آیه ۱۲ سوره هود

سوره هود، آیه ۱۲ · جزء ۱۲ · صفحه ۲۲۲

فَلَعَلَّكَ تَارِكٌ بَعْضَ مَا يُوحَى إِلَيْكَ وَ ضَائِقٌ بِهِ صَدْرُكَ أَنْ يَقُولُوا لَوْ لاَ أُنْزِلَ عَلَيْهِ كَنْزٌ أَوْ جَاءَ مَعَهُ مَلَكٌ إِنَّمَا أَنْتَ نَذِيرٌ وَ اللَّهُ عَلَى كُلِ شَيْ‌ءٍ وَكِيلٌ

شاید (ابلاغ) بعض آیاتی را که به تو وحی می‌شود، (بخاطر عدم پذیرش آنها) ترک کنی (و به تأخیر اندازی)؛ و سینه‌ات از این جهت تنگ (و ناراحت) شود که می‌گویند: «چرا گنجی بر او نازل نشده؟! و یا چرا فرشته‌ای همراه او نیامده است؟!» (ابلاغ کن، و نگران و ناراحت مباش! چرا که) تو فقط بیم دهنده‌ای؛ و خداوند، نگاهبان و ناظر بر همه چیز است (؛ و به حساب آنان می‌رسد)!

معنی کلمات و عبارات
«لَعَلَّ»: در اینجا برای استفهام انکاری است و معنی نهی دارد (نگا: کهف / شعراء / . «ضَآئِقٌ»: دلتنگ. غمگین. «أَن یَقُولُوا»: از ترس این که نگویند که. تا نگویند که. «کَنزٌ»: گنج. مراد مشرکان، گنج بادآورده و رایگانی است که دالّ بر صدق نبوّت پیغمبر باشد (نگا: فرقان / . «نَذِیرٌ»: بیم‌دهنده (نگا: رعد / نازعات / ). «وَکِیلٌ»: مطّلع. مراقب. پیغمبر از آنجا که انسان بوده است، تبلیغ مطالبی برای او مشکل و ناراحت‌کننده بوده است، ولی کوچکترین تعلّلی در کار تبلیغ نداشته است. البتّه اگر یاری و مددالهی نبود، دچار چنین لغزشی می‌شد (نگا: اسراء / ).
نزول

سال ۸ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

نکات آیه
۱- تکذیب پیامبر از سوى مشرکان به خاطر مطرح کردن قیامت و نیز پیشنهادهاى نابه جاى ایشان ، آن حضرت را در خطر ترک و عدم ابلاغ برخى از آیات قرار داده بود. «فلعلّک تارک بعض ما یوحى إلیک و ضائق به صدرک أن یقولوا لولا أُنزل علیه کنز» روشن است که خوف و شکى که «لعلّ» دلالت بر آن مى کند به لحاظ متکلم (خداوند) نیست; بلکه حاکى از خوف و تردید مخاطب (پیامبر) و یا موقعیت خاصى است که هر انسانى احتمال ترک برخى از آیات را دور از انتظار نمى بیند. بنابراین «لعلک تارک ...» مى رساند که پیامبر در شرایطى بود که این خوف و احتمال وجود داشت که در ابلاغ برخى از آیات به تردید بیفتد و مصلحت ببیند که آنها را موقتاً ابلاغ نکند تا شرایط و جو پیشامده تغییر کند. «أن یقولوا ...» به تقدیر «لام» و «لا»ى نافیه (لأن لایقولوا...) بیانگر علت و ریشه پدید آمدن زمینه و شرایط آن خوف و احتمال است. تفریع «لعلّک تارک...» بر آیه هفتم مى رساند که تکذیب قیامت نیز مى توانست در پدید آمدن آن شرایط مؤثر باشد. ۲- پیامبر(ص) وظیفه دار ابلاغ همه معارف و احکام وحى شده به او ، هر چند برخى از آنها ، جبهه گیرى و مخالفت مردمان را در پى داشته باشد. «إن هذا إلاّ سحر مبین ... فلعلّک تارک بعض ما یوحى إلیک» ۳- اندیشه ترک ابلاغ برخى از آیات قرآن ، مایه دلتنگى و ناراحتى پیامبر(ص) مى شد. «فلعلّک تارک بعض ما یوحى إلیک و ضائق به صدرک» در برداشت