آیه ۳۴ سوره یوسف

سوره یوسف، آیه ۳۴ · جزء ۱۲ · صفحه ۲۳۹

معنی کلمات و عبارات
«صَرَفَ عَنْهُ»: از او برگرداند. از او دور داشت. از او بگردانید.
نزول
نکات آیه
۱- خداوند ، دعاى یوسف(ع) (درخواست رهایى از کید زلیخا و همپالگیهاى وى) را اجابت کرد و او را از مکر آنان مصون داشت. «فاستجاب له ربه فصرف عنه کیدهنّ» «استجابة» (مصدر استجاب) به معناى پذیرفتن درخواست است. ۲- امداد خداوند ، مایه رهایى یوسف(ع) از گناه و مکر و افسون زلیخا و زنان اشراف شد. «فاستجاب له ربه فصرف عنه کیدهنّ» ۳- زلیخا و زنان اشراف ، در اثر توسل یوسف(ع) به درگاه خدا ، از او مأیوس گشته و از مکر و تزویر ، علیه او منصرف شدند. «فصرف عنه کیدهنّ» مراد از کید زنان، تقاضاى مکرر آنان با عشوه ها و اظهار شیفتگى است. بنابراین عبارت «صرف عنه کیدهنّ» دلالت مى کند که پس از دعاى یوسف(ع)، دیگر آن مراوده ها و تقاضاها از یوسف(ع) نشد. گفتنى است که «ثم» در آیه بعد، مؤید این نکته است که یأس زنان و انصرافشان از وى، پیش از زندانى شدن او بوده است، نه اینکه زندانى شدنش، عامل قطع مراوده شده باشد. ۴- اظهار نیاز به درگاه خدا ، داراى نقشى بسزا در جلب حمایت او و برآورده شدن نیازهاى انسان «فاستجاب له ربه ... إنه هو السمیع العلیم» ۵- نقش دعا در رقم خوردن سرنوشت آدمى «إلاّ تصرف عنى کیدهنّ ... فاستجاب له ربه فصرف عنه کیدهنّ» ۶- نجات یوسف(ع) از کید زلیخا و دیگر زنان ، جلوه اى از ربوبیت الهى بر آن حضرت «فاستجاب له ربه فصرف عنه کیدهنّ» ۷- اجابت دعاى بندگان ، پرتوى از ربوبیت الهى است. «فاستجاب له ربه» ۸- نقش خداوند در سلوک و رفتار انسان و سرنوشت او «إلاّ تصرف ... فصرف عنه کیدهنّ» ۹- خواست خود آدمى ، در رقم خوردن سرنوشت او از ناحیه خداوند ، نقشى بسزا دارد. «قال رب السجن أحب ... فصرف عنه کیدهنّ» ۱۰- خواست انسانها و تلاش آنان در برابر اراده خداوند ، شکست خورده و بى ثمر است. «فصرف عنه کیدهنّ» ۱۱- تنها خداوند ، سمیع (شنواى مطلق) و علیم (داناى مطلق) است. «إنه هو السمیع العلیم» «هو» ضمیر فصل و حاکى از حصر است. «ال» در «السمیع» و «العلیم» براى استغراق صفات است و لذا آن دو صفت در برداشت ، به شنوا و داناى مطلق تفسیر شد. ۱۲- خداوند ، شنواى دعاى بندگان و اجابت کننده آن است. «فاستجاب له ربه ... إنه هو السمیع» «سمیع» علاوه بر اینکه دلالت بر شنوایى خداوند دارد ، به قرینه «فاستجاب له ربه» حاکى از اجابت دعا نیز مى باشد. ۱۳- خداوند ، به احوال بندگان و نیازهاى آنان داناست. «فاستجاب له ربه ... إنه هو السمیع العلیم» ۱۴- خداوند ، به ترفندها و مکرهاى آدمیان و راه خنثى کردن و از میان بردن آن ، آگاه است. «فصرف عنه کیدهنّ إنه هو السمیع العلیم» از مصداقهاى مورد نظر براى متعلق «سمیع» و «علیم»، به قرینه «کیدهنّ» ترفند زنان اشراف ، و به قرینه «صرف عنه» از میان بردن مکرهاى ایشان است. ۱۵- خداوند ، براى آگاهى به خواست بندگان نیازى به مقال و عرض حال آنان ندارد. «إنه هو السمیع العلیم» مى توان گفت از اهداف یادآورى علم خدا پس از بیان شنوایى او ، این حقیقت است که در آگاهى خداوند به حاجت انسانها ، به درخواست کردن و به زبان جارى کردن نیازى نیست ، گرچه در اجابت آن مؤثر است.
