آیه ۱۱۷ سوره هود

سوره هود، آیه ۱۱۷ · جزء ۱۲ · صفحه ۲۳۴

وَ مَا كَانَ رَبُّكَ لِيُهْلِكَ الْقُرَى بِظُلْمٍ وَ أَهْلُهَا مُصْلِحُونَ

و چنین نبود که پروردگارت آبادیها را بظلم و ستم نابود کند در حالی که اهلش در صدد اصلاح بوده باشند!

معنی کلمات و عبارات
«الْقُرَی»: شهرها و آبادیها. مراد ساکنان آنجاها است. «بِظُلْمٍ»: ستمگرانه و ناعادلانه. حال فاعل است. یا این که ظلم به معنی کفر است و معنی چنین می‌شود: خداوند کافران را بر اثر کفر از میان نمی‌برد و بلکه به سبب بیدادگری و بی‌انصافی نابودشان می‌سازد. در این صورت (بِظُلْمٍ) حال مفعول است. «مُصْلِحُونَ»: خوبان و نیکوکاران. اصلاحگران.
نزول

سال ۹ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

نکات آیه
۱- خداوند ، هیچ گاه ظالمانه و بدون دلیل جوامع بشرى را به عذابهاى دنیوى گرفتار نساخته و نخواهد ساخت. «و ما کان ربک لیهلک القرى بظلم» حرف «باء» در «بظلم» براى ملابست است. براین اساس جمله «ما کان ...» چنین معنا مى شود: هرگز خداوند مردم آبادیها را از سر ظلم به هلاکت نمى رساند. نسبت دادن هلاکت به آبادیها، گویاى این نکته است که مراد از هلاکت، هلاکت دنیوى و عذاب استیصال است. ۲- رفتار عادلانه و بدون کمترین ستم ، سنت خداوند با بندگان خویش «و ما کان ربک لیهلک القرى بظلم» ترکیبهایى نظیر «ما کان لیفعل کذا» (نبوده است که چنین کند) دلالت بر این دارد که صدور فعل از این فاعل شدنى نیست. ۳- خداوند ، امتهاى صالح و درستکار را با عذاب استیصال نابود نمى کند. «و ما کان ربک لیهلک القرى بظلم و أهلها مصلحون» ۴- نزول عذاب بر امتهاى درستکار ، ظلم به آنهاست. «و ما کان ربک لیهلک القرى بظلم و أهلها مصلحون» کلمه «مصلح» هم به معناى اصلاح کننده خویش و هم به معناى اصلاح کننده دیگران است. برداشت فوق ، ناظر به معناى اول مى باشد. ۵- ستم به انسانها و به هلاکت رساندن جوامع درستکار ، ناسازگار با مقام ربوبیت خدا و مدبر بودن اوست. «و ما کان ربک لیهلک القرى بظلم و أهلها مصلحون» برداشت فوق از «رب» - که به معناى مدبر و مربى است - استفاده مى شود. ۶- امتهاى هلاک شده پیشین (نظیر امت نوح ، هود ، صالح ، شعیب و قوم فرعون) امتهایى ناصالح و فاسد بودند. «فلولا کان من القرون ... ما کان ربک لیهلک القرى بظلم» بیان این حقیقت که خداوند امتهاى صالح را عذاب نمى کند ، پس از مطرح ساختن هلاکت امتهاى پیشین (فلولا کان ...) اشاره به این دارد که: امتهاى پیشین ، ناصالح و مستحق عذاب بودند و از ناحیه خدا بر آنان ستمى روا نشد.
تفسیر (۱۰)
روایات و احادیث