فوق، جمله «و ضائق به صدرک» حالیه گرفته شده است و ضمیر در «به» به اندیشه ترک ابلاغ - که از جمله «لعلّک تارک ...» به دست مى آید - برگردانده شده است; یعنى، اگر چنان جو و پیشامدى رخ دهد که تو را در ابلاغ برخى آیات به تردید افکند و اندیشه ترک آنها را در ذهن بپرورانى این اندیشه تو را سخت دلتنگ و ناراحت مى کند. ۴- وظیفه داران تبلیغ دین ، باید همه معارف و قوانین دین را براى مردم بیان کرده و از وانهادن حتى اندکى از آن دورى کنند. «فلعلّک تارک بعض ما یوحى إلیک» ۵- استیحاش مردم از برخى معارف و احکام دین و نبود زمینه پذیرش در آنان ، مجوز ترک ابلاغ آنها نیست. «إن هذا إلاّ سحر مبین ... فلعلّک تارک بعض ما یوحى إلیک» ۶- آیه هاى قرآن ، حقایقى که از طریق وحى به پیامبر(ص) نازل مى شد. «فلعلّک تارک بعض ما یوحى إلیک» ۷- نازل شدن گنج و مال فراوان بر پیامبر(ص) ، از پیشنهادها و معجزه هاى درخواستى مشرکان براى باور کردن حقانیت رسالت آن حضرت «أن یقولوا لولا أُنزل علیه کنز» ۸- نزول فرشته اى همراه و همگام با پیامبر(ص) ، از پیشنهادهاى مشرکان براى اطمینان به حقانیت آن حضرت «أن یقولوا لولا ... جاء معه ملک» ۹- پیشنهادهاى نابه جاى مشرکان و معجزه هاى درخواستى آنان ، موجب دلتنگى و ناراحتى پیامبر(ص) مى شد. «و ضائق به صدرک أن یقولوا لولا أُنزل علیه کنز أو جاء معه ملک» برداشت فوق ، بر این اساس است که: ضمیر در «به» به «أن یقولوا ...» برگردد و به تعبیرى دیگر «أن یقولوا ...» بدل براى ضمیر در «به» باشد; یعنى: و ضائق صدرک بأن یقولوا .... ۱۰- وظیفه پیامبر(ص) انذار مردم و ابلاغ احکام و معارف دین است نه پاسخ گویى به درخواستهاى نابه جاى آنان «إنما أنت نذیر» ۱۱- پیامبر(ص) پس از انذار و تبلیغ ، مسؤول عملکرد مردم و کفرپیشگى آنان نیست. «إنما أنت نذیر» حصر در جمله «إنما أنت نذیر» حصر اضافى است و ناظر به دایره مسؤولیت پیامبر(ص) است. ۱۲- خداوند ، نگهبان همه چیز و تدبیر کننده آن است. «و الله على کل شىء وکیل» «وکیل» به کسى گفته مى شود که کار دیگرى را به عهده گرفته است و چون در آیه شریفه با «على» متعدى شده معناى حفاظت و نگهدارى نیز در آن اشراب شده است. بنابراین جمله «والله على ...» اشاره به این معنا دارد که: خداوند عهده دار، حافظ و نگهبان امور همگان است. ۱۳- ارائه معجزه و تحقق بخشیدن به پیشنهادها و درخواستهاى مردم ، از شؤون خداوند و به دست اوست نه در اختیار پیامبر(ص) «إنما أنت نذیر و الله على کل شىء وکیل»
تفسیر (۱۲)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۶۲)
  • ازاد بودن انسانها در انتخاب دین+۲ آیه
  • نفی شیوههای زورمدارانه در انجام رسالت پیامبر اکرم(صلی الله علیه واله) و ازاد بودن مردم در پذیرش اسلام+۱ آیه
  • احتجاج منکران قران و پیامبر(صلی الله علیه واله)، بر نفی نبوّت بشر، به نازل نشدن فرشتهای همراه با حضرت+۲ آیه
