آیه ۲۲ سوره یونس

سوره یونس، آیه ۲۲ · جزء ۱۱ · صفحه ۲۱۱

هُوَ الَّذِي يُسَيِّرُكُمْ فِي الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ حَتَّى إِذَا كُنْتُمْ فِي الْفُلْكِ وَ جَرَيْنَ بِهِمْ بِرِيحٍ طَيِّبَةٍ وَ فَرِحُوا بِهَا جَاءَتْهَا رِيحٌ عَاصِفٌ وَ جَاءَهُمُ الْمَوْجُ مِنْ كُلِ مَكَانٍ وَ ظَنُّوا أَنَّهُمْ أُحِيطَ بِهِمْ دَعَوُا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ لَئِنْ أَنْجَيْتَنَا مِنْ هٰذِهِ لَنَكُونَنَ مِنَ الشَّاكِرِينَ

او کسی است که شما را در خشکی و دریا سیر می‌دهد؛ زمانی که در کشتی قرارمی‌گیرید، و بادهای موافق آنان را (بسوی مقصد) حرکت میدهد و خوشحال می‌شوند، ناگهان طوفان شدیدی می‌وزد؛ و امواج از هر سو به سراغ آنها می‌آید؛ و گمان می‌کنند هلاک خواهند شد؛ در آن هنگام، خدا را از روی اخلاص می‌خوانند که: «اگر ما را از این گرفتاری نجات دهی، حتماً از سپاسگزاران خواهیم بود!»

معنی کلمات و عبارات
«یُسَیِّرُکُمْ»: به سیر و حرکتتان می‌اندازد. شما را راه می‌برد. «الْفُلْکِ»: کشتی. کشتیها. مفرد و مثنّی و جمع و مذکّر و مؤنّث در آن یکسان است. «جَرَیْنَ بِهِمْ»: کشتیها سرنشینان خود را حرکت می‌دهند و می‌برند. «بِرِیحٍ طَیِّبَةِ»: با باد موافق. با باد شرطه. «عَاصِفٌ»: مخرّب و توفنده. صفت (ریحٌ) است. علّت ذکر آن به صورت مذکّر، سه چیز می‌تواند باشد: واژه (ریح) مذکّر هم بشمار آمده باشد. (عاصف) صفت اختصاصی (ریح) است و مانند حائض نیازی به فارق ندارد. (عاصف) مانند (تامِر) و (لابِن) از باب نسب، و به معنی (ذاتُ عَصْفٍ) باشد که مذکّر و مؤنّث در آن یکسان است. «أُحِیطَ بِهِمْ»: احاطه شده‌اند. یعنی مرگ و نابودی همه جوانب را بر آنان گرفته است. «الدِّینَ»: دین و آئین. طاعت و عبادت و انقیاد. «مِنْ هذِهِ»: از این حال. مرجع اسم اشاره، حال محذوف است که مؤنّث است.
نزول
نکات آیه
۱ - وجود مرکبهاى راهوار و چهارپایان باربر در خدمت انسان - براى طى مسافتهاى طولانى بیابانها - نشانه ربوبیت و پروردگارى خدا «هو الذى یسیرکم فى البر» روى سخن در این آیات با مشرکان و آن دسته از مردمان است که از ربوبیت خدا - که در تار و پود جهان آفرینش جلوه گر است - غافل و بى توجّه هستند. ۲ - حرکت کشتیها بر سطح دریا، در سایه وزش بادهاى ملایم و موافق، از جلوه هاى ربوبیت و پروردگارى خدا «هو الذى یسیرکم فى البر و البحر حتى إذا کنتم فى الفلک و جرین بهم بریح طیبة» ۳ - عوامل طبیعى، مجارى فعل خدایند. «هو الذى یسیرکم فى البر و البحر حتى إذا کنتم فى الفلک و جرین بهم بریح طیبة» اسناد فعل «یسیر» به «خدا»، با وجود اینکه مى دانیم پیمودن بیابانها و درنوردیدن دریاها مستقیماً توسط مرکبها و وزش باد انجام مى گیرد، بیانگر برداشت فوق است. ۴ - استفاده از کشتیهاى بادبانى براى سفرهاى دریایى در عصر بعثت «حتى إذا کنتم فى الفلک و جرین بهم بریح طیبة» ۵ - سفرهاى دریایى با کشتیهاى بادبانى، در گرو وزش بادهاى ملایم و موافق «حتى إذا کنتم فى الفلک و جرین بهم بریح طیبة» ۶ - وزش بادهاى فرح بخش و موافق، مایه شادمانى دریانوردان سوار بر کشتیهاى بادبانى «حتى إذا کنتم فى الفلک و