سوره هود، آیه ۲۳ · جزء ۱۲ · صفحه ۲۲۴
إِنَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَ أَخْبَتُوا إِلَى رَبِّهِمْ أُولٰئِكَ أَصْحَابُ الْجَنَّةِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ
کسانی که ایمان آوردند و کارهای شایسته انجام دادند و در برابر پروردگارشان خضوع و خشوع کردند، آنها اهل بهشتند؛ و جاودانه در آن خواهند ماند!
معنی کلمات و عبارات
«أَخْبَتُوا إِلَی رَبِّهِمْ»: در برابر خدای خود فروتنی و کرنش میکنند. به عدالت و قضاوت خدای خود اطمینان دارند (نگا: حجّ / و ).
نزول
سال ۸ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱- بهشت از آنِ مؤمنانى است که اعمال صالح انجام دهند و در برابر خدا خاضع و فروتن باشند. «إن الذین ءامنوا ... أُولئک أصحب الجنة»
إخبات (مصدر أخبتوا) به معناى خضوع و خشوع و نیز به معناى اطمینان است. برداشت فوق ، براساس معناى اول مى باشد. گفتنى است که در این صورت «إلى» به معناى لام است; یعنى: «أخبتوا لربهم; در برابر خدا خاضع هستند».
۲- اطمینان به ربوبیت خدا و زدودن دل از تردید درباره آن ، از شرایط ورود به بهشت است. «إن الذین ... أخبتوا إلى ربهم أُولئک أصحب الجنة»
برداشت فوق ، بر این مبناست که «إخبات» به معناى اطمینان باشد. بنابراین «أخبتوا إلى ربهم»; یعنى ، به ربوبیت خدا اطمینان دارند.
۳- توجه به ربوبیت خدا ، گرایش دهنده آدمى به خضوع و خشوع در برابر او «و أخبتوا إلى ربهم»
۴- اعمال صالح بدون ایمان و اطمینان به ربوبیت خدا ، کارساز نیست. «إن الذین ءامنوا و عملوا الصلحت و أخبتوا إلى ربهم أُولئک أصحب الجنة»
۵- نیل به بهشت ، تنها دستاورد شایسته و بدون زیان در برابر سرمایه عمر و جان آدمى است. «أُولئک الذین خسروا أنفسهم ... إن الذین ءامنوا ... أُولئک أصحب الجنة»
عنوان کردن بهشت ، به عنوان پاداش مؤمنان در مقابل زیانکارشمردن کفرپیشگان ، اشاره به برداشت فوق دارد.
۶- مؤمنان داراى اعمال شایسته ، تنها انسانهایى که سرمایه عمر خویش را تباه نساخته و از زیان کارى در دنیا و آخرت مصونند. «أُولئک الذین خسروا أنفسهم ... إن الذین ءامنوا ... أُولئک أصحب الجنة»
۷- بهشت، جایگاهى همیشگى و زوال ناپذیر «هم فیها خلدون»
۸- بهشتیان ، براى همیشه در بهشت ماندگار خواهند بود. «أُولئک أصحب الجنة هم فیها خلدون»
۹- انسان ، موجودى با استعدادِ همیشه ماندن و فنا نپذیرفتن «هم فیها خلدون»
تفسیر (۱۰)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۵–۲۴ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۷–۲۴ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۷–۳۵ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۲۳ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۲۳ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۲۳ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۲۳ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۲۳ - تفسیر روان جاوید
آیات ۲۳–۲۴ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۲۳
روایات و احادیث
۱۰- «عن أبى عبدالله(ع) ... قال: أتدرون ما التسلیم؟ ... هو والله الإخبات قول الله عزوجل: «الذین آمنوا و عملوا الصالحات و أخبتوا إلى ربّهم»; [منبع: کافى ، ج ۱ ، ص ۳۹۱ ، ح ۳; نورالثقلین ، ج ۲- ، ص ۳۴۷ ، ح ۵۳.] از امام صادق(ع) روایت شده است که فرمود: آیا مى دانید تسلیم چیست؟ ... به خدا سوگند! تسلیم همان إخبات است و آن سخن خداست که فرمود: ... و أخبتوا إلى ربّهم».
