آیه ۴۸ سوره هود

سوره هود، آیه ۴۸ · جزء ۱۲ · صفحه ۲۲۷

قِيلَ يَا نُوحُ اهْبِطْ بِسَلَامٍ مِّنَّا وَبَرَكَاتٍ عَلَيْكَ وَعَلَىٰ أُمَمٍ مِّمَّن مَّعَكَ وَأُمَمٌ سَنُمَتِّعُهُمْ ثُمَّ يَمَسُّهُم مِّنَّا عَذَابٌ أَلِيمٌ

বলা হল -- ''হে নূহ! অবতরণ কর আমাদের থেকে শান্তির সাথে, আর তোমার উপরে ও তোমার সাথে যারা রয়েছে তাদের সম্প্রদায়ের উপরে আশীর্বাদ নিয়ে। আর এমন জাতিরাও হবে যাদের আমরা অচিরেই জীবনোপকরণ দেব, তারপর আমাদের থেকে মর্মন্তুদ শাস্তি তাদের স্পর্শ করবে।’’

معنی کلمات و عبارات
«إِهْبِطْ»: فرود آی. پائین بیا. «بِسَلامٍ»: به سلامت. در امن و امان از بلاهای زمین و زمان. به دور از شُرورِ کافران و دشمنانگیهای ایشان. با درود و سلام ما بر تو. «بَرَکاتٍ»: خیرات. فزونی روزی و فراوانی نیازمندیهای زندگی. «أُمَمٍ مِّمَّن مَّعَکَ»: مراد کسانی است که با نوح در کشتی بوده‌اند یا همه اشخاص و جاندارانی است که در کشتی بسر برده‌اند (نگا: انعام / ). «أُمَمٌ»: مبتدا است و خبر آن محذوف است و تقدیر چنین می‌شود: مِنْهُمْ أُمَمٌ. مراد از (أُمَمٍ) قبلی کسانی است که حاضرند و یا از نسل آنان پدید می‌آیند و مشمول سلام خداوندی می‌گردند، و مراد از (أُمَمٌ) بعدی، کسانی است که در آینده از نسل آنان به وجود می‌آیند و سلام خداوندی شامل ایشان نمی‌شود.
نزول

سال ۹ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

نکات آیه
۱- خداوند، پس از استقرار کشتى نوح بر کوه جودى، به او و همراهانش فرمان داد تا از کشتى پیاده شوند و از کوه فرود آیند. «واستوت على الجودى ... قیل ینوح اهبط» «هبوط» به معناى فرود آمدن است. متعلق «اهبط» - به قرینه «استوت على الجودى» - کشتى و نیز کوه جودى است; یعنى: أنزل من الفلک و من الجودى ... نیاوردن متعلق، دلیل این شمول است. فاعل محذوف «قیل» به قرینه «منا» خداونداست. ۲- خداوند ، نوح(ع) و همراهانش را ، به تأمین سلامتى و نزول نعمتهاى پرخیر و برکت نوید داد. «قیل ینوح اهبط بسلم منا و برکت علیک» هر چند نوح(ع) مورد خطاب است و فرمان و اجازه فرود متوجه اوست، ولى به قرینه مقام مى توان گفت: خطاب «اهبط ...» متوجه همراهان آن حضرت نیز مى باشد و «باء» در «بسلام» براى مصاحبت است. بنابراین آیه شریفه چنین معنا مى شود: «یا نوح اهبط أنت و من معک ...; تو و پیروانت فرود آیید در حالى که همراه و قرین سلامت، امنیت و برکت خواهید بود». ۳- خداوند ، نوح(ع) و همراهانش را ، به مصونیت از عذابهاى دنیوى و اخروى و بهره مند شدن از نعمتهایى سعادت آفرین نوید داد. «اهبط بسلم منا ... و أمم سنمتعهم ثم یمسّهم منا عذاب ألیم» مقابله «سلام» با «عذاب ألیم» حکایت از آن دارد که مراد از «سلام» مصونیت از عذابهاى دنیوى و اخروى است. تعبیرکردن از نعمت و موهبتهاى دنیوى به «برکت» در جانب اهل ایمان و تبدیل آن به «متاع» در جانب کفر پیشگان، اشاره به این نکته دارد که: نعمتهاى ارزانى شده به مؤمنان، براى آنان سعادت آفرین است و موهبتهاى عطاشده به کفرپیشگان، فاقد این خصیصه است. ۴- به وجود آمدن امتهایى مؤمن و موحد از نسل نوح و یارانش، نوید خداوند به آن حضرت «على أمم ممن معک» «من» در «ممن» ابتدائیه است. بنابراین «أمم ممن معک»; یعنى ، امتهایى که از همراهان تو نشأت خواهند گرفت و از آن جا که برخى از همراهان نوح ، فرزندان او بودند ، در برداشت «نسل نوح» نیز آورده شد. ۵- برخوردارى جامعه هاى مؤمن و موحد از سلامتى و نعمتهاى فراوان ، بشارت خداوند به حضرت نوح(ع) «اهبط بسلم منا و برکت علیک و على أمم ممن معک» «على أمم» عطف بر «علیک» است; یعنى: سلام و برکات منا على أمم. مراد از «أمم ممن معک» به قرینه مقابله آن با «أمم سنمتعهم» امتها و جامعه هاى موحد و مؤمن هستند. ۶- تأمین سلامت و امنیت جامعه هاى بشرى و ایجاد نعمت براى آنان ، به دست خدا و در اختیار اوست. «اهبط بسلم منا و برکت علیک و على أمم ممن معک و أمم سنمتعهم» برداشت فوق ، از «منا» استفاده مى شود. قابل ذکر است که کلمه «منا» در مورد «برکات» مقدر است ، چنان چه کلمه «علیک» در مورد «بسلام» مقدر مى باشد; یعنى: بسلام منا علیک و برکات منا علیک. ۷- خداوند ، نوح(ع) را به پدیدآمدن جامعه ها و امتهایى کفرپیشه از نسل او و همراهانش آگاه ساخت. «و أمم سنمتعهم ثم یمسّهم منا عذاب ألیم» کلمه «أمم» مبتدا و خبر آن محذوف مى باشد; یعنى: ممن معک أمم سنمتعهم. جمله «یمسهم ...» حکایت از آن دارد که مقصود از «أمم» در این بخش از آیه ، امتهاى کافر هستند. ۸- خداوند ، متاعهاى دنیوى را از کافران دریغ نمى کند. «و أمم سنمتعهم» ۹- عذاب دردناک ، فرجام و عاقبت کفرپیشگان است. «ثم یمسّهم منا عذاب ألیم» ۱۰- تدبیر امور انسانهاى مؤمن و کافر ، تحولات جوامع بشرى و سرنوشت آنها ، به دست خدا و در اختیار اوست. «اهبط بسلم منا ... و أمم سنمتعهم ثم یمسّهم منا عذاب ألیم»
تفسیر (۱۷)
روایات و احادیث

