آیه ۲۶ سوره لقمان

سوره لقمان، آیه ۲۶ · جزء ۲۱ · صفحه ۴۱۳

معنی کلمات و عبارات
«هُوَ الْغَنِیُّ الْحَمِیدُ»: (نگا: بقره / حجّ / ).
نزول

سال ۱۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

در آن زمان چه می‌گذشت (۱ رویداد)
نکات آیه
۱ - تمام موجودات آسمان و زمین، ملک خداوندند. «للّه ما فى السموت و الأرض» ۲ - خداوند، حاکمِ مطلقِ موجودات هستى است. «للّه ما فى السموت» لازمه مالکیت، حاکمیت داشتن است. ۳ - آفریدگارى خداوند، مستلزم مالکیت او بر آفریده هاى خویش است. «من خلق السموت و الأرض لیقولنّ اللّه ... للّه ما فى السموت و الأرض» «للّه ما فى...» به منزله نتیجه آیه قبل است و به خاطر روشن بودن اش، از حرف عطف استفاده نشده است. ۴ - جهان آفرینش، داراى آسمان هاى متعدد است. «للّه ما فى السموت» ۵ - آسمان ها، چونان زمین، دربردارنده موجوداتى قابل توجه اند. «للّه ما فى السموت» ۶ - توجه به حاکمیت و مالکیت مطلق الهى برپدیده هاى عالم، مستلزم اختصاص دادن حمد و ستایش به او است. «قل الحمد للّه ... للّه ما فى السموت و الأرض» یادآورى مالکیت خدا بر پدیده هاى عالم، پس از فرمان به اداى حمد، مى تواند براى توجه دادن به نکته یاد شده باشد. ۷ - تنها خداوند، از هر چیز و از هرکس بى نیاز است. «إنّ اللّه هو الغنىّ الحمید» جمله اسمیه و حرف تأکید «إنّ» و ضمیر فصل «هو» همه، دلالت بر انحصارى بودن غناى ذاتى خداوند دارند. ۸ - توصیه خداوند به اداى حمد به درگاه او، به خاطر انجام دادن وظیفه انسان ها است و نه نیاز خدا به حمد. «قل الحمد للّه ... إنّ اللّه هو الغنىّ الحمید» اعلام بى نیازى مطلق خداوند در پى توصیه به حمد او، مى تواند به حقیقت یاد شده، دلالت داشته باشد. ۹ - هیچ کس در خالقیت و مالکیت، و در نتیجه، مدیریت خداوند بر عالم، شریک او نیست.* «من خلق السموت و الأرض ... للّه ما فى السموت و الأرض إنّ اللّه هو الغنىّ» بیان اعتراف مشرکان به توحید در خالقیت خداوند و سپس تبیین مالکیت انحصارى او برپدیده هاى عالم و اعلام بى نیازى مطلق او، مى تواند بیان کننده این باشد که در تدبیر عالم نیز شریکى ندارد. ۱۰ - خداوند، «غنى» (بى نیاز) و «حمید» (ستوده مطلق) است. «إنّ اللّه هو الغنىّ الحمید» ۱۱ - تنها خداوند، شایسته و سزاوار حمد و سپاس است. «إنّ اللّه هو ... الحمید» «الحمید» مى تواند صفت مفعولى و به معناى «محمود» باشد; یعنى، کسى که مورد ستایش است. ۱۲ - خالقیت خداوند و مالکیت انحصارى او بر عالم، نشانه بى نیازى او است. «من خلق السموت ... لیقولنّ اللّه ... للّه ما فى السموت و الأرض إنّ اللّه هو الغنىّ» خلق شدن آسمان ها و زمین از سوى خداوند و نیز مملوک خدا بودن شان، عین احتیاج آنها به خدا است. بنابراین، ذکر دو نکته یاد شده، قبل از «اللّه هو الغنىّ» به منزله تمهیدى براى بیانِ غناى مطلق الهى است.
تفسیر (۹)
روایات و احادیث
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۱)
  • عالم افرینش، دارای اسمانهای متعدّد+۲۱ آیه
  • خدا، مالک موجودات اسمانها+۱۶ آیه
  • مالکیّت تکوینی موجودات، منحصر به خداوند یکتا+۱۴ آیه
  • مالکیّت جهان، از انِ خداوند+۱۳ آیه
  • خداوند، ذات مستحق حمد و ستایش+۶ آیه
  • بی نیازی خداوند، از ملاکهای اختصاص حمد به او+۶ آیه
  • مالکیّت مطلق خداوند بر موجودات عالم، یکی از ملاکهای اختصاص حمد و ستایش به خداوند+۴ آیه
  • خداوند، مالک تمام موجودات و بی نیاز مطلق از انها+۳ آیه
  • موجودات زمین، از انِ خداوند+۱۶ آیه
  • توجّه دادن مردم به شناخت خدا و دوری از شرک، از اهداف سؤال محمّد(صلی الله علیه واله) از مشرکان+۶ آیه
  • دست کشیدن از شرک و شناخت درست خداوند از اهداف سؤال و جواب پیامبر صلی الله علیه و اله با مشرکان+۶ آیه
واژه‌ها