سوره محمد، آیه ۱۳ · جزء ۲۶ · صفحه ۵۰۸
وَ كَأَيِّنْ مِنْ قَرْيَةٍ هِيَ أَشَدُّ قُوَّةً مِنْ قَرْيَتِكَ الَّتِي أَخْرَجَتْكَ أَهْلَكْنَاهُمْ فَلاَ نَاصِرَ لَهُمْ
و چه بسیار شهرهایی که از شهری که تو را بیرون کرد نیرومندتر بودند؛ ما همه آنها را نابود کردیم و هیچ یاوری نداشتند!
معنی کلمات و عبارات
«کَأَیِّن مِّن قَرْیَةٍ»: (نگا: حج / و ). «قَرْیَتِکَ»: شهر تو ای محمد که مکه است.
نزول
سال ۱۳ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۹ رویداد)
- هجرت پیامبر از مکه به مدینهمرتبط با نزول
۱ هجرت · مکه - مدینه - اجازه جهاد دفاعیمرتبط با نزول
13 بعثت · مدینه - جنگ بدرمرتبط با نزول
۲ هجرت · بدر - پیمان برادری میان مهاجران و انصار
13 بعثت · مدینه - اختفا در غار ثور هنگام هجرت
13 بعثت · غار ثور، نزدیک مکه - تدوین پیماننامه مدینه
13 بعثت · مدینه - نخستین نماز جمعه در رانونا
13 بعثت · بنی سالم / مدینه - بنای مسجد قبا
13 بعثت · قبا، نزدیک مدینه - پیمان دوم عقبه
13 بعثت · عقبه، منی
نکات آیه
۱- تبعیدکنندگان پیامبر(ص) از شهر مکه، مورد تهدید خداوند به هلاکت و نابودى «و کأیّن من قریة هى أشدّ قوّة من قریتک ... أهلکنهم»
با این که خروج پیامبر(ص)، از مکه و هجرت ایشان به سوى مدینه ظاهراً به انتخاب خود حضرت صورت گرفته بود; ولى شرایط سختى که مشرکان براى آن حضرت پدید آورده بودند، منتهى به تصمیم هجرت شد. ازاین رو خداوند خروج آن حضرت را به منزله تبعید شمرده و فعل را به صورت متعدى به همه مشرکان مکه نسبت داده است.
۲- دلجویى خداوند از پیامبر(ص)، در قبال ستم مشرکان و ناگزیرى آن حضرت به ترک سرزمین خویش «و کأیّن من قریة هى أشدّ قوّة من قریتک الّتى أخرجتک أهلکنهم»
یادآورى خداوند به فرجام هلاکت بار مشرکان، در حقیقت مرهمى بر آلام پیامبر(ص) از ستم مشرکان است.
۳- همدلى مشرکان مکه، در خالى ساختن سرزمین مکه، از وجود پیامبر(ص)* «قریتک الّتى أخرجتک»
نسبت دادن «إخراج» به قریه، مى تواند از آن جهت باشد که همه مردم شهر و یا بیشتر آنان، بر اخراج پیامبر(ص) مصمم و همدل بوده اند.
۴- دلبستگى پیامبر(ص) به شهر مکه «من قریتک »
از انتساب قریه به پیامبر(ص) و دلجویى خداوند از آن حضرت به خاطر ناچار شدن ایشان به ترک مکه، مطلب بالا به دست مى آید.
۵- جوامع کفرپیشه، با تمامى امکانات و قوا، بى دفاع در برابر کیفر الهى «و کأیّن من قریة هى أشدّ قوّة من قریتک الّتى أخرجتک أهلکنهم فلاناصر لهم»
۶- هلاکت برخى از جوامع نیرومند در گذشته تاریخ، به خاطر کفرورزى «و کأیّن من قریة ... أهلکنهم»
۷- تبعید رهبران الهى بهوسیله مردم، مستوجب نزول عذاب* «قریتک الّتى أخرجتک أهلکنهم»
برداشت بالا بدان احتمال است که تهدید مشرکان مکه، به خاطر تبعید پیامبر(ص) باشد.