۱۱- «عن أبى عبدالله(ع) قال: ... فنزل نوح بالموصل من السفینة مع الثمانین ...; [منبع: تفسیرقمى ، ج ۱ ، ص ۳۲۸; نورالثقلین ، ج ۲-  ، ص ۳۷۰ ، ح ۱۴۳.] از امام صادق(ع) روایت شده است که فرمود: ... نوح با هشتاد نفر همراه در موصل از کشتى پیاده شد ...».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۶۶)
  • قرار گرفتن امتهایی پس از نوح(علیه السلام) در رفاه دنیوی و نزدیک شدن تدریجی انان به عذاب دردناک
  • خداوند، پدیداورنده امّتهایی پس از قوم نوح+۲ آیه
  • وعده خداوند به نوح(علیه السلام) مبنی بر برخوردار ساختن امّتهایی پس از وی از امکانات دنیایی
  • همراه بودن چندین امّت با نوح(علیه السلام) در کشتی
  • سلام و برکات خدا بر نوح(علیه السلام) و امّتهای همراهش
  • پیدایش امّتهای مؤمن و موحّد از همراهان نوح در کشتی
  • پیدایش امّتهای کفر پیشه و مستحق عذاب الهی از همراهان نوح در کشتی
  • ابتلای امّتهای پس از نوح(علیه السلام) به عذاب وعده خداوند به ان حضرت
  • رفاهزدگی، عامل نابودی امّتهایی در گذشته+۱ آیه
  • بهرهمندی نوح(علیه السلام) از برکات و خیرات الهی
  • همراهان نوح در کشتی و نسلشان، از مشمولان برکات الهی
  • پیروان نوح(علیه السلام)، از تقواپیشگان+۱ آیه
  • نوح(علیه السلام)، از تقواپیشگان+۱ آیه
  • اگاهی نداشتن پیامبر(صلی الله علیه واله) و قوم او، از قصّه نوح(علیه السلام)، قبل از نزول قران+۱ آیه
  • بهره مندی امّتهای پس از نوح، از نعمتهای خدا و سپس عذاب شدن انان، از خبر دادن غیبی خداوند به ان حضرت
  • برخورداری پیروان نوح از رفاه و اسایش از جانب خداوند
  • تداوم رفاه مندی در نسلهای کافران+۴ آیه
  • محدودیّت رفاه کافران به دوران زندگانی دنیوی+۴ آیه
  • بشارت خداوند به نوح(علیه السلام) در مورد بهره مند شدن مؤمنان پیرو ان حضرت از رفاه همراه با اسایش
  • بشارت خداوند به رفاه همراه با اسایش نوح(علیه السلام)، پس از طوفان
  • خداوند، عطاکننده رفاه به انسانها+۱ آیه
  • وعده خداوند به رفاه مؤمنان پیرو نوح+۱ آیه
  • پیروزی نوح(علیه السلام) و یارانش بر مخالفان دلیلی بر غلبه نهایی صابران بر کافران+۳ آیه
  • نوح(علیه السلام) و پیروان او صبرپیشگانی در برابر مشکلات+۱ آیه
  • دردناک بودن، از اوصاف عذاب
  • خبر دادن خدا به نوح(علیه السلام) در مورد عذاب امّتهایی پس از او
  • گرفتاری امّتهای پیشین به عذاب دردناک الهی، پس از بهره مندی انان از زندگی دنیوی
  • اگاهی پیامبر(صلی الله علیه واله) و مسلمانان از امور غیبی (قصّه نوح(علیه السلام) و قومش)، پس از تعلیم خدا به انان+۱ آیه
  • تسلاّ دادن خدا به پیامبر(صلی الله علیه واله) از طریق بیان قصه نوح(علیه السلام)+۱ آیه
  • اگاهی نداشتن پیامبر(صلی الله علیه واله) و مردم عصر بعثت به تاریخ قوم نوح، پیش از نزول قران+۱ آیه
  • تشریح تاریخ قوم نوح برای پیامبر(صلی الله علیه واله) از طریق وحی+۱ آیه