۷- «عن رسول الله(ص): ... یا ابن مسعود انصف الناس من نفسک وانصح الأمة و ارحمهم ، فإذا کنت کذلک و غضب الله على أهل بلدة أنت فیها و أراد أن ینزل علیهم العذاب نظر إلیک فرحمهم بک، یقول الله تعالى: «و ما کان ربک لیهلک القرى بظلم و أهلها مصلحون»; [منبع: مکارم الأخلاق، ص ۴۵۷، ب ۱۲; بحارالأنوار، ج ۷۴، ص ۱۰۹، ح ۱.] از رسول خدا(ص) روایت شده است:...اى ابن مسعود! با مردم رفتار منصفانه داشته باش و خیرخواه امت باش و به ایشان رحم کن. اگر چنین باشى و خدا بر مردم شهرى غضب کند که تو در میان آنان باشى و بخواهد عذاب خود را بر ایشان نازل کند، به سوى تو نظر مى کند و به خاطر تو به آنان رحم مى نماید. خداوند متعال مى فرماید: و ما کان ربک ...».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۷)
  • انجام اقدامات اصلاحی از سوی مصلحان جامعه، مانع نزول عذاب استیصال+۱ آیه
  • اصلاح عملکرد نادرست از سوی ستمگران، باعث مصونیت انان از نابودی
  • ضرورت وجود اصلاحگران در جامعه برای جلوگیری از فساد در اجتماع+۱ آیه
  • انجام اقدامات اصلاحی از سوی اصلاحگران جامعه، مانع نزول عذاب استیصال
  • وجود اصلاحگران در اجتماع، ضامن بقای جامعه+۱ آیه
  • فقدان ناهیان از منکر و مصلحان از موانع اصلاح در جامعه+۱ آیه
  • فساد امّتهای گذشته، عامل گرفتاری انان به عذاب و نابودی+۱ آیه
  • فسادگری امّتها در زمین از عوامل کیفر و نابودی انان+۱ آیه
  • ترک نهی از منکر از سوی امّتها، سبب نابودی انان+۱ آیه
  • غرق شدن برخی امّتهای گذشته در دنیاو لذایذ ان، زمینهساز نابودی انان+۲ آیه
  • ستم، سبب نابودی امّتهای پیشین+۳ آیه
  • گناه و رفتار زشت، سبب نابودی امّتهای گذشته+۳ آیه
  • ظهور و سقوط امّتهای فراوان در گذر تاریخ+۷ آیه
  • محمّد(صلی الله علیه واله) تحت تربیت خاصّ خداوند+۸ آیه
  • مبرّا بودن خداوند، از هرگونه ظلم به انسانها، مقتضای ربوبیّت او+۲ آیه
  • گرایش شدید و علاقه پیشینیان به رفاه، از موجبات هلاکت انان+۱ آیه
  • سکوت در برابر منکرات و گناهان جامعه، موجب هلاکت و نابودی+۳ آیه
  • سکوت گروهی از بنی اسراییل، در برابر منکرات جامعه خویش+۴ آیه
  • رفتار عادلانه و بدون کمترین ستم، سنّت خداوند با بندگان مصلح خویش
  • ظلم و ستم شهرنشینان، موجب نزول عذاب الهی و خرابی شهرها+۶ آیه
  • هلاکت شهرنشینان ستمگر و ظالم توام با تخریب شهرهای شان با عذاب سخت از سنتهای الهی+۲ آیه
  • ویرانی شهرها و هلاکت جوامع پیشین، به سبب ظلم و ستم اهل ان+۶ آیه
  • خداوند، منزّه از هر گونه ظلم به بندگان+۲ آیه
  • ناسازگار بودن ظلم به بندگان، با مدبّر بودن و مقام ربوبیّت خداوند، دلیل تنزیه خداوند از هرگونه ظلم+۲ آیه
  • هلاکت جوامع، نتیجه ظلم انان+۷ آیه
  • ستم به انسانها و جوامع درستکار، ناسازگار با مدبّر بودن و مقام ربوبیّت خدا
  • عذاب کردن صالحان، عملی ظالمانه در حق انان
  • ظالمانه بودن نزول عذاب، بر امّتهای درستکار
  • ستمکاری قوم عاد، موجب هلاکت انان+۱ آیه
  • فسادگری قوم عاد، از موجبات هلاکت انان
  • عذاب خداوند بر ظالمان و مجرمان، بر پایه عدل و داد و مطابق با عمل انان+۳ آیه
  • عدالت خداوند، در کیفر نمودن گناهکاران+۴ آیه
  • اقدامات اصلاحی از سوی مصلحان جامعه، مانع نزول عذاب+۱ آیه
  • ترک اصلاح و جلوگیری نکردن از فساد در جامعه اباد، عامل نزول عذابِ نابودکننده+۱ آیه
  • خوشگذرانی و تن اسایی، سبب نزول عذاب ویرانگر+۵ آیه
  • ظلم امّتهای پیشین، باعث ویرانی سرزمینهای اباد انان+۸ آیه
  • تباهی و فساد، درپی دارنده نابودی و ویرانی و ابادانیها+۲ آیه
  • امّتهای به هلاکت رسیده پیشین، مردمانی فاسد+۱ آیه
  • ظلم و ستم، عملی قبیح، از نظر عقل و عقلا+۶ آیه
  • سکوت در برابر گناه و منکرات، موجب هلاکت و نابودی+۳ آیه
  • عذاب استیصال، کیفر تبهکاران مجرم+۲ آیه
  • مترفان، مردمانی ستمگر و ظالم+۵ آیه
  • ظلم و ستمگری مترفان، عامل عذاب و هلاکت انان+۵ آیه
  • ظلم و ستمگری مترفان، عامل عذاب انان+۵ آیه
  • گناهکاری و مجرم بودن مترفان، موجب هلاکت و نابودی انان+۱ آیه
  • ظلم و ستمگری مترفان امّتهای پیشین، عامل هلاکت و نابودی انان+۱ آیه
  • هلاکت مترفان امّتهای پیشین، در پی جرم و گناهکاری انان+۲ آیه
واژه‌ها