سوره هود، آیه ۱۰۸ · جزء ۱۲ · صفحه ۲۳۳
وَ أَمَّا الَّذِينَ سُعِدُوا فَفِي الْجَنَّةِ خَالِدِينَ فِيهَا مَا دَامَتِ السَّمَاوَاتُ وَ الْأَرْضُ إِلاَّ مَا شَاءَ رَبُّكَ عَطَاءً غَيْرَ مَجْذُوذٍ
امّا آنها که خوشبخت و سعادتمند شدند، جاودانه در بهشت خواهند ماند، تا آسمانها و زمین برپاست، مگر آنچه پروردگارت بخواهد! بخششی است قطع نشدنی!
معنی کلمات و عبارات
«إِلاّ مَا شَآءَ رَبُّکَ»: مراد سرمدیّت و ابدیّت است. یا این که (ما) به معنی (مَنْ) است و استثناء موحّدین بزهکار از ضمیر (سَعِدُوا) است که سالها بعد از چنین افراد خوشبختی از دوزخ خارج و به بهشت میآیند. «عَطَآءً»: عطیّه. بخشش. مفعول مطلق است و تقدیر چنین است: یُعْطِیهِمْ عَطَآءً. عَطاء مصدر یا اسم مصدر و به معنی (إعطاء) است. حال مفعول مقدّر و تمییز از نسبت هم بشمار آوردهاند. «غَیْرَ مَجْذُوذٍ»: غیر مقطوع. ناگسستنی. همیشگی و پیاپی.
نزول
سال ۹ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱- بهشت ، جایگاه سعادتمندان صحنه قیامت است. «و أما الذین سعدوا ففى الجنة خلدین فیها»
۲- بهشتیان ، براى همیشه در بهشت ماندگار خواهند بود. «و أما الذین سعدوا ففى الجنة خلدین فیها مادامت السموت و الأرض»
۳- نیل به سعادت و خوشبختى در قیامت ، به توفیق الهى است. «و أما الذین سعدوا ففى الجنة»
مجهول آوردن فعل «سُعدوا» و آمدن فعل «شقوا» به صورت معلوم ، بیانگر این نکته است که: تیره بختان به اختیار خویش اسباب شقاوت را بر خود فراهم مى آورند و سعادتمندان در اختیار اسباب سعادت ، توفیق الهى را به همراه دارند.
۴- سراى آخرت همچون دنیا، داراى زمین و آسمان است. «مادامت السموت و الأرض»
۵- سراى آخرت، داراى یک زمین است و آسمانهایى متعدد دارد. «مادامت السموت و الأرض»
۶- خلود بهشتیان در بهشت ، بسته به مشیّت خداوند است. «و أما الذین سعدوا ففى الجنة خلدین ... إلاّ ما شاء ربک»
۷- هیچ چیز و هیچ کس نمى تواند مانع نفوذ مشیّت الهى شود. «خلدین فیها ... إلاّ ما شاء ربک»
۸- وعده خداوند بر مخلّد ساختن بهشتیان در بهشت ، مشیّت او را محدود نخواهد ساخت و مانع او در موقت قرار دادن آن نخواهد شد. «خلدین فیها ... إلاّ ما شاء ربک عطاءً غیر مجذوذ»
«عطاءً غیر مجذوذ» حاکى از دوام بهشت و نعمتهاى آن و تأکیدى بر «خالدین فیها» است. استثناى «ما شاء ربک» در ضمن بیان خلود و دوام نعمتهاى بهشت گویاى این نکته است که وعده هاى خداوند، موجب آن نمى شود که مشیت او مقیّد شود و وى را از این که برخلاف آن عمل کند، ناتوان سازد.
۹- بهشت و موهبتهاى آن ، عطایى الهى است. «عطاءً غیر مجذوذ»
۱۰- بهشت و موهبتهاى آن ، از میان نخواهد رفت و از بهشتیان باز پس گرفته نخواهد شد. «عطاءً غیر مجذوذ»
«عطاء» حال براى «الجنة» است و «مجذوذ» به معناى مقطوع مى باشد. بنابراین «عطاءً غیر مجذوذ»; یعنى ، [وارد بهشت مى شوند]در حالى که آن بهشت ، عطایى تمام نشدنى و مداوم است.
تفسیر (۱۰)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۰۰–۱۰۸ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۰۰–۱۰۸ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۰۰–۱۰۸ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۰۰–۱۰۸ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۱۰۸ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۱۰۸ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۱۰۸ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۱۰۸ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱۰۴–۱۰۸ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۱۰۸
روایات و احادیث
موضوعات
دستهبندی موضوعی
توفیق سعادت اخرویسعادتمندان در بهشتنقش وعده های خداتعدد آسمان آخرتآسمان آخرتزمین آخرتنعمت بهشتجاودانگی نعمتهای بهشتتوفیقات خداجاودانگی بهشتیانجاودانگی بهشتجاودانگی در بهشتحتمیت مشیت خداویژگیهای بهشتعجز موجوداتآثار مشیت خدامشیت خداعطایای خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۶)
- وجود اسمان در سرای اخرت+۲ آیه
- تعدّد اسمانهای اخرت+۲ آیه
- عالم افرینش، دارای اسمانهای متعدّد+۴ آیه
- باغ بهشت، دارای درختانی به هم پیچیده+۲ آیه
- باغ بهشت، دارای درختانی به هم پیچیده+۲ آیه
- زندگی جاودان در بهشت، بشارتی از جانب خداوند به بهشتیان+۲ آیه
- تضمین بهشت، برای سعادتمندان
- تضمین بهشت، برای سعادتمندان
- محمّد(صلی الله علیه واله) تحت تربیت خاصّ خداوند+۳ آیه
- زمین اخرت، جاوید و همیشگی+۲ آیه
- اسمانهای اخرت، جاویدان و همیشگی+۲ آیه
- ربوبیّت خداوند، مقتضی دادن نعمت بهشت به سعادتمندان
- بهشت جاوید، از عطایای خدا به سعادتمندان و نیکان
- وجود زمین در سرای اخرت+۲ آیه
- جاودانه نبودن بهشتیان در بهشت، در گرو مشیّت خداوند
- خلود بهشتیان در بهشت، بسته به مشیّت خداوند