آیه ۷۰ سوره یوسف

سوره یوسف، آیه ۷۰ · جزء ۱۳ · صفحه ۲۴۴

فَلَمَّا جَهَّزَهُم بِجَهَازِهِمْ جَعَلَ السِّقَايَةَ فِي رَحْلِ أَخِيهِ ثُمَّ أَذَّنَ مُؤَذِّنٌ أَيَّتُهَا الْعِيرُ إِنَّكُمْ لَسَارِقُونَ

و هنگامی که (مأمور یوسف) بارهای آنها را بست، ظرف آبخوری پادشاه را در بارِ برادرش گذاشت؛ سپس کسی صدا زد؛ «ای اهل قافله، شما دزد هستید!»

معنی کلمات و عبارات
«السِّقَایَةَ»: پیمانه‌ای که بدان آب می‌خورند. یا پیمانه‌ای که بدان گندم و جو را می‌پیمایند. «رَحْلِ»: جُل و رختی که همچون زین بر پشت شتر می‌بندند و بر آن سوار می‌شوند. بر بار و کالای شتر نیز اطلاق می‌گردد. در اینجا معنی دوم مراد است. «أَذَّنَ»: صدا زد. فریاد برآورد. «مُؤَذِّن»: فریاد کننده. ندا دهنده. «الْعِیرُ»: شتران. اسم جمع است و از لفظ خود دارای مفرد نیست. در اینجا مراد اهل کاروان، یعنی کاروانیان است. «إِنَّکُمْ لَسَارِقُونَ»: بیان این جمله می‌تواند به خاطر دزدیدن یوسف از پدر باشد، یا ندادهنده آن را از پیش خود گفته باشد، یا برای دفع ضرری به ضرری خفیفتر از آن باشد، و یا این که راه چاره‌ای بوده که خدا آن را برای یوسف مباح کرده باشد (نگا: ص / ).
نزول
نکات آیه
۱- طرح و نقشه یوسف(ع) براى نگاهداشتن بنیامین نزد خویش «فلما جهّزهم بجهازهم جعل السقایة فى رحل أخیه» ۲- یوسف(ع) خود به تجهیز و مهیّا کردن محموله برادران خویش پرداخت. «فلما جهّزهم بجهازهم» ۳- یوسف(ع) به هنگام آماده کردن محموله برادرانش ، آبخورى مخصوص را در محموله بنیامین قرار داد. «فلما جهّزهم بجهازهم جعل السقایة فى رحل أخیه» «سقایة» به ظرفى گفته مى شود که براى آب خوردن از آن استفاده مى شود. «ال» تعریف در آن مى رساند که ظرف ویژه اى بوده است. ۴- بى اطلاعى کارگزاران یوسف(ع) از طرح و نقشه وى (جاسازى کردن پیمانه در محموله بنیامین) براى جلوگیرى از بازگشت بنیامین «جعل السقایة فى رحل أخیه ثم أذّن مؤذّن» چنان چه کارگزاران یوسف(ع) از نقشه وى مطلع بودند، به سارق بودن فرزندان یعقوب تصریح و تأکید نمى کردند (إنکم لسارقون). همچنین از اینکه یوسف(ع) خود جام را در محموله بنیامین قرار داد، این معنا استفاده مى شود که او نمى خواست دیگران از نقشه وى مطلع باشند. ۵- کارگزاران یوسف(ع) بر اثر نیافتن آبخورى مخصوص ، فرزندان یعقوب را به دزدیدن آن متهم کردند. «جعل السقایة فى رحل أخیه ثم أذّن مؤذّن أیّتها العیر إنکم لسرقون» ۶- یکى از کارگزاران یوسف با مخاطب قرار دادن قافله فرزندان یعقوب ، اتهام سرقت را به آنان اعلام کرد. «ثم أذّن مؤذّن أیّتها العیر إنکم لسرقون» «عیر» به مجموعه افراد قافله و شترانى که بار و بنه آنان را حمل مى کنند، گفته مى شود. این کلمه مرادف کاروان و قافله در فارسى است. «اذان» به معناى اعلام کردن است و «تأذین» مصدر «أذّن» به معناى کثرت اعلام مى باشد. بنابراین «أذّن مؤذّن ...» ; یعنى، اعلام کننده اى چندین بار اعلام کرد. ۷- اتهام سرقت به فرزندان یعقوب پس از حرکت و دور شدنشان از محوطه بارگیرى ، به آنان اعلام شد.* «ثم أذّن مؤذّن أیّتها العیر إنکم لسرقون» حرف «ثم» و نیز جمله «أقبلوا علیهم» - در آیه بعد - مى تواند گویاى برداشت فوق باشد. ۸- جام پنهان شده در محموله بنیامین ، ظرفى قیمتى و با ارزش بود. «جعل السقایة ... أذّن مؤذّن أیّتها العیر إنکم لسرقون» از این که بر فرزندان یعقوب اطلاق شده که سارقید نه سرقت کردید و اینکه مؤذّن مسأله را علنى اعلام مى نماید و آن را تکرار مى کند، همچنین از اینکه یوسف(ع) مى توانست سارق جام را برده خویش سازد، معلوم مى شود که آن جام، ظرفى با ارزش و قیمتى بوده است.