جرین بهم بریح طیبة و فرحوا بها» ۷ - کشتیهاى بادبانى مورد استفاده در عصر بعثت براى سفرهاى دریایى، آسیب پذیر در برابر طوفان و امواج دریا «حتى إذا کنتم فى الفلک ... جاءتها ریح عاصف و جاءهم الموج من کل مکان و ظنوا أنهم أحیط بهم» ۸ - دریانوردى با کشتیهاى بادبانى، سفرى آمیخته با بیم و امید «حتى إذا کنتم فى الفلک ... و فرحوا بها ... و ظنوا أنهم أحیط بهم» ۹ - وزش بادهاى تند، عامل طوفانى شدن دریا و تشکیل امواج «جاءتها ریح عاصف و جاءهم الموج من کل مکان» ۱۰ - طوفانى شدن دریا و احساس خطر غرق شدن کشتى، از مقطعهایى که انسان به خدا و نیایش خالصانه به درگاه او روى مى آورد. «و جاءهم الموج من کل مکان و ظنوا أنهم أحیط بهم دعوا اللّه مخلصین له الدین» ۱۱ - اقبال دنیا به مردم، زمینه ساز غفلت از خدا و ادبار آن، عامل توجّه به خداست. «و جرین بهم بریح طیبة و فرحوا بها جاءتها ریح عاصف ... و ظنوا أنهم أحیط بهم دعوا اللّه مخلصین له الدین» ۱۲ - توحید و اعتقاد به ربوبیت بى شریک خدا، باور فطرى و غریزى هر انسان «و جاءهم الموج من کل مکان و ظنوا أنهم أحیط بهم دعوا اللّه مخلصین له الدین» ۱۳ - درماندگى، اضطرار و احساس خطر مرگ، عرصه ظهور فطرت توحیدى انسان و روى برتافتن از شرک «و جاءهم الموج من کل مکان ... دعوا اللّه مخلصین له الدین» ۱۴ - مردم هنگام درماندگى و خطر مرگ، به درگاه خدا دعا کرده و همراه با سوگند، قول مى دهند که جزو سپاسگزاران او خواهند بود. «و ظنوا أنهم أحیط بهم دعوا اللّه مخلصین له الدین لئن أنجیتنا من هذه لنکوننّ من الشکرین» ۱۵ - انسانهاى ناسپاس، به هنگام احساس خطر مرگ (غرق شدن و ... ) با خدا پیمان مؤکد مى بندند که: اگر از آن ورطه نجات یابند، هرگز گرد گناه نگردند و به جرگه بندگان شاکر و سپاسگزارش بپیوندند. «و ظنوا أنهم أحیط بهم دعوا اللّه ... لئن أنجیتنا من هذه لنکوننّ من الشکرین» ۱۶ - درماندگى، اضطرار و احساس خطر مرگ، عرصه بریده شدن امید انسان از غیر خدا «و ظنوا أنهم أحیط بهم دعوا اللّه مخلصین له الدین لئن أنجیتنا من هذه لنکوننّ من الشکرین» ۱۷ - درماندگى، اضطرار و احساس خطر مرگ، عرصه به خاطر آمدن کرده هاى زشت، اظهار ندامت و شرمسارى در پیشگاه خدا و پوزش طلبى انسان از آن خطاها و ناسپاسیها «و ظنوا أنهم أحیط بهم دعوا اللّه ... لنکوننّ من الشکرین»
تفسیر (۱۰)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۳۵)
  • طوفان دریا، سبب اضطراب سرنشینان کشتی و از دست رفتن ارامش خاطر انان+۱ آیه
  • بادهای به حرکت دراورنده کشتیها در دریا، ایههای خدا+۳ آیه
  • به حرکت درامدن کشتیها در دریا، از ایات الهی+۶ آیه
  • اجابت دعای خالصانه در امواج بلا+۴ آیه
  • احساس خطر، زمینهساز اخلاص در دعا+۸ آیه
  • احساس خطر مرگ، زمینهساز خالص شدن دین از شرک+۲ آیه
  • رفاه و اسایش، از موانع خالص کردنِ دین برای خدا+۳ آیه
  • رفاه و اسایش، از موانع خالص شدن برای خدا+۳ آیه
  • رفع بلا و گرفتاری از انسان، در پی استغاثه به درگاه خداوند+۷ آیه
  • اجابت استغاثه انسانها از سوی خداوند در دنیا+۶ آیه
  • استغاثه انسان در حال محنت و گرفتاری درپیشگاه خدا، و ناسپاسی و بیاعتنایی وی پس از رفع ان+۹ آیه