تفسیر (۱۳)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۱)
  • عنایت ویژه خدا به حفظ ابروی یوسف(علیه السلام)+۲ آیه
  • استعانت یوسف(علیه السلام) از خدا، جهت مصون ماندن از انحرافات جنسی و مکر زلیخا+۲ آیه
  • کمک خواستن از خدا، سبب مصون ماندن از انحرافات جنسی و حفظ عفّت و پاکدامنی+۲ آیه
  • امداد خداوند به یوسف(علیه السلام)، وسیله رهایی او از گناه و افسون زلیخا و زنان مصر+۱ آیه
  • یوسف(علیه السلام)، تحت تربیتهای ویژه الهی+۴ آیه
  • عفّت و پاکدامنی یوسف(علیه السلام)، در عنفوان جوانی+۵ آیه
  • ربوبیّت الهی، مقتضی اجابت دعا و پذیرش درخواست بندگان+۱ آیه
  • نجات یوسف(علیه السلام) از کید زلیخا و دیگر زنان، جلوه ای از ربوبیّت الهی
  • دعا و نیایش به درگاه خدا، راه مصون ماندن از گناه و انحرافات جنسی+۱ آیه
  • ذکر ربوبیّت خداوند، از اداب دعا+۱ آیه
  • خداوند، منشا اجابت دعا
  • اجابت دعای یوسف(علیه السلام)، برای رهایی از مکر زلیخا و زنان اشراف و نجات از دام شهوت+۱ آیه
  • ناامیدی زلیخا و زنان اشراف، بر اثر توسّل یوسف(علیه السلام) به درگاه خداوند
  • در امان ماندن یوسف(علیه السلام) از شرّ زلیخا و کید او، پیامد زندانی شدن وی
  • سمیع / اسماوصفات
  • شکست و ناکامی حیله های خاینانه زنان دربار مصر، علیه یوسف(علیه السلام)
  • استعانت از خدا، سبب مصون ماندن از انحرافات جنسی و حفظ عفّت و پاکدامنی+۲ آیه
  • دعا و نیایش به درگاه خدا و استمداد از او، راهی برای مصون ماندن از انحراف جنسی+۱ آیه
  • دعا و نیایش یوسف(علیه السلام) به درگاه الهی، موجب برخورداری وی از مقام عصمت+۱ آیه
  • گواهی زلیخا به پاکدامنی و عصمت یوسف(علیه السلام) و امتناع از درخواست کامجویی وی+۲ آیه
  • استمداد و نیایش به درگاه خداوند، راه مصونیّت و عصمت از گناه و انحرافات جنسی+۱ آیه
  • اجابت دعای یوسف(علیه السلام) در حفظ عفّتش از سوی خداوند+۱ آیه
  • دعاها و نیایشها، در قلمرو استماع و اگاهی خدا+۱ آیه
  • علیم / اسماوصفات
  • علم و اگاهی خداوند، از گناه بندگان
  • نقش حیله و مکر زنان، در گناهان و انحرافات جنسی+۱ آیه
  • استعانت از خدا و دعا، مانع انحراف و فرو افتادن در ورطه گناه+۱ آیه
  • مُستجیبُ/ اسماوصفات
  • امداد الهی، عامل نجات و بیاثر شدن نیرنگ دشمنان+۱ آیه
  • دعای یوسف علیه السلام به درگاه خداوند، موجب دفع ترفندهای زنان مصری+۱ آیه
  • زندان و دور بودن از محیط فساد و فحشا، موجب مصون ماندن از مکر و نیرنگ مکّاران+۱ آیه
  • عنایت خاصّ خدا، برای حفظ ابروی یوسف علیه السلام+۳ آیه
  • امداد خدا به یوسف علیه السلام، وسیله رهایی او از گناه و افسون زلیخا و زنان مصر+۴ آیه
  • یوسف علیه السلام، تحت تربیتهای ویژه الهی+۴ آیه
  • اجابت دعای یوسف علیه السلام برای رهایی از مکر زلیخا و زنان اشراف و نجات از دام شهوت+۱ آیه
  • دوستی و عشق زلیخا به یوسف علیه السلام، سبب مکر و حیله او نسبت به ان حضرت+۲ آیه
  • گواهی زلیخا به پاکدامنی و عصمت یوسف علیه السلام و خودداری از درخواست کامجویی وی+۲ آیه
  • دعا و نیایش یوسف علیه السلام به درگاه الهی، موجب برخورداری وی از مقام عصمت+۱ آیه
  • تصمیم حاکمان مصر برای زندانی کردن یوسف علیه السلام در پی مشاهده نشانههای متعدّد (گواهی کودک، پارگی پیراهن از پشت سر و فرار یوسف علیه السلام) و اثبات عفّت و بیگناهی ان حضرت+۲ آیه
  • تبلیغات توحیدی یوسف علیه السلام در زندان مصر+۳ آیه
  • دعای یوسف علیه السلام برای ایمنی خود از مکر زنان مصری و ارتکاب گناه+۱ آیه
واژه‌ها