر(صلی الله علیه واله)، با بیان فرجام تکذیب کنندگان و منکران رسالت انبیا+۲ آیه
- تفکّر و توجّه به رویش گیاهان سرسبز در زمین، مایه عبرت+۱ آیه
- حق، از صفات قران+۴ آیه
- کافران، از تکذیب کنندگان قران+۵ آیه
- تکذیب قران، از سوی کافران و تکذیبگران+۵ آیه
- نکوهش کافران قریش از سوی خداوند، به علّت نیندیشیدن در عظمت، زیبایی و اتقان نظام افرینش، برای راهیابی به درستی اعتقاد به معاد+۴ آیه
- سردرگمی کافران قریش، به سبب انکار حق و معاد+۳ آیه
- کفرورزی، مایه تکذیب حق+۴ آیه
- کفرپیشگان، تکذیب کننده قران+۶ آیه
- کافران، از تکذیب کنندگان معاد+۲ آیه
- حقّانیّت اسلام و رسالت پیغمبر صلی الله علیه و اله
- تاکید خداوند، بر حقّانیّت رسالت پیامبراکرم صلی الله علیه و اله+۲ آیه
- تردید در حقّانیّت پیامبراکرم صلی الله علیه و اله، نشیتیافته از ناباوری به رسالت بشر از طرف خدا+۱ آیه
- خداوند، تسلّادهنده پیامبر صلی الله علیه و اله از دشمنی کافران با او+۱ آیه
- خداوند، تسلّادهنده پیامبر صلی الله علیه و اله، با تبیین فرجام تکذیبکنندگان و منکران رسالت ان حضرت+۱ آیه
- استبعاد و انکار معاد، از سوی کافران مشرک+۳ آیه
- وعده معاد و حیات مجدّد ادمیان، امری ثابت و حق+۲ آیه
- مطالعه در رویش و رشد گیاهان گوناگون بر زمین مرده، زایلکننده هرگونه تردید، در امکان معاد و قدرت خدا بر احیای مجدّد مردگان+۱ آیه
- افرینش اسمانها و زمین دلیل بر امکان حیات مجدد انسانها در قیامت+۱ آیه