سوره هود، آیه ۱۰۹ · جزء ۱۲ · صفحه ۲۳۴
فَلاَ تَكُ فِي مِرْيَةٍ مِمَّا يَعْبُدُ هٰؤُلاَءِ مَا يَعْبُدُونَ إِلاَّ كَمَا يَعْبُدُ آبَاؤُهُمْ مِنْ قَبْلُ وَ إِنَّا لَمُوَفُّوهُمْ نَصِيبَهُمْ غَيْرَ مَنْقُوصٍ
پس شکّ و تردیدی (در باطل بودن) معبودهایی که آنها میپرستند، به خود راه مده! آنها همانگونه این معبودها را پرستش میکنند که پدرانشان قبلاً میپرستیدند، و ما نصیب آنان را بیکم و کاست خواهیم داد!
معنی کلمات و عبارات
«مِرْیَة»: شکّ و تردید. «مِمَّا»: از چیزهائی که. درباره پرستشی که. (ما) میتواند مصدریّه بوده، و یا موصوله باشد و مضاف حذف شده باشد؛ یعنی درباره پرستشگران بتان. «غَیْرَ مَنقُوصٍ»: بی کم و کاست. به تمام و کمال. (غَیْرَ) حال مؤکّده (نصیب) است.
نزول
سال ۹ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱- شرک و رزى و پرستش غیر خدا ، کردارى باطل و بى اساس است. «فلاتک فى مریة مما یعبد هؤلاء»
روا نبودن شک و تردید درباره معبودهاى اهل شرک - که مفاد جمله «فلاتک فى مریة...» است - تصریح ندارد که در چه جنبه و یا جنبه هایى تردید نباید کرد; قرینه هاى کلامى بیانگر آن جهات است. اگر «کما» در آیه شریفه براى تعلیل باشد، مى رساند که روا نبودن شک و تردید، ناشى از این است که مشرکان براى پرستش بتها، هیچ دلیلى جز تقلید از پدرانشان ندارند و جایى براى شک و تردید در بطلان آن نیست.
۲- مشرکان براى عقاید شرک آمیز خویش ، هیچ دلیل و حجتى ندارند. «ما یعبدون إلاّ کما یعبد ءاباؤُهم من قبل»
۳- خدایان ساختگى اهل شرک ، فاقد هر گونه توان و نیرو براى دفاع از پرستشگران خویش «فلاتک فى مریة مما یعبد هؤلاء»
تفریع جمله «لاتک ...» بر داستانهاى اقوام گذشته، گویاى این نکته است که: حال که داستان مشرکان گذشته را شنیدى، این حقیقت براى تو روشن شد که خدایان اهل شرک نتوانستند پرستشگران خویش را از مهلکه ها نجات دهند; پس در این نکته شک و تردیدى به دل راه نده که خدایان اهل شرک در زمان تو نیز نمى توانند کارى براى پرستشگران خویش انجام دهند.
۴- مطالعه در تاریخ اقوام مشرک و توجه به فرجام شوم آنان ، راهى براى پى بردن به بطلان شرک و نبود توان و نیرو در معبودهاى ساختگى است. «فلاتک فى مریة مما یعبد هؤلاء»
۵- معبودهاى اهل شرک ، ارمغانى جز خسارت و تباهى براى پرستشگران خویش ندارند. «فلاتک فى مریة مما یعبد هؤلاء ما یعبدون إلاّ کما یعبد ءاباؤُهم»
چنان چه «کما» در آیه شریفه براى تشبیه باشد، جمله «فلاتک ...» به ضمیمه «إنا لموفُّوهم ...» مى رساند که: روا نبودن شک و تردید به این جهت است که همان طور که معبودهاى مشرکان پیشین، دستاوردى جز خسارت و تباهى براى پرستش کنندگان خود نداشتند (و ما زادوهم غیر تتبیب، آیه ۱۰۱) معبودهاى اهل شرک در زمان تو نیز این چنینند.
۶- پدران و پیشینیان مشرکان عصر بعثت نیز مشرک و پرستشگر معبودهاى دروغین بودند. «ما یعبدون إلاّ کما یعبد ءاباؤُهم من قبل»
۷- تقلید از گذشتگان و پیروى از سنت پیشینیان ، وادار کننده مشرکان عصر بعثت به پرستش معبودهاى دروغین «ما یعبدون إلاّ کما یعبد ءاباؤُهم من قبل»
در برداشت فوق «کما» براى تعلیل گرفته شده است. بنابراین مفاد «ما یعبدون ...» چنین مى شود: تنها دلیل گرایش مشرکان به بت پرستى ، این است که پدرانشان بت پرست بودند.