موضوعات
دستهبندی موضوعی
امکان حیات جاودانانسان و حیات جاوداناهمیت عمر انسانمؤمنان و زیانکاریمحصول عمر انسانمراد از إخباتمصونیت از زیان دنیویمصونیت مؤمنان صالحمصونیت از زیان اخرویحقیقت تسلیمفضایل مؤمنان صالحآثار ایمان به ربوبیت خدازمینه خضوعزمینه خشوعآثار خضوعاهمیت بهشتعمل صالح بی ایمانورود به بهشتاستعدادهای انسانجاودانگی بهشتیانجاودانگی بهشتآثار ذکر ربوبیت خداجاودانگی در بهشتایمان به ربوبیت خدااهمیت ایمانموجبات بهشتآثار عمل صالح
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۲)
- اخبات و تسلیم در برابر حق موجب جاویدان شدن در بهشت
- مخبتان، انسانهایی بینا و بصیر به حقایق عالم هستی+۱ آیه
- مخبتان، انسانهایی شنوا به حقایق عالم هستی+۱ آیه
- مخبتان، دارای بینش و معرفت به حق و خداوند+۱ آیه
- مقام مخبتان، برتر و بالاتر از غیرمخبتان+۱ آیه
- ایمان به خداوند و پذیرش دین الهی، از عوامل اخبات+۱ آیه
- انجام اعمال صالح و نیک، سبب رسیدن به درجه اخبات
- ایمان و عمل صالح، دارای رابطه محکم با یکدیگر+۵ آیه
- باغ بهشت، دارای درختانی به هم پیچیده+۳ آیه
- مؤمنان، انسانهایی اهل بینش و خرد+۶ آیه
- باغ بهشت، دارای درختانی به هم پیچیده+۳ آیه
- زندگی جاودان در بهشت، بشارتی از جانب خداوند به بهشتیان+۲ آیه
- حتمی بودن بهشت، برای مؤمنان خاضع در برابر پروردگار
- برخورداری مؤمنان صالح، از باغهای بهشتی+۱ آیه
- حتمی بودن بهشت، برای مؤمنان خاضع در برابر پروردگار
- ایمان، عمل صالح و انابه به سوی پروردگار، عامل راهیابی به بهشت
- ایمان، از عوامل و اسباب نیل به بهشت+۴ آیه
- حتمی بودن بهشت برای مؤمنان خاضع، در مقابل پروردگار
- عمل صالح، از عوامل و اسباب نیل به بهشت+۴ آیه
- ایمان و عمل صالح و مقام اطمینان، از موجبات دستیابی به بهشت
- ایمان، موجب برخورداری از پاداشهای اخرتی+۴ آیه
- عمل صالح، عامل بهرهمندی از ثواب الهی+۴ آیه
- همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۳ آیه
- مؤمنان دارای عمل، همانند انسان بینا+۱ آیه
- حالت مؤمنان و موحّدان، مانند فرد شنوا+۱ آیه
- تشبیه مؤمنان به انسان بینا+۴ آیه
- تشبیه شدن مؤمنانِ به قران، به انسانهای بینا+۱ آیه
- لزوم اخبات و فروتنی قلبی در مقابل خدا+۲ آیه
- مطلوبیّت انجام دادن اعمال صالح و شایسته+۴ آیه
- توجّه به ربوبیّت خدا، گرایش دهنده انسان به خضوع در برابر او
- دعوت خداوند از انسانها، برای عبرت اموزی+۲ آیه
- برتری مؤمنان صالح بر کافران، باعث عبرت+۳ آیه
- حق ناپذیری و فراهم کردن زمینه های کور باطنی و ناتوانی از شنیدن حقایق، عملی قبیح از نظر عقل+۲ آیه
- اعتقاد قوم نوح به وجود خداوند، پیش از رسالت ان حضرت+۱ آیه
- اجرای کارهای شایسته، زمینه ثنا و ستایش+۳ آیه
- اخبات و خشوع مؤمنان، در برابر خداوند+۱ آیه
- برتری مؤمنان نیکوکردار بر کوردلان حقناپذیر+۱ آیه
- مؤمنان، انسانهایی اهل بینش و بصیرت+۵ آیه
- مؤمنان، دارای ارزش و فضیلت، در پیشگاه خدا+۴ آیه
- کرامت و فضیلت مؤمنان در پیشگاه الهی، مورد انکار و استهزای اشراف و قدرتمندان+۱ آیه
- مؤمنان، بهرهمند از هدایت الهی+۲ آیه
- نوح علیه السلام مبرّا و پاکیزه از دروغگویی