۸- حاکمیت اراده الهى بر تحولات تاریخ «و کأیّن من قریة ... أهلکنهم فلاناصر لهم»
از این که خداوند، هلاکت و فروپاشى جوامع کفرپیشه را به خود نسبت داده است، مطلب بالا استفاده مى شود.
۹- انسان، در برابر اراده و قدرت الهى، فاقد کمترین یاور و یارى دهنده «أهلکنهم فلاناصر لهم»
۱۰- تاریخ، پیامدار درس هاى عبرت براى جوامع کفرپیشه «و کأیّن من قریة ... أهلکنهم فلاناصر لهم»
۱۱- وجود کیفرهاى دنیوى براى بسیارى از کافران، افزون بر عذاب اخروى آنان «و الذین کفروا ... و النار مثوًى لهم . و کأیّن من قریة ... أهلکنهم»
از ارتباط این آیه با آیه قبل، استفاده مى شود که خداوند تمامى کیفر کافران را به آخرت واننهاده و آنان را در دنیا به کلى رها نساخته است; بلکه بسیارى از آنان را به کیفر کفرشان هلاک ساخته و مى سازد.
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار تبعید رهبران دینیاتحاد مشرکان مکهبی یاوری انسانتبعید از مکهعلاقه به مکهکافران و تاریخظلم به محمدهلاکت قدرتمنداناهمیت قدرت خدابی تأثیری قدرت کافرانتبعید محمدتوطئه تبعید محمدعوامل هجرت محمدتوطئه مشرکان مکهظلم مشرکان مکهحتمیت کیفرهای خدااهمیت اراده خداکیفر دنیوی کافرانتهدید مشرکان مکهبی یاوری کافراندلجویی از محمدعلایق محمدعذاب اخروی کافرانعجز کافرانفواید تاریخعوامل هلاکتمنشأ تحولات تاریخحاکمیت اراده خداعبرت از تاریختهدیدهای خداآثار کفرعوامل عبرتموجبات عذابتاریخ صدر اسلام
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵۰)
- کافران، سلب کننده ازادی انتخاب مسکن+۲ آیه
- دلداری خداوند به پیامبر(صلی الله علیه واله) به دلیل اوارهشدنش از سوی مشرکان
- گرفتاری امّتهای نیرومندتر از مکّیان، در اعصار پیشین به کیفر الهی+۴ آیه
- اقوام نابود شده، محروم از هرگونه امداد هنگام رویارویی با عذاب الهی
- ظهور و سقوط امّتهای فراوان در گذر تاریخ+۸ آیه
- سرگذشت هلاکتبار پیشینیان، عبرتی برای ایندگان+۶ آیه
- تزیین عمل زشت کافران (اخراج پیامبر(صلی الله علیه واله) از مکّه) برای انان+۲ آیه
- هشدار خداوند به کافران صدر اسلام، از گرفتاری به عذاب استیصال و هلاکت+۴ آیه
- خداوند تسلاّدهنده پیامبر(صلی الله علیه واله)، با بیان فرجام تکذیب کنندگان و منکران رسالت انبیا+۱ آیه
- اخراج پیامبراکرم(صلی الله علیه واله) از محلّ سکونتش مکّه، به وسیله کافران+۲ آیه
- برخورداری مشرکان، از توان و قدرت دنیایی+۶ آیه
- برخورداری مشرکان مکّه، از قدرت+۵ آیه
- پایین تر بودن قدرت مشرکان عصر بعثت، از اقوام پیشین+۴ آیه
- مکّه، شهری اباد، در عصر پیامبر(صلی الله علیه واله)+۴ آیه
- تزیین عمل زشت کافران (اخراج پیامبر(صلی الله علیه واله)از مکّه) برای انان+۲ آیه
- حضور اقوام بسیار قدرتمندتر از مشرکان مکّه، در طول تاریخ+۵ آیه
- فرجام هلاکت بار اقوام قدرتمند پیشین، قابل توجّه و عبرت امیز+۳ آیه
- محرومیّت اقوام قدرتمند پیشین، از هر نوع کمک و امداد، هنگام ابتلای به عذاب الهی