تفسیر (۱۰)
روایات و احادیث

۹- «عن أبى عبدالله علیه السلام ... قال: إنهم سرقوا یوسف من أبیه ألا ترى أنه قال لهم حین قالوا: ماذا تفقدون؟ قالوا: نفقد صواع الملک ، و لم یقولوا: سرقتم صواع الملک، إنما عنى أنکم سرقتم یوسف من أبیه ; [منبع: علل الشرایع، ص ۵۲، ب ۴۳، ح ۴ ; نورالثقلین، ج ۲، ص ۴۴۴، ح ۱۳۴.] از امام صادق(ع) روایت شده است [که در پاسخ سؤال مردى که از «إنکم لسارقون» پرسیده بود ]فرمود: آنان یوسف را از پدرش سرقت کرده بودند. آیا توجه نمى کنى که هنگامى که برادران یوسف گفتند: چه چیزى گم کرده اید؟ او و کارگزارانش به آنان گفتند: «پیمانه پادشاه را گم کرده ایم» و نگفتند: پیمانه پادشاه را دزدیدید. جز این نیست که نظر یوسف بر این بود که شما یوسف را از پدرش سرقت کردید». ۱۰- «عن أبى جعفر(ع): ... و ارتحل القوم (إخوة یوسف) مع الرفقة فمضوا ، فلحقهم یوسف و فتیته فنادوا فیهم قال: «أیّتها العیر إنکم لسارقون»...». [منبع: تفسیرعیاشى، ج ۲، ص ۱۸۲، ح ۴۲ ; نورالثقلین، ج ۲، ص ۴۳۹، ح ۱۱۲.] از امام باقر(ع) روایت شده است: ... برادران یوسف با کاروانیان حرکت کردند و رفتند، سپس یوسف و افرادش به آنان ملحق شدند. آن گاه بین آنان ندا دادند و منادى چنین گفت: «أیّتها العیر إنکم لسارقون». ۱۱- «عن أبى عبدالله(ع): التقیة من دین الله ... لقد قال یوسف «أیّتها العیر إنکم لسارقون» والله ما کانوا سرقوا شیئاً ... ; [منبع: کافى ، ج ۲ ، ص ۲۱۷ ، ح ۳ ; نورالثقلین ، ج ۲ ، ص ۴۴۳ ، ح ۱۲۷. ۴. کافى، ج ۲، ص ۳۴۳، ح ۲۲; نورالثقلین، ج ۲، ص ۴۴۴ ، ح ۱۲۹ .] از امام صادق(ع) روایت شده است: تقیه از دین خداست ... به تحقیق یوسف گفت: «أیّتها العیر إنکم لسارقون» [ولى] به خدا سوگند چیزى را ندزدیده بودند ...». ۱۲- «عن أبى عبدالله(ع): قال رسول الله(ص): لا کذب على مصلح ثم تلا: «أیّتها العیر إنکم لسارقون» ثم قال: والله ما سرقوا و ما کذب ... ;(۴) از امام صادق(ع) روایت شده است: رسول خدا(ص) فرمود: دروغ براى کسى که قصد اصلاح دارد نیست. آن گاه این آیه را تلاوت فرمود: «أیّتها العیر إنکم لسارقون» ; سپس فرمود: به خدا سوگند کاروانیان دزدى نکرده بودند و [اعلام کننده نیز ]دروغ نگفت...».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۷۷)
  • گذاشتن پیمانه پادشاه در اثاث بنیامین از سوی یوسف(علیه السلام)، طرحی الهام شده از سوی خدا به او، جهت نگهداشتن بنیامین نزد خود+۱ آیه
  • برده شدن، کیفر سارق در شریعت یعقوب(علیه السلام)+۲ آیه
  • سرقت، سبب بردگی در شریعت یعقوب(علیه السلام)+۲ آیه
  • نقشه یوسف(علیه السلام) برای نگهداشتن بنیامین با وحی و امداد خدا+۴ آیه
  • ابخوری پادشاه، وسیله پیمانه کردن غلاّت، برای تعیین سهمیه افراد در دوران قحطی+۱ آیه
  • گم شدن پیمانه پادشاه مصر، موجب متوقّف ساختن قافله فرزندان یعقوب، برای بازرسی از انان+۲ آیه
  • گذاشتن پیمانه پادشاه مصر در محموله بنیامین، ازالهامات خدا به یوسف(علیه السلام) برای نگهداشتن بنیامین+۱ آیه
  • سوگند برادران یوسف در حضور کارگزاران، برای تبریه خویش از فسادگری و دزدی+۶ آیه
  • سابقه دیرینه تجارت و سنجش کالای تجاری با پیمانه، در دوران یوسف(علیه السلام)+۴ آیه