  • احتجاج منکرانِ نبوّت بشر، به صاحب گنج و ثروت نشدن پیامبر(صلی الله علیه واله)
  • واداشتن مردم به پذیرش دین، خارج از حیطه وظایف نبوّت
  • انذار مردم، از رسالتهای پیامبر(صلی الله علیه واله)+۳ آیه
  • وانهادن بخشی از معارف و احکام دین، به علّت ترس از بهانه جویی مردم، خطری در راه تبلیغ
  • انذار از عذابهای خدا، روشی لازم در تبلیغ انبیا+۴ آیه
  • مامور شدن پیامبر(صلی الله علیه واله) به توکّل، از جانب خداوند
  • حفاظت گسترده خداوند، از جهان افرینش
  • یاوهگویی و نسبت دروغ کافران و مکذّبان، موجب حُزن پیامبر(صلی الله علیه واله)+۴ آیه
  • اندیشه ترک ابلاغ برخی ایات قران، مایه دلتنگی و ناراحتی پیامبر(صلی الله علیه واله)
  • درخواست نابجای مشرکان، باعث دلتنگی و ناراحتی پیامبر(صلی الله علیه واله)
  • ناپسندی حزن و اندوه، در برابر گفتار ناروای مشرکان+۱ آیه
  • حفاظت و نگهداری خداوند، از موجودات جهان
  • اکراه مردم به پذیرش دین، خارج از حیطه وظایف نبوّت
  • ازادی انسانها، در انتخاب دین+۲ آیه
  • سؤال و بهانه جویی مشرکان از پیامبر(صلی الله علیه واله) به دلیل همراه نشدن فرشته ای همگام با وی+۱ آیه
  • سؤال و بهانه جویی مشرکان از پیامبر(صلی الله علیه واله) به دلیل همراه نداشتن گنج و مال فراوان
  • خواسته ها و انتظارات بیجای مشرکان از پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
  • عقیده مشرکان جاهلی به وجود ملایکه+۴ آیه
  • اندوه محمّد(صلی الله علیه واله) از سخنان بیجا و یاوه گوییهای مشرکان+۴ آیه
  • بهانه جوییهای پیاپی و گوناگون عربهای مشرک مکّه، در برابر پیامبر(صلی الله علیه واله) و قران+۴ آیه
  • مجاز نبودن پیامبر(صلی الله علیه واله) به ترک ابلاغ کمترین بخش از قران
  • ناظر و نگهبان بودن خداوند بر همه چیز، مقتضی ابلاغ قران از سوی پیامبر(صلی الله علیه واله) حتی در صورت مخالفت با خواسته های دشمنان
  • تسلیت الهی به پیامبر(صلی الله علیه واله) در خصوص لجاجت کافران+۱ آیه
  • برخورداری پیامبر(صلی الله علیه واله) از گنجها، ارزشمند از دیدگاه کافران+۳ آیه
  • نازل شدن گنج بر پیامبر(صلی الله علیه واله) از پیشنهادها و درخواستهای نا به جای مشرکان از ان حضرت+۴ آیه
  • پیامبر(صلی الله علیه واله) وظیفه دار انذار مردم و ابلاغ احکام و معارف دین، نه پاسخ گویی به درخواست نا به جای نزول گنج بر وی
  • اهمّیّت و ارزش مال و ثروت، در نظر کافران
  • انذار انسانها، از وظایف و رسالتهای پیامبر صلی الله علیه و اله+۳ آیه
  • درخواستهای نابجای مشرکان از پیامبر صلی الله علیه و اله، زمینهساز محرومیّت انان از برخی معارف الهی
  • اندیشه ترک ابلاغ وحی، مایه دلتنگی و ناراحتی پیامبر صلی الله علیه و اله
  • پیامبر صلی الله علیه و اله، وظیفهدار ابلاغ همه معارف و احکام وحی شده به او
  • خداوند، نهیکننده پیامبر صلی الله علیه و اله از ترک ابلاغ وحی به علت درخواستهای نابجای مشرکان
