آیه ۲۳ سوره یونس

سوره یونس، آیه ۲۳ · جزء ۱۱ · صفحه ۲۱۱

فَلَمَّا أَنْجَاهُمْ إِذَا هُمْ يَبْغُونَ فِي الْأَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّمَا بَغْيُكُمْ عَلَى أَنْفُسِكُمْ مَتَاعَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا ثُمَ إِلَيْنَا مَرْجِعُكُمْ فَنُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

امّا هنگامی که خدا آنها را رهایی بخشید، (باز) به ناحق، در زمین ستم میکنند. ای مردم! ستمهای شما، به زیان خود شماست! از زندگی دنیا بهره (میبرید)، سپس بازگشت شما بسوی ماست؛ و ما، شما را به آنچه عمل میکردید، خبر میدهیم!

معنی کلمات و عبارات
«أَنجَاهُمْ»: نجاتشان داد. «یَبْغُونَ»: ظلم و تعدّی می‌کنند. «مَتاعَ»: کالا. بهره‌مندی و تمتّع. مفعولٌ‌به فعل محذوفی همچون (تَتمتّعونَ) است.
نزول
نکات آیه
۱ - دعاى خالصانه و بى شائبه مشرکان مورد اجابت خداوند «دعوا اللّه مخلصین له الدین ... فلما أنجیهم إذا هم یبغون» تفریع جمله «أنجاهم» بر «دعوا اللّه مخلصین له الدین» مى تواند بیانگر برداشت فوق باشد. ۲ - مردم پس از رهایى از اضطرار و خطر مرگ، پیمان خود را با خدا مى شکنند و به ناسپاسى و تجاوز از حق مى پردازند. «لئن أنجیتنا من هذه لنکوننّ من الشکرین. فلما أنجیهم إذا هم یبغون فى الأرض بغیر الحق» ۳ - انسان، موجودى ناسپاس در برابر دستگیریهاى خداوند «فلما أنجیهم إذا هم یبغون فى الأرض بغیر الحق» ۴ - انسان، عنصرى سست پیمان و عهدشکن «لئن أنجیتنا من هذه لنکوننّ من الشکرین. فلما أنجیهم إذا هم یبغون فى الأرض بغیر الحق» ۵ - انسان، موجودى بیدادگر و خودکامه «إذا هم یبغون فى الأرض بغیر الحق» «بغى بنا حق» کنایه از ستم کردن به دیگران و تجاوز به حقوق آنان است. به کارگیرى فعل مضارع (یبغون) - که مفید استمرار است - بیانگر وجود خوى خودکامگى و قانع نبودن به حق خود و تجاوز به حقوق دیگران است. ۶ - دنیاطلبى، زمینه ساز گرفتار شدن آدمى به روحیه خودکامگى و بیدادگرى «إذا هم یبغون فى الأرض بغیر الحق ... متع الحیوة الدنیا» ۷ - کامیابى خودکامگان و بیدادگران، محدود به زندگى زودگذر دنیوى است. «إذا هم یبغون فى الأرض بغیر الحق ... متع الحیوة الدنیا» ۸ - بهره جوییهاى ظالمانه از دنیا، ناسپاسى در برابر خداست. «لئن أنجیتنا من هذه لنکوننّ من الشکرین. فلما أنجیهم إذا هم یبغون فى الأرض بغیر الحق ... متع الحیوة الدنیا» ۹ - زیان بیدادگرى و خودکامگى، گریبانگیر خودکامگان و بیدادگران در جهان پس از مرگ «إنما بغیکم على أنفسکم ... ثم إلینا مرجعکم» ۱۰ - خدا، آگاه به تمامى اعمال انسانهاست. «ثم إلینا مرجعکم فننبئکم بما کنتم تعملون» ۱۱ - آگاهى یافتن انسانها به تمامى اعمال خود، در جهان پس از مرگ «ثم إلینا مرجعکم فننبئکم بما کنتم تعملون» ۱۲ - دنیا، سراى تلاش است و جهان پس از مرگ، براى کیفر و پاداش مى باشد. «إذا هم یبغون ... متع الحیوة الدنیا ثم إلینا مرجعکم فننبئکم بما کنتم تعملون»
تفسیر (۱۰)
روایات و احادیث