۸- خداوند ، سزا و کیفر مشرکان را بى هیچ کم و کاستى به آنان خواهد رساند. «و إنا لموفُّوهم نصیبهم غیر منقوص»
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۰۹–۱۱۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۰۹–۱۱۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۰۹–۱۱۹ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۱۰۹ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۱۰۹ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۱۰۹ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۱۰۹ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱۰۹–۱۱۲ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۱۰۹
موضوعات
دستهبندی موضوعی
اضرار معبودان باطلتباهی مشرکاندلایل عجز معبودان باطلذکر فرجام مشرکانمطالعه تاریخ مشرکانشرک عبادی مشرکان صدر اسلامبطلان شرک عبادیروش شناختعقیده نیاکان مشرکان صدراسلامزمینه شرک عبادیزیانکاری مشرکانآثار تقلید کورکورانهتقلید از نیاکاندلایل بطلان شرککیفر مشرکانبی منطقی شرکعجز معبودان باطلنظام جزاییکیفرهای خداعوامل انگیزش
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۵)
- واپسگرایی و دلبستگی مشرکان، به سنّتهای پدرانشان+۳ آیه
- بتپرستی، ایین مشرکان عصر بعثت
- تقلید کورکورانه، اسیب زننده به تربیت عقلانی انسانها+۹ آیه
- تاثیرگذاری عقاید شرکالود پدران، در تربیت فرزند+۳ آیه
- تعصّب، زمینهساز تقلید کورکورانه از دیگران+۱۳ آیه
- تقلید از گذشتگان، موجب شرکورزی به خدا+۷ آیه
- احتجاج مشرکان بتپرست، به رسم و عادت پدرانشان در پرستش بتها+۶ آیه
- تقلید کورکورانه و متعصّبانه از گذشتگان در معارف اساسی دین، امری نکوهیده و باطل+۱۰ آیه
- تقلید کورکورانه از نیاکان، مانع پذیرش پیام توحید+۳ آیه
- ممنوع و ناروا بودن اعراض از معارف الهی و روی اوردن به تقلید کورکورانه و متعصّبانه، از گذشتگان+۱۰ آیه
- حرمت تقلید از نیاکان بت پرست در عقاید دینی+۷ آیه
- دفاع پیامبر اکرم(صلی الله علیه واله) از توحید، با مبارزه علیه شرک و بت پرستی
- تقلید کورکورانه و متعصّبانه از گذشتگان، در معارف اساسی دین، امری نکوهیده و باطل+۱۰ آیه
- تقلید کورکورانه از پدران، موجب شرکورزی به خدا+۱۱ آیه
- مشرکان، مورد تهدید خداوند به کیفر و عذاب
- مشرکان، مستحقّ کیفر و عذاب خداوندی
- شک پیامبر(صلی الله علیه واله) در مورد بت پرستی مشرکان همانند پدران شان، مورد نهی خدا
- شرک، از مصادیق ظلم+۱ آیه
- تقلید از نیاکان، انگیزه مشرکان، برای پرستش غیر خدا+۲ آیه
- عبادت غیر خدا، نماد طغیانگری و تجاوز از حقیقت
- عبادت غیر خدا، از مصادیق بارز ظلم+۱ آیه
- عبادت غیر خدا، موجب گرفتاری به اتش فراگیر جهنّم+۱ آیه
- کیفر بی کم و کاست الهی سزای عبادت کنندگان غیر خدا
- عدالت خداوند، در اعطای درجه و پاداش به مؤمنان، به مقدار تلاش انان برای دین+۲ آیه
- عدالت خداوند، در کیفر نمودن گناهکاران+۲ آیه
- «لاتَکُ»
- خطاب خاص با مراد عام به محمد صلی الله علیه و اله از سوی خداوند+۱ آیه
- خطاب هشدارامیز خداوند به محمد صلی الله علیه و اله+۱ آیه
- یاداوری رسالت دشوار موسی علیه السلام، تسلّابخش پیامبر صلی الله علیه و اله در برابر تکذیب و انکار مشرکان+۲ آیه
- دلداری خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله، با وعده انتقام از کافران مکّه
- روا نبودن تردید درباره بطلان معبودهای اهل شرک، فرمان خدا به پیامبر صلی الله علیه و اله
- سرزنش مشرکان، به جهت تعصّبهای نابجا و تقلید کورکورانه از ایین پدران و گذشتگان+۱۰ آیه
- مُوفی/ اسماوصفات+۴ آیه
- مشرکان عصر بعثت، پرستشگر معبودهای دروغین همانند نیاکان خویش
- لزوم یقین به بطلان عبادت معبودهای باطل و کیفر شدن عبادتکنندگان انان