- ضعیف تر بودن قدرت مشرکان عصر بعثت، از قدرت اقوام پیشین+۲ آیه
- تهدید مشرکان مکّه به نابودی، از سوی خداوند، به رغم قدرتمندی ایشان
- محرومیّت مشرکان قدرتمند از هر نوع امداد، هنگام گرفتار شدن به عذاب الهی
- کفرپیشگان از پیشینیان، دارای اقتداری برتر از کافران عصر بعثت+۵ آیه
- هشدار الهی به کفرپیشگان، مبنی بر کیفر دیدن و هلاکت، به رغم اقتدار ظاهری+۵ آیه
- دلداری خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله، به دلیل اواره شدنش، از ناحیه مشرکان
- دلداری خدا به پیامبر صلی الله علیه و اله، در پی اواره شدن وی، به دست مشرکان
- دلجویی خداوند از پیامبر صلی الله علیه و اله، در قبال ستم مشرکان و ناگزیری ان حضرت به ترک سرزمین خویش
- خداوند، تسلّادهنده پیامبر صلی الله علیه و اله از دشمنی کافران با او+۱ آیه
- خداوند، تسلّادهنده پیامبر صلی الله علیه و اله، با تبیین فرجام تکذیبکنندگان و منکران رسالت ان حضرت+۲ آیه
- دلداری خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله، با وعده انتقام از کافران مکّه
- سکونت پیامبراکرم صلی الله علیه و اله، در مکّه+۶ آیه
- دلبستگی پیامبر صلی الله علیه و اله به محل سکونتش (مکه)
- اخراج پیامبر صلی الله علیه و اله از محل سکونتش (مکّه)، عملی تزیین شده از سوی شیطان+۱ آیه
- اخراج پیامبر صلی الله علیه و اله از محلّ سکونتش (مکّه)، ناشی از هواپرستی مشرکان+۱ آیه
- خروج پیامبر صلی الله علیه و اله از محلّ سکونتش (مکّه) و اقدام ان حضرت به هجرت، کاری ناخواسته و تحت فشار کافران+۲ آیه
- همدلی ساکنان کفرپیشه مکّه، در اخراج پیامبر صلی الله علیه و اله از محلّ سکونتش (مکّه)+۱ آیه
- دلجویی خداوند از پیامبر صلی الله علیه و اله، در پی اخراج ان حضرت، از محلّ سکونت خویش (مکّه)+۱ آیه
- اخراج پیامبر صلی الله علیه و اله از محلّ سکونتش (مکّه)، موجب کیفر خداوند
- شهرهای هلاک شده اقوام پیشین از سوی خداوند، قدرتمندتر از شهر محمّد صلی الله علیه و اله
- کافران، اخراجکننده محمّد صلی الله علیه و اله از شهر خویش+۱ آیه
- علاقه محمّد صلی الله علیه و اله به شهر مکّه
- دلداری خدا به محمّد صلی الله علیه و اله، در خصوص اذیّت کردن کافران
- مبارزه کافران، علیه پیامبر صلی الله علیه و اله، با توطیه اخراج او از مکّه+۵ آیه
- هجرت پیامبراکرم صلی الله علیه و اله از مکّه به مدینه+۴ آیه
- دلجویی خداوند از پیامبر صلی الله علیه و اله در قبال ستم مشرکان و ناگزیری ان حضرت به هجرت و ترک سرزمین خویش+۲ آیه
- اقدام مشرکان به اخراج پیامبر صلی الله علیه و اله از مکّه+۳ آیه
- مکه، شهر پیامبر صلی الله علیه و اله و محل سکونت ان حضرت+۷ آیه
- دلبستگی محمّد صلی الله علیه و اله به محل سکونت خود (مکه)
- مُهلک/ اسماوصفات+۴ آیه
- کافران مکّه گرفتار هواپرستی در مخالفت خود با پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه
- هواپرستی مشرکان مکّه عامل مبارزه انان با پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه