آیه ۱۰ سوره یونس

سوره یونس، آیه ۱۰ · جزء ۱۱ · صفحه ۲۰۹

دَعْوَاهُمْ فِيهَا سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَتَحِيَّتُهُمْ فِيهَا سَلَامٌ وَآخِرُ دَعْوَاهُمْ أَنِ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ

گفتار (و دعای) آنها در بهشت این است که: «خداوندا، منزهی تو!» و تحیّت آنها در آنجا: سلام؛ و آخرین سخنشان این است که: «حمد، مخصوص پروردگار عالمیان است!»

معنی کلمات و عبارات
«دَعْوَاهُمْ»: دعای ایشان در مناجات پروردگارشان. «آخِرُ دَعْوَاهُمْ»: پایان دعایشان. «أَنْ»: از حروف مشبّهة بالفعل و مخفّفه از مثقّله است.
نزول
نکات آیه
۱ - نیایش مؤمنان با خدا در بهشت «فى جنت النعیم. دعویهم فیها سبحنک اللّهم» ۲ - بهشتیان، نیایش خود را با تسبیح و تنزیه خدا آغاز مى کنند. «فى جنت النعیم. دعویهم فیها سبحنک اللّهم» جمله «آخر دعواهم ... » قرینه است بر اینکه مراد از «دعواهم فیها سبحانک» «أول دعواهم ... » مى باشد ; یعنى، آغاز نیایش اهل بهشت تسبیح خدا و پایان بخش آن، حمد و ستایش اوست. ۳ - ذکر «سبحانک اللّهم» سر فصل نیایش مؤمنان با خدا در بهشت «جنت النعیم. دعویهم فیها سبحنک اللّهم» ۴ - خدا، کمال مطلق و منزه از هر عیب و نقص «دعویهم فیها سبحنک اللّهم» ۵ - بهره مندى مؤمنان از کمال معرفت و شناخت خداوند در بهشت «جنت النعیم. دعویهم فیها سبحنک اللّهم» ۶ - (سلام) کلمه تحیت و درود بهشتیان به هنگام دیدار یکدیگر است. «و تحیتهم فیها سلم» ۷ - بهره مندى از سلامتى مطلق، تحیت و عطیه خداوند به اهل بهشت «و تحیتهم فیها سلم» برداشت فوق بر این اساس است که ضمیر «هم» در «تحیتهم» مفعول و فاعل آن، ضمیر عاید به (اللّه) باشد ; یعنى، تحیت خدا به اهل بهشت، اعطاى سلامتى مطلق به آنان است. ۸ - حمد و ستایش خدا، پایان بخش نیایش مؤمنان در بهشت «و ءاخر دعویهم أن الحمد للّه رب العلمین» ۹ - ذکر «الحمد للّه رب العالمین» حسن ختام نیایش اهل بهشت است. «و ءاخر دعویهم أن الحمد للّه رب العلمین» ۱۰ - تنها خداوند، سزاوار هر گونه حمد و ستایش است. «أن الحمد للّه» ۱۱ - جهان آخرت، داراى عالمهاى متعدد «رب العلمین» با توجّه به اینکه ظرف سخن، جهان آخرت است و «رب العالمین» ظهور در فعلیت تعدد عوالم دارد، برداشت فوق استفاده شده است. ۱۲ - خدا، پروردگار بى همتاى همه هستى است. «أن الحمد للّه رب العلمین» ۱۳ - خدا، سرچشمه و مبدأ همه نیکیهاست. «أن الحمد للّه رب العلمین» «حمد» ستایش در برابر نیکیهاى اختیارى است. «ال» در «الحمد» براى جنس و مفید استغراق است ; یعنى، تمام ستایشها از آن خداست و مفهوم آن این است که: تمام نیکیها از آن خدا بوده و خدا مبدأ و سرچشمه همه آنهاست.
تفسیر (۹)
روایات و احادیث

۱۴ - از امام باقر (ع) روایت شده است: « ... و إذا اراد المؤمن شیئاً او اشتهى انما دعواه فیها إذا أراد، أن یقول: «سبحانک اللّهم» فاذا قالها تبادرت إلیه الخدم بما اشتهى من غیر ان یکون طلبه منهم أو أمر به و ذلک قول اللّه عز و جل: «دعواهم فیها سبحانک اللّهم و تحیتهم فیها سلام» یعنى الخدام قال: «و آخر دعواهم أن الحمد للّه رب العالمین» یعنى بذالک عند ما یقضون من لذاتهم من الجماع و الطعام و الشراب یحمدون اللّه عز و جل عند فراغتهم ... ; [منبع: کافى، ج ۸، ص ۱۰۰، ح ۶۹ ; نورالثقلین، ج ۲، ص ۲۹۵، ح ۲۳.] ... هر گاه مؤمن [در بهشت] چیزى را اراده کرد یا بدان میل پیدا کرد، دعا [و گفتار] او در آن جا این است که مى گوید: «سبحانک اللّهم». پس وقتى این ذکر را گفت، خادمان آنچه را او خواسته برایش حاضر مى کنند بدون اینکه آن را طلبیده یا دستور داده باشد و این است معناى قول خدا «دعواهم فیها سبحانک اللهم». [و اینکه خدا مى فرماید] «تحیتهم فیها سلام»; یعنى، تحیت مؤمنان در بهشت، سلام خادمان بهشتى است. امام فرمود: «و آخر دعواهم أن الحمد لله رب العالمین»; یعنى، مؤمنان هنگامى که از لذت آمیزش و خوردنیها و آشامیدنیها، بهره مند شدند، با گفتن «الحمدللّه رب العالمین» خداى عزوجل را حمد مى گویند ... . ۱۵ - از امیر المؤمنین (ع) روایت شده است: «ان اطیب شىء فى الجنة و ألذّه حب اللّه و الحب فى اللّه و الحمد للّه قال اللّه عزوجل: «و آخر دعواهم ان الحمدللّه رب العالمین» ... ; [منبع: مصباح الشریعة، ص ۱۹۵، ب ۹۳; نورالثقلین، ج ۲، ص ۲۹۵، ح ۲۵.] دلپذیرترین و لذت بخش ترین چیز در بهشت، دوستى خدا و دوستى در راه خدا و «حمد» براى خداست. خداى عزوجل فرمود: آخرین دعا [و گفتار ]مؤمنان در بهشت «الحمدللّه رب العالمین» است» ... .

