سوره یونس، آیه ۳۶ · جزء ۱۱ · صفحه ۲۱۳
وَمَا يَتَّبِعُ أَكْثَرُهُمْ إِلَّا ظَنًّا إِنَّ الظَّنَّ لَا يُغْنِي مِنَ الْحَقِّ شَيْئًا إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ بِمَا يَفْعَلُونَ
و بیشتر آنها، جز از گمان (و پندارهای بیاساس)، پیروی نمیکنند؛ (در حالی که) گمان، هرگز انسان را از حقّ بینیاز نمیسازد (و به حق نمیرساند)! به یقین، خداوند از آنچه انجام میدهند، آگاه است!
معنی کلمات و عبارات
«وَ مَا یَتَّبِعُ أَکْثَرُهُمْ»: مراد این است که بیشتر کافران، نادان و خرافی هستند و تحت تأثیر پندارهای غلط بتها را میپرستند، ولی گروه کمی هم رهبران سیاه دل و آگاهی هستند و بتپرستی را به خاطر منافع خود و فریب دیگران پیشه میکنند. «ظنّاً»: گمان بسیار ضعیف.
نزول
سال ۱۶ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۹ رویداد)
- جنگ خندق (احزاب)مرتبط با نزول
۵ هجرت · مدینه - کشته شدن ابورافع
16 بعثت · خیبر - واقعه الرجیع
16 بعثت · الرجیع - نبرد حمراءالاسد
16 بعثت · حمراءالاسد - فاجعه بئرمعونه
16 بعثت · بئرمعونه - سریه زید به قرده
16 بعثت · قرده - سریه قطن
16 بعثت · قطن - اخراج بنینضیر از مدینه
16 بعثت · مدینه - پیمانهای خویشاوندی برای تحکیم روابط قبایل
16 بعثت · مدینه
نکات آیه
۱ - اعراب جاهلى، مردمانى بودند کوته نظر، خرافاتى و پیرو موهومات. «فما لکم کیف تحکمون. و ما یتبع أکثرهم إلا ظناً»
۲ - شرک، آیینى خرافى و فاقد اساس و پایه هاى علمى و برهانى است. «قل هل من شرکائکم ... و ما یتبع أکثرهم إلا ظناً»
۳ - پیروى از ظن و گمان امرى است نکوهیده و ممنوع. «و ما یتبع أکثرهم إلا ظناً»
۴ - ظن و گمان از رساندن انسان به حقایق، ناتوان و بى اعتبار است. «إن الظن لایغنى من الحق شیئاً»
۵ - ظن و گمان، در ارائه حق، هرگز نمى تواند جانشین علم و یقین شود. «إن الظن لایغنى من الحق شیئاً»
۶ - خدا، به تمامى اعمال مردمان آگاهى کامل دارد. «إن اللّه علیم بما یفعلون»
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۲۶–۳۶ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۳۱–۴۵ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۳۶ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۳۶ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۳۶ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۳۶ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۳۶ - تفسیر روان جاوید
آیات ۳۴–۳۶ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۳۶
موضوعات
دستهبندی موضوعی
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۷)
- پیروی از گمان (در معارف دین) امری ناروا و مورد سرزنش خداوند+۵ آیه
- پیروی مشرکان از گمان خود در شرک و بتپرستی+۴ آیه
- اطاعت از گمان، سبب انحراف از توحید و گرایش به شرک+۶ آیه
- ممنوع بودن پیروی از گمان (در معارف دینی)+۳ آیه
- اقلّیّتی از مشرکان بتپرست، اگاه به ناتوانی معبودانشان از خلق و هدایت به حق+۲ آیه
- پیروی اکثریّت مشرکان از گمان+۱ آیه
- جهل مشرکان کافر به حقّانیّت جهان هستی، عامل انکار معاد از سوی انان+۲ آیه
- گمانزدگی، زمینهساز حقگریزی
- ناتوانی و بیاعتباری گمان، از رساندن انسان به حق+۱ آیه
- حرمت اطاعت از ظن و گمانهای تخمینی+۳ آیه
- حرمت پیروی از گمان، در امور اعتقادی+۱۱ آیه
- ممنوع بودن پیروی از گمان، در معارف دینی+۴ آیه
- شرکورزی، برخاسته از گمان و خیالهای واهی+۱۰ آیه
- پیروی مشرکان، از گمان خود، در شرک و بت پرستی+۶ آیه
- مشرکان، در شمار جاهلان+۴ آیه
- سطحی بودن شناختهای مبتنی بر حدس و گمان و تخیّل+۹ آیه
- حرمت پیروی از ظن و گمان، در امور اعتقادی+۱۱ آیه
- عدم جایگزینی ظن و گمان، در ارایه حق به جای علم+۱ آیه
- پیروی اکثریّت مشرکان، در پرستش غیرخدا، برخاسته از ظن و گمان
- پیروی از ظن در مسایل اعتقادی، موجب سرزنش+۳ آیه
- پیروی از ظن و گمان، باعث محرومیّت از رسیدن به حق+۱ آیه
- تبعیّت مشرکان از گمان و خیالهای واهی، مایه شرکورزی انان+۱۰ آیه
- مبتنی ساختن عقیده، رفتار و سخن بر علم، لازم و ضروری+۵ آیه
- خداوند، اگاه به تمامی اعمال خوب و بد انسانها+۱ آیه
- علیم / اسماوصفات
- اگاهی خداوند به اعمال انسانها
- برخورد مشرکان با رسالت پیامبراکرم صلی الله علیه و اله برخوردی لجوجانه+۱ آیه