  • تقیّه یوسف(علیه السلام) با نسبت دادن دزدی به برادرانش، برای نگهداشتن بنیامین در نزد خویش+۱ آیه
  • نگهداری برادر نزد خود، سبب تقیّه یوسف(علیه السلام)+۱ آیه
  • سخن یوسف(علیه السلام) با برادران خود از روی توریه، مشروع در نزد وی+۱ آیه
  • رفتار توریهامیز یوسف(علیه السلام) با برادرانش، نشات گرفته از تدبیر الهی برای نگهداشتن برادرش+۲ آیه
  • جاسازی جام شاهی در محموله بنیامین، نقشه یوسف(علیه السلام) برای نگاه داشتن بنیامین نزد خویش+۷ آیه
  • جواز تقیّه در دین و ایین یوسف(علیه السلام)
  • جعاله، کاری مشروع+۱ آیه
  • عدم وابستگی صحّت جعاله به مشخص بودن میزان عمل، از لحاظ کمّی و کیفی+۱ آیه
  • حرام و ناروا بودن سرقت+۴ آیه
  • ضمان، از قراردادهای مشروع در دین یوسف(علیه السلام)+۲ آیه
  • مشروعیّت بازجویی و توقیف عدّه ای متّهم، به سبب وجود مجرم در بین انان+۱ آیه
  • مشروعیّت بازداشت عدّه ای متّهم، به علّت وجود مجرم در بین انان+۱ آیه
  • دفاع برادران یوسف، در برابر اتّهام دزدی به انان+۲ آیه
  • سرقت، سبب ظلم و ستم (به خود و دیگران)+۲ آیه
  • اتّهام سرقت به قافله فرزندان یعقوب، از جانب یکی از کارگزاران یوسف+۱ آیه
  • اتّهام سرقت به فرزندان یعقوب، طرحی از ناحیه یوسف(علیه السلام)، برای نگاه داشتن برادرش (بنیامین) نزد خویش+۱ آیه
  • انکار سرقت برادران یوسف، در پی متّهم شدن از طرف کارگزاران یوسف+۱ آیه
  • سؤال فرزندان یعقوب از یوسف(علیه السلام) و کارگزاران حکومت او، درباره مال گمشده انان+۲ آیه
  • سؤال برادران یوسف از کارگزاران وی، پس از تفتیش انان از کالای مفقود شده+۱ آیه
  • سؤال فرزندان یعقوب از یوسف(علیه السلام) و کارگزاران حکومت او، درباره مال مفقود شده انان+۳ آیه
  • پرسش تقریری کارگزاران یوسف(علیه السلام) از فرزندان یعقوب، برای تعیین کیفر سارق، در صورت اثبات دروغگویی و سرقت انان+۳ آیه
  • اتّهام سرقت به فرزندان یعقوب(علیه السلام) با صدای بلند از طرف یکی از کارگزاران یوسف(علیه السلام) در مصر+۲ آیه
  • جام پادشاه مصر، وسیله ای برای اب خوردن و پیمانه کردن+۱ آیه
  • ادعای برادران یوسف، مبنی بر علم کارگزاران یوسف، به مُفسد و دزد نبودن انان+۴ آیه
  • جواز سوگند به نام خدا، برای تبریه خویش از فسادگری+۱ آیه
  • سرقت و دزدی، عملی مورد انکار همگان و قبیح، از نظر عرف جامعه+۲ آیه
  • قضاوت یوسف(علیه السلام) براساس ایین پادشاه مصر برای نگه داشتن بنیامین+۱ آیه
  • تجهیز کاروان فرزندان یعقوب از سوی یوسف(علیه السلام)
  • اعلان دزد بودن قافله کنعان از سوی یکی از کارگزاران یوسف
  • بازرسی کاروان کنعان به وسیله کارگزاران یوسف(علیه السلام) جهت پیدا کردن جام شاهی+۱ آیه
  • جواز کفالت از پیداکننده مال دزدیده شده، در عصر یوسف(علیه السلام)+۱ آیه
  • اعلان کفالت یوسف(علیه السلام) به وسیله ماموران دربار او، از پیداکننده پیمانه دزدیده شده+۱ آیه
  • کفالت پرداختن یک بار خوردنی و طعام به پیداکننده پیمانه دزدیده شده از جانب یوسف(علیه السلام)+۱ آیه
  • بیان کیفر سارق جام پادشاهی، پرسش کارگزاران عزیز مصر، از فرزندان یعقوب+۳ آیه
  • استرقاق و برده گشتن، کیفر سارقان از نظر فرزندان یعقوب+۲ آیه