  • سختی و مصیبت، از عوامل استغاثه و کمکخواهی از خدا+۶ آیه
  • گرفتاری به امواج عظیم دریا، عامل استغاثه خالصانه به سوی خدا+۱ آیه
  • مُسیِّر
  • توجّه به خداوند، از اثار اضطراب+۳ آیه
  • طوفانهای شدید دریایی، از عوامل اضطراب کشتینشینان+۱ آیه
  • دعا و استغاثه به درگاه خداوند از اثار اضطرار+۷ آیه
  • اضطرار، درپیدارنده بازگشت به فطرت توحیدی+۷ آیه
  • اجابت استغاثه در حال اضطرار، از سوی خداوند+۹ آیه
  • اجابت استغاثه مضطرّ، مقتضی شکرگزاری+۱ آیه
  • مساعدبودن وضعیّت مادّی در زندگی، عاملی تاثیر گذار در سرور انسان
  • سرور انسان درصورت برخورداری از نعمت
  • عهد انسان با خدا مبنی بر شکرگزاری درصورت نجات از خطر مرگ+۱ آیه
  • ظهور گرایش به خدای یگانه هنگام دچارشدن انسان به گرفتاری و مشکلات+۹ آیه
  • بادهای به حرکت دراورنده کشتیها در دریا، ایههای خدا+۳ آیه
  • بادهای تند و تاثیر انها در توفانی شدن دریا و تشکیل امواج
  • برخی از بادها، دارای قدرت شکنندگی+۳ آیه
  • حرکت کشتیها بر سطح دریا، در سایه وزش بادهای ملایم و موافق
  • وزش بادهای فرحبخش و موافق، مایه شادمانی دریانوردان سوار بر کشتی بادبانی
  • وزش بادهای تند، عامل توفانی شدن دریا و تشکیل امواج
  • سفرهای دریایی با کشتیهای بادبانی، در گرو وزش بادهای ملایم و موافق
  • برخی بادها دارای قدرت شکستن اجسام+۳ آیه
  • شکوفایی فطرت توحیدی انسانها، به هنگام گرفتاریها+۱۲ آیه
  • اندوه انسان، در پی گرفتاری به بادهای تند و امواج دریا
  • ابتلا به بادهای تند و امواج دریا، از عوامل نگرانی و اندوه دریانوردان
  • وجوب اخلاص، در دین و دینداری+۲ آیه
  • لزوم اخلاص در دعا+۴ آیه
  • کشتی، وسیله ای برای حمل و نقل دریایی+۶ آیه
  • نقش بادها در حرکت کشتیها و حمل و نقل دریایی+۲ آیه
  • وسایل حمل و نقل، از نعمتهای الهی برای انسان+۳ آیه
  • گرفتاریها و سختیها، عاملی برای بیداری فطرت انسان و برانگیختن ان به سوی خدا+۵ آیه
  • امکان سیر انسانها در خشکی، با عنایت خداوند، از ایات و نشانه های او+۱ آیه
  • نجات انسانهای گرفتار در تاریکیهای دریا، از ایات قدرت خداوند+۲ آیه
  • بادهای به حرکت دراورنده کشتیها در دریا، از ایات الهی+۳ آیه
  • دریا، دارای امواج سهمگین و خطرناک+۱ آیه
  • وزش بادهای تند، عامل طوفانی شدن دریا و تشکیل امواج
  • رجوع خالصانه انسان به خدا، هنگام ابتلا به امواج متلاطم و خروشان دریا+۳ آیه
  • بادهای دریایی، عامل به حرکت دراوردن کشتیها در دریا+۳ آیه
  • حرکت کشتی و سرنشینانش در دریاها، با بادهای ملایم دریایی
  • شادمانی سرنشینان کشتی، از بادهای ملایم دریایی
  • تندبادهای دریایی، موجب بروز امواج سهمگین و هراس سرنشینان کشتی
  • مواجه شدن انسان با امواج سهمگین و طوفان دریایی، موجب خداشناسی
  • وزش بادهای فرح بخش و موافق، مایه شادمانی دریانوردان سوار بر کشتی بادبانی
  • حرکت کشتیها در دریا به اذن و فرمان خدا، زمینه ساز دریانوردی برای انسان+۱ آیه
  • دعای خالصانه انسان به درگاه خداوند، هنگام ابتلا به امواج متلاطم و طوفان در دریا+۳ آیه
  • وزش بادهای تند، عامل طوفانی شدن دریا و تشکیل امواج سهمگین
