سوره هود، آیه ۲۴ · جزء ۱۲ · صفحه ۲۲۴
مَثَلُ الْفَرِيقَيْنِ كَالْأَعْمَى وَ الْأَصَمِ وَ الْبَصِيرِ وَ السَّمِيعِ هَلْ يَسْتَوِيَانِ مَثَلاً أَ فَلاَ تَذَكَّرُونَ
حال این دو گروه [= مؤمنان و منکران]، حال «نابینا و کر» و «بینا و شنوا» است؛ آیا این دو، همانند یکدیگرند؟! آیا پند نمیگیرند؟!
معنی کلمات و عبارات
«الْفَرِیقَیْنِ»: دو گروه. دو دسته. مراد این است که همان گونه که شخص کور و کر با شخص بینا و شنوا در پیداکردن راه و تشخیص آن از چاه، یکی نیست، پویندگان راه یزدان، و روندگان راه شیطان هم برابر و یکسان نیستند. «مَثَلاً»: حال و وضع. تمییز یا حال فاعل است و یا این که صفت مصدر محذوف (إِسْتِواءً) است.
نزول
سال ۸ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱- حالت مشرکان و کافران به قرآن ، همانند انسان کور و کر است. «مَثل الفریقین کالأعمى والأصمّ»
۲- حالت موحدان و مؤمنان به قرآن ، همانند انسانهاى بینا و شنواست. «مَثل الفریقین کالأعمى والأصمّ والبصیر والسمیع»
۳- گرایشهاى شرک آلود و انکار حقانیت قرآن ، نشانه ناشنوایى ضمیر و کورى دل است. «مَثل الفریقین کالأعمى والأصمّ والبصیر والسمیع»
۴- بینایى و شنوایى باطنى انسان (توانایى درک و فهم حقایق) گرایش دهنده او به توحید ، ایمان به قرآن و انجام اعمال صالح «مَثل الفریقین کالأعمى والأصمّ والبصیر والسمیع»
۵- مؤمنان و موحدان، هرگز همسان کافران و مشرکان نخواهند بود، همان طور که بینایان و شنوایان هم طراز کران و کوران نمى باشند. «هل یستویان مثلاً»
۶- خداوند ، فراخوان مردم به فهمیدن معارف و حقایق و توجه داشتن به آنها «أفلاتذکّرون»
متعلق «تذکّرون» مى تواند مطلق حقایق و معارف باشد و مى تواند خصوص حقایقى باشد که در آیه مورد بحث بود. برداشت فوق براساس احتمال اول است. قابل ذکر است که استفهام در «أفلاتذکّرون» به داعى امر و ترغیب ایراد شده است; یعنى، حقایق را بفهمید و بدانها توجه داشته باشید.
۷- خداوند ، فراخوان مردم به فهمیدن امتیاز مؤمنان بر کافران و توجه داشتن به آن «هل یستویان مثلاً أفلاتذکّرون»
تفسیر (۱۰)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۵–۲۴ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۷–۲۴ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۷–۳۵ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۲۴ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۲۴ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۲۴ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۲۴ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۲۴ - تفسیر روان جاوید
آیات ۲۳–۲۴ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۲۴
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار شنواییآثار گرایشهای باطلبرتری مؤمنان بر مشرکانبرتری مؤمنان بر کافرانبرتری موحدان بر مشرکانبرتری موحدان بر کافرانتمثیل به انسانهای بصیرتمثیل به انسانهای شنواتمثیل به کرتمثیل به کوردرک برتری مؤمناندعوت به درک حقایقدعوت به درک مؤمناندعوت مردمذکر فضایل مؤمنانعوامل گرایش به توحیدمثل کافرانموجبات عمل صالحآثار درک حقایقمثل مؤمنانمثل مشرکانمثل موحداننشانه های کرینشانه های کوردلیگرایش به کفرعوامل ایمان به قرآنفضایل موحدانآثار بصیرتاهل بصیرتآثار تکذیب قرآنسرزنش مشرکانمثالهای قرآنسرزنش کافراندعوتهای خدافضایل مؤمنان
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵۹)
- مخبتان، انسانهایی بینا و بصیر به حقایق عالم هستی+۱ آیه
- مخبتان، انسانهایی شنوا به حقایق عالم هستی+۱ آیه
- مخبتان، دارای بینش و معرفت به حق و خداوند+۱ آیه
- مقام مخبتان، برتر و بالاتر از غیرمخبتان+۱ آیه
- عبرتاموزی، از اثار بصیرت+۳ آیه
- بدیهی بودنِ برتری بصیرت بر کوردلی+۳ آیه
- مؤمنان، انسانهایی اهل بینش و خرد+۶ آیه
- استفاده از تمثیل، از روشهای تربیتی قران+۱ آیه
- استفاده از پرسش برای ایجاد ذهنیت مساعد جهت تفهیم حقیقت به مخاطب، از روشهای تربیت عقلانی قران+۵ آیه
- مقایسه کردن، از روشهای تربیتی قران+۹ آیه
- مؤمنان دارای عمل، همانند انسان بینا+۱ آیه
- حالت مؤمنان و موحّدان، مانند فرد شنوا
- بیبهره بودن کافران از حقایق الهی، مانند انسان نابینا+۳ آیه
- تشبیه کافران و ناتوانی انها از تشخیص معارف الهی، به ناشنوا+۱ آیه
- رویگردانی کفّار از درک معارف و حقایق دین، مانند ناتوانی انها از دیدن و شنیدن+۲ آیه
- بیبهره بودن کافران از حقایق الهی، مانند انساننابینا+۲ آیه
- حالت مؤمنان و موحّدان، مانند فرد شنوا+۱ آیه
- تشبیه مؤمنان به انسان بینا+۴ آیه
- تشبیه شدن مؤمنانِ به قران، به انسانهای بینا+۱ آیه
- تشبیه کافرانِ به قران، به انسان کور و نابینا+۱ آیه
- حسن علم، از نظر خردمندان+۴ آیه
- پذیرش موعظه، امری مطلوب و پسندیده+۲ آیه
- سمیع / اسماوصفات
- پند نگرفتن انسانها، مورد پرسش انکاری و توبیخی خدا
- همسان بودن انسان کوردل و گمراه، با انسان حق پذیر و هدایت یافته، مورد سؤال انکاری خدا+۲ آیه
- اثر بخشی پند و تذکر برای حق ناپذیران و مشرکان معاند، مورد پرسش انکاری خدا
- نیندیشیدن و تنبه پیدا نکردن مشرکان، درباره همسان نبودن کوردلان مشرک با موحّدان بصیر، مورد پرسش انکاری و نکوهش امیز خدا+۱ آیه
- سؤال تقریری خدا از انسانها، مبنی بر یکسان نبودن افراد کوردل با خردمندان+۱ آیه
- همسان بودن انسان کوردل و گمراه با انسان حق پذیر و هدایت یافته، مورد سؤال انکاری خدا+۲ آیه
- نیندیشیدن و تنبّه پیدا نکردن مشرکان، درباره همسان نبودن کوردلان مشرک با موحّدان بصیر، مورد پرسش نکوهش امیز خدا+۱ آیه
- بینایی، از ابزارهای شناخت حسّی و راهی برای درک عقلی انسان+۲ آیه
- قوّه شنوایی، از ابزار شناخت حسّی و راهی برای ادراکات عقلی انسان
- کوردلان فاقدان شناخت، عناصری بی ارزش+۴ آیه
- کری باطنی و حق ناشنوایی، مانع معرفت به حقایق+۱ آیه
- کوردلی، از موانع شناخت حقایق+۶ آیه
- تشبیه انسان گمراه به کور+۵ آیه
- دعوت خداوند از انسانها، برای عبرت اموزی+۲ آیه
- برتری مؤمنان صالح بر کافران، باعث عبرت+۳ آیه
- بصیرت و بینش صحیح، مایه عبرت اموزی+۳ آیه
- رعایت عدالت، در براورد شخصیّت انسانها و گروهها و احترام به ارزشهای متعالی انان روشی الهی+۸ آیه
- برتری انسانهای عالم و بصیر بر جاهلانِ کوردل، امری اشکار برای عاقلان+۷ آیه
- حکم عقل به بداهت نابرابری کری و کوری (ناتوانی از درک حقایق) و بینایی و شنوایی (قابلیّت فهم حقایق)
- حکم عقل به نابرابری نابینایی و بصیرت (جهل و علم)+۴ آیه
- برتری و ارزش اهل علم و معرفت بر جاهلان، بدیهی و روشن، نزد عقل و فطرت+۳ آیه
- مساوی دانستن نابینا با بینا و ناشنوا با شنوا، ناروا و قبیح از نظر عقل
- جهل و جهالت، صفتی قبیح، از نظر عقل و عقلا+۴ آیه
- حق ناپذیری و فراهم کردن زمینه های کور باطنی و ناتوانی از شنیدن حقایق، عملی قبیح از نظر عقل+۶ آیه
- از دست دادن سرمایه و نابود کردن ارزشهای انسانی، با ایستادن در مقابل حق، عملی قبیح از نظر عقلی+۵ آیه
- بدیهی بودن ارزش بصیرت قلب بر کوردلی+۳ آیه
- بی ارزشی کوردلان، در مقایسه با صاحبان قلب بصیر و بیدار+۴ آیه
- کوردلی، از اسباب نکوهش+۲ آیه
- کافران، مستحقّ نکوهش و غیر قابل مقایسه با مؤمنان
- پند نگرفتن کافران، مورد پرسش نکوهشی خدا
- نیندیشیدن و بی توجّهی مشرکان، درباره همسان نبودن کوردلان مشرک با موحدان بصیر، مورد پرسش نکوهشی خدا+۱ آیه
- برتری مؤمنان نیکوکردار بر کوردلان حقناپذیر+۱ آیه
- مؤمنان، انسانهایی اهل بینش و بصیرت+۵ آیه
- مؤمنان، دارای ارزش و فضیلت، در پیشگاه خدا+۵ آیه
- کرامت و فضیلت مؤمنان در پیشگاه الهی، مورد انکار و استهزای اشراف و قدرتمندان+۱ آیه
- مؤمنان، بهرهمند از هدایت الهی+۲ آیه