  • توقّف کشتی نوح، پس از فرو رفتن اب بر دامنه کوه جودی+۲ آیه
  • خداوند، تعیین کننده زمان بارگیری کشتی نوح و سوار و پیاده شدن مسافران ان+۲ آیه
  • کشتی نوح، دارای هشتاد مسافر از پیروان ان حضرت+۱ آیه
  • کشتی نوح، موجب نجات نوح(علیه السلام) و همراهانش، از توفان پدید امده+۴ آیه
  • همراه بودن چندین امّت با نوح(علیه السلام) در کشتی
  • همراهان نوح در کشتی، منشا امّتهای مؤمن و کفرپیشه
  • استقرار کشتی نوح بر کوه جودی و پیاده شدن نوح(علیه السلام) و همراهان بر ان، پس از پایان توفان عذاب+۱ آیه
  • بهرهمندی امتهای کفرپیشه از لذتهای دنیایی، نشیت گرفته از خواست خداوند
  • توجّه پیامبر صلی الله علیه و اله به سرگذشت نوح علیه السلام، زمینهساز صبر حضرت+۱ آیه
  • اگاهی محمّد صلی الله علیه و اله به اخبار غیبی مربوط به قوم نوح علیه السلام از طریق وحی+۱ آیه
  • اگاهی پیامبر صلی الله علیه و اله، به اخبار غیبی مربوط به قوم نوح از طریق وحی+۱ آیه
  • خداوند، تشریحکننده داستان نوح علیه السلام بر پیامبر صلی الله علیه و اله از راه وحی+۱ آیه
  • اگاهی نداشتن پیامبر صلی الله علیه و اله و مردم عصر بعثت از داستان نوح علیه السلام پیش از نزول قران+۱ آیه
  • مُمَتّع/ اسماوصفات+۳ آیه
  • وعده خداوند مبنی بر بهرهمند شدن مؤمنان پیرو نوح، از اسایش و رفاه
  • مؤمنان در کشتی نوح علیه السلام از جمله نجات یافتگان از توفان+۲ آیه
  • پیروان نوح، از تقواپیشگان+۱ آیه
  • بشارت خداوند به رفاه و اسایش نوح علیه السلام، پس از توفان
  • اعطای برکت به نوح علیه السلام از سوی خداوند+۲ آیه
  • پایان سلامتامیز نوح علیه السلام پس از توفان، با امنیّت و برکت
  • نوح علیه السلام، از تقواپیشگان+۱ آیه
  • سلام الهی برای نوح علیه السلام و مؤمنان به وی
  • صبر نوح علیه السلام و پیروانش، در برابر مشکلات+۱ آیه
  • اگاهی نداشتن پیامبر صلی الله علیه و اله و قوم او از قصّه نوح علیه السلام تا قبل از نزول قران+۱ آیه
  • مؤمنان به نوح علیه السلام مشمول برکات الهی
  • نوحه و ناله بسیار نوح علیه السلام، فلسفه نامگذاری ان حضرت به این نام (نوح)+۷ آیه
  • نجات نوح علیه السلام و همراهانش، از حادثه توفان+۳ آیه
  • همراهان نوح در کشتی و نسل انان مشمول برکات الهی
  • وعده خداوند به نوح علیه السلام به تامین سلامت و نزول نعمتها بر وی در پی هلاکت قومش
  • وعده خداوند به نوح علیه السلام به پیدایش گروههایی کفرپیشه، از نسل وی و همراهانش
  • وحی خداوند به نوح علیه السلام+۱ آیه
  • وعده خداوند به نوح علیه السلام مبنی بر برخوردار ساختن امّتهایی پس از وی از امکانات دنیایی
  • وعده خدا به اعطای برکت به نوح علیه السلام و پیروانش
  • وعده خداوند به رفاه و اسایش نوح و همراهان وی در کشتی
  • هبوط نوح علیه السلام و همراهانش از کشتی در پی فرمان خداوند+۱ آیه
واژه‌ها