  • طوفان دریایی، موجب تعهّد انسان به شکرگزاری، در صورت نجات از ان خطر
  • دعا به درگاه خداوند، موجب رفع بلاها و دشواریها+۱۰ آیه
  • قرار گرفتن انسان در شرایط اضطرار و درماندگی، زمینه ساز اجابت دعا+۱۰ آیه
  • دعا و نیایش خالصانه به درگاه خدا، برطرف کننده گرفتاریها+۶ آیه
  • دعای خالصانه انسان به درگاه خدا، هنگام ابتلا به امواج متلاطم و خروشان دریا+۴ آیه
  • دعا و نیایش خالصانه انسان با خداوند، هنگام طوفانی شدن دریا و احساس غرق شدن+۳ آیه
  • نیایش خالصانه انسان با خدا، هنگام گرفتاریها و مصیبتها+۸ آیه
  • دعای خالصانه مشرکان به درگاه الهی، هنگام اضطرار و ابتلا به گرفتاریها و سختیها+۴ آیه
  • خطرهای دریایی، زمینه ساز دعا و نیایش به درگاه خداوند+۳ آیه
  • احساس خطر، موجب اخلاص در دین+۲ آیه
  • رفاه و اسایش، از موانع اخلاص در دین+۳ آیه
  • سختی و مصیبت، سبب استغاثه به درگاه خدا+۲ آیه
  • سختیهای دریا و طوفانهای ان و احساس غرق گشتن، موجب پشیمانی و بازگشت به خداوند
  • اعتراف انسان به ناسپاسی خویش، به هنگام شداید+۱ آیه
  • سختیها و شداید، زمینه ساز روی اوردن انسان به خداوند+۹ آیه
  • گرفتاری انسان به رنج و مشکلات، انگیزه دعای وی در پیشگاه خداوند+۹ آیه
  • وزش تندباد و موج دریا، عامل زوال سرور و شادی دریانوردان
  • وزش بادهای ملایم، مایه سرور دریانوردان
  • استفاده از کشتیهای بادبانی برای سفرهای دریایی، در عصر بعثت
  • سفرهای دریایی با کشتیهای بادبانی، در گرو وزش بادهای ملایم و موافق
  • خطرناک بودن برخی از سفرهای دریایی، برای مسافران+۳ آیه
  • لحظه های خطرافرین سفرهای دریایی، زمینه بروز گرایش مشرکان به خدای یگانه و از یاد بردن غیر او+۳ آیه
  • سفرهای دریایی، امیخته با بیم و امید
  • دریاها، بستر حرکت کشتیها برای تجارت و سفر+۲ آیه
  • خلقت وسایل مسافرت و حمل و نقل در خشکی و دریا، از ایات خدا
  • خدا، منشا سیر انسانها در دریا
  • رفاه و اسایش، زمینه ساز غفلت و روی اوری به شرک+۱۵ آیه
  • دعای مشرکان در پیشگاه خدا، هنگام گرفتاریها و سختیها+۱۰ آیه
  • رفع گرفتاری از مشرکان، مایه سرور انان+۱ آیه
  • شکوفایی فطرت و ظهور خداخواهی مشرکان، هنگام گرفتاری و سختیها+۱۳ آیه
  • دریانوردی با کشتیهای بادبانی، سفری امیخته با بیم و امید برای مشرکان عصر بعثت+۱ آیه
  • احساس خطر مشرکان، زمینه ساز خلوص زودگذر انان در دین+۳ آیه
  • رفاه و اسایش مشرکان، مانع خالص کردن دین برای خدا از سوی انان+۲ آیه
  • رفع گرفتاری از مشرکان، در پی اخلاص موقت انان در دعا و توجه به خدا+۵ آیه
  • قرار گرفتن در گرفتاری و سختیها، راهی برای توجه به خدا و مانع گرایشهای شرک الود در انسانها+۱۳ آیه
  • نقش دعا و تضرّع، در ایجاد روحیّه سپاس و شکر نعمتهای خداوند+۲ آیه
  • رهایی از مشکلات و سختیها، شایسته شکر و سپاس+۶ آیه
  • عهد انسانها بر شکرگزاری در برابر نعمتهای خداوند، هنگام گرفتاری و سختی+۱ آیه
  • اسایش، مانع شکرگزاری در برابر نعمتهای او+۳ آیه
  • اجابت دعا و براورده شدن حاجت، موجب غفلت انسان از خداوند و ناسپاسی از وی+۵ آیه