  • اجتناب پیامبر صلی الله علیه و اله از اکراه و اجبار مردم، در دعوتهای خود
  • انذار از عذابهای خدا، از روشهای تبلیغی محمّد صلی الله علیه و اله+۴ آیه
  • حزن و اندوه پیامبراکرم صلی الله علیه و اله، از اندیشه ترک ابلاغ برخی ایات قران
  • حزن محمّد صلی الله علیه و اله، بر اثر پیشنهادهای نابه جای مشرکان و معجزههای درخواستی انان
  • نازل شدن گنج بر پیامبر صلی الله علیه و اله و داشتن مال فراوان، نشانه حقّانیّت ان حضرت، در نظر مشرکان
  • ارامش بخشیدن خداوند به محمّد صلی الله علیه و اله با خطاب تسلّیبخش+۳ آیه
  • مخاطب قرار گرفتن محمد صلی الله علیه و اله به خطاب مهرجویانه، از سوی خداوند+۲ آیه
  • درخواست کفرپیشگان بهانهجو از پیامبر صلی الله علیه و اله برای نزول فرشتهای همراه ان حضرت+۴ آیه
  • نازل شدن گنج و مال فراوان بر پیامبراکرم صلی الله علیه و اله، از پیشنهادها و درخواستهای مشرکان برای باور کردن حقّانیّت رسالت ان حضرت
  • دلداری خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله، در قبال بهانهجوییهای مشرکان+۲ آیه
  • محمّد صلی الله علیه و اله، در نظر مشرکان، مردی بدون ثروت و مال+۱ آیه
  • نازل شدن گنج و همراه بودن فرشتهای با پیامبر صلی الله علیه و اله، از پیشنهادها و معجزههای درخواستی مشرکان برای باور کردن حقّانیّت رسالت ان حضرت
  • پیشنهادهای نابجای مشرکان و معجزههای درخواستی انان، موجب دلتنگی و ناخشنودی پیامبر صلی الله علیه و اله
  • پیامبراکرم صلی الله علیه و اله، دریافتکننده وحی خداوندی+۶ آیه
  • رسول خدا صلی الله علیه و اله، وظیفهدار ابلاغ احکام و معارف وحیانی+۱ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله، پیرو تعالیم وحی+۶ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله، وظیفهدار ابلاغ همه معارف و احکام وحی شده به او، به رغم مخالفت مردم با وی
  • کافران، خواستار معجزهای جز قران+۳ آیه
  • درخواست داشتن گنجی برای پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله معجزه پیشنهادی مشرکان+۲ آیه
  • نزول گنج و همراه بودن فرشته، از نشانههای نبوّت، از دیدگاه مشرکان
  • ابلاغ وحی خداوند به مردم، از وظایف پیامبر صلی الله علیه و اله+۲ آیه
  • تکذیب پیامبر صلی الله علیه و اله از سوی کافران به سبب مطرح کردن قیامت و پیشنهادهای نابجای انها، باعث پدید امدن خطر عدم ابلاغ کامل وحی از سوی انحضرت+۱ آیه
  • اندیشه ترک ابلاغ وحی، باعث دلتنگی پیامبر صلی الله علیه و اله
  • تدریجی بودن نزول وحی بر پیامبر صلی الله علیه و اله+۷ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله دریافت کننده وحی الهی+۷ آیه
  • تدریجی بودن نزول وحی بر پیامبر صلی الله علیه و اله+۷ آیه
  • دستور خداوند به محمّد صلی الله علیه و اله، درباره اعلام وزارت علی علیه السلام به مردم
واژه‌ها