سوره یونس، آیه ۱۱ · جزء ۱۱ · صفحه ۲۰۹
وَلَوْ يُعَجِّلُ اللَّهُ لِلنَّاسِ الشَّرَّ اسْتِعْجَالَهُم بِالْخَيْرِ لَقُضِيَ إِلَيْهِمْ أَجَلُهُمْ فَنَذَرُ الَّذِينَ لَا يَرْجُونَ لِقَاءَنَا فِي طُغْيَانِهِمْ يَعْمَهُونَ
اگر همان گونه که مردم در به دست آوردن «خوبی» ها عجله دارند، خداوند در مجازاتشان شتاب میکرد، (بزودی) عمرشان به پایان میرسید (و همگی نابود میشدند)؛ ولی کسانی را که ایمان به لقای ما ندارند، به حال خود رها میکنیم تا در طغیانشان سرگردان شوند!
معنی کلمات و عبارات
«لَوْ یُعَجِّلُ اللهُ لِلنَّاسِ ...»: مفهوم آیه سه چیز میتواند باشد: - افراد بیایمان تمسخرکنان به پیغمبران یا به داعیان الی الله گفته و میگویند: اگر راست میگوئید که در برابر گناه، عذاب و عقابی وجود دارد، از خدا بخواهید هم اینک آن را به ما برساند!! انسان شتابگر است و با شتاب خواستار بدی و خوبی است.و ... (نگا: اعراف / ، انفال / ، رعد / عنکبوت / و ، اسراء / ، انبیاء / ). - انسانها اعم از باایمان و بیایمان، با انجام گناهان که موجب عذابند، انگار در نزول عقاب از سوی خدا شتاب دارند، و اگر خدا در مقابل گناهان فوراً بزهکاران را نابود میکرد، کسی برجای نمیماند.و ... (نگا: نحل / ، فاطر / ). - اگر خدا به سخن مردم گوش فرا دهد و دعای ایشان را که در حالت یأس و ناامیدی، علیه خود و خویشان خود میکنند، و یا در حالت خشم علیه دیگران و به ویژه دشمنان خویش مینمایند، هرچه زودتر بپذیرد و برآورده کند، کسی برجای نمیماند.و ... (نگا: تفسیرالمنار، جلد، صفحه.
نزول
سال ۱۶ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۹ رویداد)
- جنگ خندق (احزاب)مرتبط با نزول
۵ هجرت · مدینه - کشته شدن ابورافع
16 بعثت · خیبر - واقعه الرجیع
16 بعثت · الرجیع - نبرد حمراءالاسد
16 بعثت · حمراءالاسد - فاجعه بئرمعونه
16 بعثت · بئرمعونه - سریه زید به قرده
16 بعثت · قرده - سریه قطن
16 بعثت · قطن - اخراج بنینضیر از مدینه
16 بعثت · مدینه - پیمانهای خویشاوندی برای تحکیم روابط قبایل
16 بعثت · مدینه
نکات آیه
۱ - امهال کفرمداران و منکران قیامت (تأخیر انداختن مجازات آنان به جهان آخرت) سنّتى الهى است. «و لو یعجل اللّه للناس الشر ... فنذر الذین لایرجون لقاءنا»
۲ - مجازات کفار و منکران قیامت (از میان برداشتن ایشان) منجر به انقراض نسل بشر خواهد شد. «و لو یعجل اللّه للناس الشر ... لقضى إلیهم أجلهم»
«ال» در «الناس» ال جنسیه و مفید استغراق است; یعنى، اگر سنّت الهى درباره جوامع بشرى این بود که هر انسان کفرپیشه را در دنیا بى درنگ مجازات کند، هر آینه تا کنون زمین از وجود انسان تهى شده و نسل بشر منقرض گشته بود. در حالى که این با فلسفه آفرینش انسان (و لکم فى الأرض مستقر و متاع إلى حین. بقره / ۳۶) ناسازگار است.
۳ - مجازات کفرپیشگان و منکران قیامت (از میان برداشتنشان) ناسازگار با فلسفه آفرینش انسان «و لو یعجل اللّه للناس الشر ... لقضى إلیهم أجلهم»
۴ - سنّت خدا در رساندن خیر به مردم «تسریع» و در مجازات کردن آنان «امهال» است. «و لو یعجل اللّه للناس الشر استعجالهم بالخیر»
برداشت فوق بر این اساس است که «هم» مفعول استعجال و فاعلش ضمیر عاید به «اللّه» و به تقدیر «مثل استعجاله لهم بالخیر» باشد.
۵ - بشر در دستیابى به خواسته ها و تمایلات خود، موجودى عجول و ناشکیباست. «و لو یعجل اللّه للناس الشر استعجالهم بالخیر»
«الخیر» به معناى هر چیز خوب و دلخواه است و «استعجال» منصوب به نزع خافض مى باشد و تقدیر آن «کاستعجالهم بالخیر» است; یعنى، اگر خداوند نیز همانند انسانها - که در رسیدن به خواسته هاى خود عجول و ناشکیبا هستند - بى درنگ به مجازات بزهکاران مى پرداخت و ... .