  • نیایش خالصانه انسان به درگاه الهی، هنگام طوفانی شدن دریا+۲ آیه
  • کشتیهای بادبانی، اسیب پذیر در برابر طوفان دریا+۳ آیه
  • گرفتاری انسان به سختیهای دریا (طوفان و...)، زمینه فراموشی غیرخدا و بروز گرایش به خدای یگانه+۳ آیه
  • خداوند، منشا نجات انسانها از طوفان+۴ آیه
  • حرکت کشتیها بر سطح دریا، در سایه وزش بادهای ملایم و موافق (طیّب)
  • وزش بادهای فرح بخش و موافق (طیّب)، مایه شادمانی دریانوردان سوار بر کشتی بادبانی
  • نیایش خالصانه انسان به درگاه خدا، در صورت احساس خطر غرق+۶ آیه
  • گرفتاری و مشکلات، عامل شکوفایی فطرت توحیدی+۹ آیه
  • اسایش و رفاه، از زمینه های غفلت از فطرت توحیدی+۱۰ آیه
  • گرایش به خدای یگانه و توحید، نهادینه شده در فطرت انسان+۱۱ آیه
  • برخی بادها، دارای قدرت شکنندگی+۳ آیه
  • رواج حمل و نقل دریایی و استفاده از کشتی، در عصر ظهور اسلام+۳ آیه
  • حرکت کشتیها در دریا، جهت منافع انسان، از نشانه ها و ایات الهی+۶ آیه
  • حرکت کشتیهای بادبانی، در گرو وزش بادهای ملایم و موافق
  • دریانوردی با کشتیهای بادبانی، در شرایط توفانی بودن دریا، سفری مخاطره امیز و همراه با بیم و امید+۲ آیه
  • سفر با کشتی، در شرایط مساعد هوایی، موجب سرور و شادمانی دریانوردان
  • وجود صنعت کشتی سازی و کشتیرانی در عصر ظهور اسلام+۳ آیه
  • کشتی، وسیله ای جهت حمل و نقل دریایی+۴ آیه
  • بهره مندی از نعمتِ رفاه و اسایش، زمینه ناسپاسی و کفران+۲ آیه
  • احساس خطر مرگ، زمینه ساز خالص شدن و گرایش به توحید+۲ آیه
  • مُسیّر/ اسماوصفات
  • حرکت کشتیها در دریا، با وجود خطر امواج در ان+۲ آیه
  • امواج، سبب بروز خطر و ناامنی+۱ آیه
  • اسیبپذیری کشتیهای بادبانی مورد استفاده در عصر بعثت، در برابر خطر امواج و توفان دریا+۲ آیه
  • احساس خطر انسان از دریا، هنگام مواجه شدن با امواج خطرناک+۱ آیه
  • بریدن از غیر خدا و فهمیدن پوشالی بودن همه اسباب ظاهری جهت تمسّک به انها از سوی انسانها، در پی مواجه شدن با خطر امواج دریا+۳ آیه
  • دعا و درخواست خالصانه انسانها از خداوند، هنگام مواجه شدن با خطر امواج دریا+۱ آیه
  • احیای روحیّه شکرگزاری در انسانها، هنگام مواجه شدن با خطر امواج دریا+۱ آیه
  • عهد انسان به شکرگزاری خدا، در پی مواجه شدن با امواج دریا+۲ آیه
  • باد شدید و توفان، عامل پیدایش امواج دریا
  • پیمانشکنی و ناسپاسی برخی انسانها، بعد از نجات یافتن از خطر امواج متلاطم دریا+۲ آیه
  • تجاوزگری انسان در زمین پس از نجات از خطر امواج دریا در عین تعهد وی به خداوند مبنی بر شکرگزاری از وی+۱ آیه
  • ناسپاسی انسانها پس از نجات از خطر امواج دریا، برخاسته از اقبال انها به دنیا+۱ آیه
  • ناسپاسی و قدرنشناسی انسان پس از نجات از خطر امواج دریا، موجب تهدید خداوند+۱ آیه
  • نقش دعا، در بهرهمندی از نعمتهای الهی+۸ آیه
  • رفع حزن و اندوه از دریانوردان، نعمتی الهی و شایسته شکرگزاری از سوی انان
  • نجات از گرفتاری و مشکلات، از نعمتهای الهی و مقتضی شکرگزاری در برابر خداوند+۴ آیه
  • وجوب اخلاص در دعا، سؤال و درخواست از خداوند+۴ آیه
  • وجوب اخلاص در دین و پایبندی به توحید+۲ آیه
واژه‌ها