  • پادشاه مصر، دارای پیمانه و جام مخصوص، برای تعیین سهمیه افراد+۱ آیه
  • پیمانه یوسف(علیه السلام)، ظرفی گرانبها و زرّین+۲ آیه
  • گذاشتن پیمانه شاهی در بار بنیامین و استخراج ان از اثاثیه وی، تدبیر و نقشه یوسف(علیه السلام) برای نگه داشتن بنیامین، در نزد خویش+۵ آیه
  • پادشاه مصر در دوران یوسف(علیه السلام) دارای پیمانه ای برای تعیین مقدار کالا و سهم اشخاص+۲ آیه
  • حرام و ناروابودن سرقت اموال+۴ آیه
  • سابقه دیرینه تجارت و سنجش کالا با پیمانه در مصر+۴ آیه
  • ممانعت یوسف علیه السلام از بازگشت بنیامین به همراه برادران از مصر+۳ آیه
  • استفاده مردم کنعان از محصولات کشاورزی مصر، در دوران قحطی و خشکسالی ان منطقه+۴ آیه
  • وجود پیمانه برای تعیین مقدار کالا، برای فروش و سهم اشخاص در مصر+۵ آیه
  • تقیّه، حیلهای برای ضربه به غیر و مصون داشتن خود+۱ آیه
  • تهیه اذوقه از مصر عامل حرکت کاروان کنعایان از موطن خود+۵ آیه
  • ورود مجدد برادران یوسف برای تهیّه اذوقه به مصر، با به همراه بردن بنیامین+۲ آیه
  • اعلام اتّهام سرقت به کاروان برادران، به وسیله یکی از کارگزاران یوسف، پس از بارگیری و حرکت+۱ آیه
  • بازگشت برادران نزد یوسف علیه السلام و کارگزاران وی، پس از شنیدن اتّهام سرقت+۱ آیه
  • پرسش برادران از کارگزاران یوسف، درباره شیء گمشده، در پی اتّهام انان به سرقت+۱ آیه
  • نسبت دزدی به برادران یوسف، به قصد اصلاح
  • اتّهام سرقت به برادران از سوی کارگزار یوسف، طرح و نقشه ان حضرت، برای نگهداشتن بنیامین در نزد خود
  • تصریح برادران به مسیول بودنِ خصوص سارق، نه همه افراد کاروان+۱ آیه
  • تعجّب برادران یوسف، از متّهم شدن به سرقت+۱ آیه
  • دفاع برادران، در برابر اتهام دزدی از سوی کارگزار یوسف به انان+۲ آیه
  • تهیّه اذوقه در دوران قحطی، دلیل مسافرت برادرانِ یوسف به مصر+۴ آیه
  • پرسش شگفتامیز برادران درباره شیء گمشده، پس از متّهم شدن به سرقت از سوی کارگزار یوسف و پاسخ کارگزاران، مبنی بر مفقود شدن جام شاهی+۲ آیه
  • تجهیز و اماده سازی محموله برادران، از سوی یوسف علیه السلام+۱ آیه
  • تجهیز محموله برادران و قرار دادن جام پادشاه در محموله بنیامین، از جانب شخص یوسف علیه السلام
  • بی اطلاعی کارگزاران یوسف علیه السلام از طرح و نقشه وی (جاسازی کردن پیمانه در محموله بنیامین) برای جلوگیری از بازگشت بنیامین
  • سخن یوسف علیه السلام، با برادران خود از روی توریه، امری مشروع در نظر وی+۲ آیه
  • رفتار توریهامیز یوسف علیه السلام با برادرانش، نشیت گرفته از تدبیر خدا برای نگهداشتن برادرش+۲ آیه
  • توسل یوسف پیامبر علیه السلام به عوامل و اسباب عادی، برای رسیدن به هدف+۹ آیه
  • خدمتگزاران و کارگزارانی فراوان در استخدام یوسف علیه السلام برای توزین و توزیع اذوقهها و دریافت بهای انها+۲ آیه
  • پیمانه یوسف علیه السلام، ظرفی گرانبها و زرّین+۱ آیه
  • گذاشتن پیمانه در بار بنیامین و استخراج ان از اثاثیه وی، نقشه و تدبیر یوسف علیه السلام برای نگه داشتن وی نزد خود+۶ آیه
  • نقش مدیریت یوسف علیه السلام در انتقال و هجرت خاندانش، از کنعان به مصر+۱۷ آیه
  • نقشه یوسف علیه السلام برای اوردن بنیامین به مصر+۱۹ آیه
واژه‌ها