۱۳ - از زید بن اسلم نقل شده که رسول خدا (ص) فرمود: «لا یؤخر اللّه عقوبة البغى فان اللّه قال: «إنما بغیکم على أنفسکم» ; [منبع: الدر المنثور، ج ۴، ص ۳۵۲.] خداوند، کیفر ستم را به تأخیر نمى اندازد ; زیرا خدا فرمود: همانا ستم شما بر خود شماست».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵۷)
  • اجابت دعای خالصانه در امواج بلا+۴ آیه
  • رفاه و اسایش، از موانع خالص کردنِ دین برای خدا+۳ آیه
  • رفاه و اسایش، از موانع خالص شدن برای خدا+۳ آیه
  • رفع بلا و گرفتاری از انسان، در پی استغاثه به درگاه خداوند+۷ آیه
  • اجابت استغاثه انسانها از سوی خداوند در دنیا+۶ آیه
  • استغاثه انسان در حال محنت و گرفتاری درپیشگاه خدا، و ناسپاسی و بیاعتنایی وی پس از رفع ان+۸ آیه
  • توجّه به خداوند، از اثار اضطراب+۳ آیه
  • طوفانهای شدید دریایی، از عوامل اضطراب کشتینشینان+۱ آیه
  • اجابت استغاثه در حال اضطرار، از سوی خداوند+۹ آیه
  • ستمگری انسان هنگام رهایی از مشکلات و برخورداری از اسایش
  • تجاوزگری، امری باطل و ناحق+۱ آیه
  • تهدید طغیانگران به عذاب اخرتی، از سوی خدا
  • جهل انسان به حقیقت اعمال خود، در دنیا+۱۱ آیه
  • هشدار الهی به حسابرسی از بیدادگران و برگشت بیدادگری انان به خودشان
  • نجات انسانهای گرفتار در تاریکیهای دریا، از ایات قدرت خداوند+۲ آیه
  • دعا به درگاه خداوند، موجب رفع بلاها و دشواریها+۱۰ آیه
  • دعا و نیایش خالصانه به درگاه خدا، برطرف کننده گرفتاریها+۶ آیه
  • دعای خالصانه انسان به درگاه خدا، هنگام ابتلا به امواج متلاطم و خروشان دریا+۴ آیه
  • امکانات و بهره مندیهای دنیایی، متاعی ناچیز و کم ارزش
  • دنیاطلبی، زمینه ساز گرفتاری ادمی به روحیّه سرکشی
  • رفاه و اسایش، از موانع اخلاص در دین+۳ آیه
  • رفاه و اسایش، زمینه ساز غفلت و روی اوری به شرک+۱۴ آیه
  • رفع گرفتاری از مشرکان، مایه سرور انان+۱ آیه
  • شکوفایی فطرت و ظهور خداخواهی مشرکان، هنگام گرفتاری و سختیها+۱۳ آیه
  • احساس خطر مشرکان، زمینه ساز خلوص زودگذر انان در دین+۳ آیه
  • رفاه و اسایش مشرکان، مانع خالص کردن دین برای خدا از سوی انان+۲ آیه
  • رفع گرفتاری از مشرکان، در پی اخلاص موقت انان در دعا و توجه به خدا+۶ آیه
  • قرار گرفتن در گرفتاری و سختیها، راهی برای توجه به خدا و مانع گرایشهای شرک الود در انسانها+۱۳ آیه
  • اسایش، مانع شکرگزاری در برابر نعمتهای او+۳ آیه
  • اجابت دعا و براورده شدن حاجت، موجب غفلت انسان از خداوند و ناسپاسی از وی+۳ آیه
  • برگشت ضرر و زیان بیدادگری و خودکامگی، به خود انسان
  • بازگشت ضرر بغی و ظلم، به خود ظالم
  • تجاوز از حق، عامل ضرررسانی به خویشتن
  • تهدید طغیان گران به عذاب اخروی، از سوی خداوند
  • خداوند، منشا نجات انسانها از طوفان+۴ آیه
  • وجود خصلت ظلم و ستم پیشگی، در انسان+۱ آیه
  • تخلّف از فرمانهای خدا و ناسپاسی در برابر نعمتهای او، مصداق ظلم انسان به خویشتن
  • دنیامداری، عملی ظالمانه
  • خداوند، اگاه به تمامی اعمال خوب و بد انسانها+۱۱ آیه
  • اگاهی خداوند به اعمال انسانها+۱۱ آیه
  • قیامت، روز اگاه شدن انسان از حقیقت و نتیجه اعمال خویش+۱۱ آیه
  • جهل انسان به حقیقت اعمال خود، در دنیا+۱۱ آیه
  • توجّه به مراقبت و اگاهی خدا از رفتار انسان، زمینه اجرای عمل صحیح+۱۱ آیه
  • ایمان به معاد، مانع تجاوز و سرکشی در زمین
  • بازگشت انسان به خدا برای کیفر و پاداش، هدف از معاد+۵ آیه
  • حرکت تکاملی انسان، دارای هدف و مقتضی معاد+۵ آیه
  • مُنجی/ اسماوصفات+۵ آیه
  • بریدن از غیر خدا و فهمیدن پوشالی بودن همه اسباب ظاهری جهت تمسّک به انها از سوی انسانها، در پی مواجه شدن با خطر امواج دریا+۳ آیه
  • احیای روحیّه شکرگزاری در انسانها، هنگام مواجه شدن با خطر امواج دریا+۱ آیه
  • عهد انسان به شکرگزاری خدا، در پی مواجه شدن با امواج دریا+۲ آیه
  • پیمانشکنی و ناسپاسی برخی انسانها، بعد از نجات یافتن از خطر امواج متلاطم دریا+۲ آیه
  • تجاوزگری انسان در زمین پس از نجات از خطر امواج دریا در عین تعهد وی به خداوند مبنی بر شکرگزاری از وی+۱ آیه
  • ناسپاسی انسانها پس از نجات از خطر امواج دریا، برخاسته از اقبال انها به دنیا+۱ آیه
  • ناسپاسی و قدرنشناسی انسان پس از نجات از خطر امواج دریا، موجب تهدید خداوند+۱ آیه
  • نقش دعا، در بهرهمندی از نعمتهای الهی+۶ آیه
  • بازتاب طغیانگری نفس طاغیان به خودشان
  • بازتاب طغیانگری نفس طاغیان به خودشان
واژه‌ها