سوره یونس، آیه ۶۶ · جزء ۱۱ · صفحه ۲۱۶
أَلَا إِنَّ لِلَّهِ مَن فِي السَّمَاوَاتِ وَمَن فِي الْأَرْضِ وَمَا يَتَّبِعُ الَّذِينَ يَدْعُونَ مِن دُونِ اللَّهِ شُرَكَاءَ إِن يَتَّبِعُونَ إِلَّا الظَّنَّ وَإِنْ هُمْ إِلَّا يَخْرُصُونَ
آگاه باشید تمام کسانی که در آسمانها و زمین هستند، از آن خدا میباشند! و آنها که غیر خدا را همتای او میخوانند، (از منطق و دلیلی) پیروی نمیکنند؛ آنها فقط از پندار بی اساس پیروی میکنند؛ و آنها فقط دروغ میگویند!
معنی کلمات و عبارات
«مَایَتَّبِعُ»: پیروی نمیکنند. چهچیز را پیروی میکنند؟ واژه (ما) میتواند حرف نفی یا اسم استفهام باشد. اگر حرف نفی بشمار آید، واژه (شُرَکَآء) میتواند مفعول (مَایَتَّبِعُ) بوده و مفعول (یَدْعُونَ) محذوف باشد، و برعکس. «یَدْعُونَ»: عبادت میکنند (نگا: نساء / . «یَخْرُصُونَ»: تخمین میزنند. از روی حدس و گمان کار میکنند. دروغ میگویند.
نزول
سال ۱۶ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۹ رویداد)
- جنگ خندق (احزاب)مرتبط با نزول
۵ هجرت · مدینه - کشته شدن ابورافع
16 بعثت · خیبر - واقعه الرجیع
16 بعثت · الرجیع - نبرد حمراءالاسد
16 بعثت · حمراءالاسد - فاجعه بئرمعونه
16 بعثت · بئرمعونه - سریه زید به قرده
16 بعثت · قرده - سریه قطن
16 بعثت · قطن - اخراج بنینضیر از مدینه
16 بعثت · مدینه - پیمانهای خویشاوندی برای تحکیم روابط قبایل
16 بعثت · مدینه
نکات آیه
۱ - تمامى عقلاى موجود در همه عوالم هستى، از بستر زمین تا اوج آسمانها، همگى ملک بى شریک خدا هستند. «ألا إن للّه من فى السموت و من فى الأرض»
۲ - مالکیت مطلقه خداوند بر جهان هستى، نشانه انحصار عزّت در اوست. «إن العزة للّه جمیعاً ... ألا إن للّه من فى السموت و من فى الأرض»
۳ - مالکیت مطلق خداوند بر جهان هستى، دلیل توحید در ربوبیت و توحید در عبودیت اوست. «ألا إن للّه من فى السموت و من فى الأرض و ما یتبع الذین یدعون من دون اللّه شرکاء»
۴ - وجود موجوداتى با شعور و عاقل در آسمانها «من فى السموت»
۵ - جهان آفرینش، داراى آسمانهاى متعدد «من فى السموت و من فى الأرض»
۶ - مشرکان، به درگاه بتها نیایش کرده، دست نیاز به سوى آنها برمى داشتند. «و ما یتبع الذین یدعون من دون اللّه شرکاء»
۷ - مشرکان، معبودهاى متعددى را مى پرستیدند. «الذین یدعون من دون اللّه شرکاء»
۸ - اندیشه شرک در ربوبیت خداوند، اندیشه اى واهى و مبتنى بر ظن و گمان است. «و ما یتبع الذین یدعون من دون اللّه شرکاء إن یتبعون إلا الظن»
۹ - در جهان آفرینش هیچ مخلوقى، مالک و رب مخلوقى دیگر، و یا مملوک و مربوب مخلوقى دیگر نیست. «ألا إن للّه من فى السموت و من فى الأرض و ما یتبع الذین یدعون من دون اللّه شرکاء إن یتبعون إلا الظن»
۱۰ - پندار وجود شریک براى خداوند، پندارى است نامنطبق با واقع و دروغ محض. «و ما یتبع الذین یدعون من دون اللّه شرکاء ... و إن هم إلا یخرصون»
۱۱ - پیروى از ظن و تخمین در امور اعتقادى، مذموم و ممنوع است. «إن یتبعون إلا الظن و إن هم إلا یخرصون»