احادیث مرتبط (بر اساس موضوع)

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۵)
  • احترام مؤمنان به یکدیگر، در بهشت+۴ آیه
  • معاشرت مؤدّبانه بهشتیان با یکدیگر+۳ آیه
  • بهرهمندی بهشتیان از سلامتی و امنیّت در بهشت+۵ آیه
  • ایمان عامل برخورداری از امنیّت و سلامت در بهشت+۲ آیه
  • سلام، کلمه تحیّت و درود بهشتیان، به هنگام دیدار یکدیگر+۲ آیه
  • تسبیح خدا، از اذکار بهشتیان+۱ آیه
  • کلام بهشتیان، توام با حمد و ستایش خداوند+۶ آیه
  • بهشتیان، سپاسگزار نعمتهای خداوند، پس از استفاده از ان+۱ آیه
  • سلام و تحیّت از سخنان بهشتیان، در برخورد با یکدیگر+۵ آیه
  • برخورداری بهشتیان، از سلام یکدیگر نشانه ادب انان+۶ آیه
  • تحیّت مؤمنان در بهشت، با اعلام سلامتی از ناحیه انان به یکدیگر+۱ آیه
  • تحیّت خداوند بر اهل بهشت+۱ آیه
  • تحیّت مؤمنان با لفظ سلام به یکدیگر در بهشت+۲ آیه
  • تحیّت مؤمنان به یکدیگر، با لفظ سلام در بهشت+۲ آیه
  • تحیّت فرشتگان بر بهشتیان+۲ آیه
  • تحیّت مؤمنان بر یکدیگر، با لفظ سلام در بهشت+۳ آیه
  • ایمان، از عوامل تحیّت الهی+۴ آیه
  • همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۱۲ آیه
  • بهشتیان، تسبیحکننده خداوند، همراه با حمد
  • بهشتیان، تسبیحکننده خداوند، همراه با حمد+۱ آیه
  • بهشتیان، تنزیهکننده خداوند در سخنان و اذکار خود+۱ آیه
  • خداوند، تدبیرکننده جهان افرینش و عوالم متعدّد ان+۲ آیه
  • لزوم اختصاص همه حمدها به خداوند+۷ آیه
  • شایسته بودن حمد و ستایش پروردگار، در پایان دعاها و گفتارها
  • اختصاص همه حمدها و ستایشها به خداوند+۷ آیه
  • ربوبیّت خداوند نسبت به همه هستی، از ملاکهای استحقاق حمد و ستایش+۱ آیه
  • حمد و ستایش بهشتیان، به درگاه خداوند+۷ آیه
  • لزوم مقدم بودن تسبیح خداوند بر حمد او+۱ آیه
  • تحیّت و سلام خداوند به بهشتیان+۲ آیه
  • ربوبیّت خداوند، اقتضاکننده حمد و ستایش برای او+۱ آیه
  • تدبیر صاحبان عقل و جهانیان، به فرمان خداوند+۲ آیه
  • ذکر (سبحانک اللّهم و الحمد للّه ربّ العالمین) سرفصل و پایان بخش دعای مؤمنان به درگاه الهی در بهشت
  • راهیابی به بهشت، نعمتی شایسته شکر و سپاس به درگاه الهی+۶ آیه
  • بهشت، پاداش شاکران+۳ آیه
  • بهشتیان، شکرگزار نعمتهای الهی+۶ آیه
  • بهشتیان، دارای کرامت و احترام+۴ آیه
  • سلام کردن از اداب معاشرت+۵ آیه
  • معاشرت مؤدبانه و محترمانه بهشتیان با یکدیگر در بهشت+۴ آیه
  • تحیّت مؤمنان بر یکدیگر در بهشت، با لفظ سلام+۱ آیه
  • مؤمنان، در بهشت، تنزیهکننده خداوند+۱ آیه
  • ذکر «سبحانک الّلهمّ و الحمد للّه ربّ العالمین» سرفصل و پایانبخش دعای مؤمنان به درگاه الهی در بهشت
  • مؤمنان بهشتی، شکرگزار نعمتهای الهی+۳ آیه
  • حمد و ستایش خدا، از سوی مؤمنان در بهشت+۳ آیه
  • احترام مؤمنان به یکدیگر، در بهشت و قیامت+۴ آیه
  • توفیق دستیابی به بهشت، نعمتی الهی و شایسته شکرگزاری+۶ آیه
واژه‌ها