۶ - کفرمداران و شرک پیشگان، مستحق عذاب و کیفر الهى در دنیا «و لو یعجل اللّه للناس الشر»
۷ - منکران قیامت، مستحق کیفر و عذاب الهى در دنیا هستند. «و لو یعجل اللّه ... لقضى إلیهم أجلهم فنذر الذین لایرجون لقاءنا»
از آیه شریفه استفاده مى شود که: اگر مجازات منکران قیامت منجر به مرگ آنان نمى شد، خدا بدون مهلت آنان را سرکوب مى کرد; یعنى، آنان استحقاق کیفر را دارند لکن مانع وجود دارد.
۸ - قیامت، روز دیدار با خداوند است. «الذین لایرجون لقاءنا»
۹ - زمان مرگ همه انسانها مشخص و تحت حاکمیت قوانین معیّنى است. «و لو یعجل اللّه للناس الشر ... لقضى إلیهم أجلهم»
از این که کیفر دادن خدا، منجر به مرگ کافران مى شود و همین، سبب شده که مجازات آنان به تأخیر بیفتد، استفاده مى شود که خداوند براى پایان زندگى انسانها زمان خاصى را مقرر فرموده است; یعنى، آن را تحت ضابطه و قانونى قرار داده است که پس و پیش شدن در آن راه ندارد.
۱۰ - انکار روز بازپسین، زمینه ساز طغیان و سرکشى «فنذر الذین لایرجون لقاءنا فى طغینهم یعمهون»
۱۱ - طغیان و سرکشى، نشانه بى ایمانى به روز رستاخیز «فنذر الذین لایرجون لقاءنا فى طغینهم یعمهون»
۱۲ - طغیان گران بى ایمان به جهان آخرت، مردمانى سرگردان و محروم از هدایت الهى اند. «فنذر الذین لایرجون لقاءنا فى طغینهم یعمهون»
«عَمَه» (به معناى تحیر و سرگردانى) کنایه از محروم شدن از هدایتهاى الهى است.
تفسیر (۹)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
بیصبری انسانتسریع در پاداشتعیین مرگعوامل انقراض انسانهامجازات مشرکانمجازات مکذبان قیامتمجازات کافرانمحرومیت طغیانگرانمهلت به مکذبان قیامتسرگردانی طغیانگرانآثار کیفر کافرانقانونمندی مرگمهلت در کیفرلقاء الله در قیامتعجله انسانکیفر مکذبان قیامتفلسفه آفرینشقضا و قدرکفر به قیامتزمینه طغیانسنت مهلتکیفر مشرکاننشانه های کفرآثار طغیانمهلت به کافرانمحرومان از هدایتآثار تکذیب قیامتصفات انسانکیفر کافراناهل عذابسنتهای خداویژگیهای قیامت
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۵)
- انسانها، دارای اجل وعمری معیّن ازسوی خداوند
- . کفر و انکار حق، سبب گرفتار شدن به کیفر استدراج+۱ آیه
- کافران، مشمول کیفر استدراج در دنیا+۷ آیه
- ناامیدی به دیدار پروردگار جهان، سبب سرکشی+۱ آیه
- هشدار خداوند به انسانها، با یاداوری نزول عذاب نابودکننده بر پیشینیان انان
- گرایش غریزی انسان به منفعت خویش+۳ آیه
- عجله و ناشکیبایی انسان در خواستهها و تمایلات خویش+۱ آیه
- مهلت خدا به انسانها در دنیا و عدم شتاب در کیفر انان+۳ آیه
- طغیانگران، مبتلا به حیرت و سرگردانی+۴ آیه
- بیاعتقادی به جهان اخرت، مایه طغیان و سرگردانی+۲ آیه
- اگاهی خداوند به خیر بندگان+۱ آیه
- تاخیر عذاب از مستحقّان کیفر و مهلت دادن به انان، سنّتی الهی
- کیفر و عذاب الهی، شرّ و بدی برای انسان
- طغیان گری، موجب سرگردانی و تحیّر شدید، در راهیابی به حق+۳ آیه
- طغیان و سرکشی، نشانه کفر به روز رستاخیز
- بی اعتقادی به جهان اخرت، مایه طغیان و سرگردانی انسان در زندگی (به رغم برخورداری از رحمت الهی)+۳ آیه
- انکار روز معاد، زمینه ساز طغیان و سرکشی+۱ آیه
- طغیان گران، مبتلا به حیرت و سرگردانی+۴ آیه
- محرومیّت طغیان گران، از هدایت الهی+۳ آیه
- عجله و ناشکیبایی انسان، در خواسته ها و تمایلات خویش+۲ آیه
- کافران، مشمول کیفر استدراج در دنیا+۷ آیه
- تکذیب لقاءاللَّه، سبب رها شدن در طغیان و تحیّر
- تکذیب لقاءاللَّه، سبب رها شدن و فرورفتن در طغیان
- قیامت، صحنه ملاقات همگان با خداوند+۱ آیه
- تحیر و سرگردانی ناامیدان از لقاءاللَّه، در طغیانگری خود