تفسیر (۱۰)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۴۶–۷۰ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۵۷–۷۰ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۵۷–۷۴ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۶۶ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۶۶ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۶۶ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۶۶ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۶۶ - تفسیر روان جاوید
آیات ۶۶–۶۷ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۶۶
موضوعات
دستهبندی موضوعی
بیمنطقی شرک ربوبیربوبیت در آفرینشمالکیت خدا و توحیدمالکیت در آفرینشممنوعیت تبعیت از ظننشانه های اختصاصات خدانفی مالکیت غیر خداسرزنش تبعیت از ظنمشرکان و بتهاشرک عبادی مشرکانبت پرستی مشرکانبیمنطقی شرکظن در عقیدهموجودات با شعور آسمان هادلایل توحید عبادیآثار مالکیت خدادلایل توحید ربوبینشانه های عزت خدامالک آفرینشتعدد آسمانمالکیت خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۵)
- عالم افرینش، دارای اسمانهای متعدّد+۷ آیه
- وجود موجوداتی زنده و با شعور در اسمانها+۲ آیه
- خدا، مالک موجودات اسمانها+۴ آیه
- احتجاج به مالکیّت مطلق خداوند بر همه چیز، برای ابطال شرک و ردّ پندارهای مشرکان
- پیروی از گمان (در معارف دین) امری ناروا و مورد سرزنش خداوند+۵ آیه
- پیروی مشرکان از گمان خود در شرک و بتپرستی+۴ آیه
- اطاعت از گمان، سبب انحراف از توحید و گرایش به شرک+۶ آیه
- ممنوع بودن پیروی از گمان (در معارف دینی)+۳ آیه
- تدبیر انسان در مراحل مختلف از سوی خدا، دلیل توحید ربوبی
- تمام فرشتگان و نیروهای اسمان و زمین، در انحصار مالکیّت خدا+۵ آیه
- خداوند یکتا، تنها معبود شایسته برای عبادت
- مالکیّت جهان، از انِ خداوند+۴ آیه
- حرمت اطاعت از ظن و گمانهای تخمینی+۳ آیه
- حرمت پیروی از گمان، در امور اعتقادی+۹ آیه
- مشرکان دوران جاهلی، مردمی دروغگو در عقاید و باورهای خود+۲ آیه
- ممنوع بودن پیروی از گمان، در معارف دینی+۴ آیه
- موجودات با شعور و صاحب عقل، در زمین+۲ آیه
- شرک در عبادت، مورد نکوهش و نهی خدا
- شرکورزی، ایینی فاقد پشتوانه علمی و منطقی+۴ آیه
- مالکیّت خدا بر جهان، از دلایل ردّ شرک+۴ آیه
- شرکورزی، زاییده جهل و نااگاهی انسان+۷ آیه
- شرکورزی، برخاسته از گمان و خیالهای واهی+۹ آیه
- پیروی مشرکان، از گمان خود، در شرک و بت پرستی+۶ آیه
- مشرکان، افرادی سطحی نگر و دارای بینشی محدود+۳ آیه
- عجز و ناتوانی مشرکان، از ارایه هرگونه دلیل و شاهدی بر راستی شرک خویش+۴ آیه
- وجود نداشتن هیچ گونه شریک برای خدا
- سطحی بودن شناختهای مبتنی بر حدس و گمان و تخیّل+۷ آیه
- حرمت پیروی از ظن و گمان، در امور اعتقادی+۹ آیه
- مالکیّت خداوند بر اسمان و زمین، دلیل بر بطلان ظنّ مشرکان به وجود شریک برای خداوند+۱ آیه
- شریک پنداشتن برای خداوند، گمانی موهوم+۲ آیه
- تبعیّت مشرکان از گمان و خیالهای واهی، مایه شرکورزی انان+۹ آیه
- مالکیّت خداوند بر اسمان و زمین، دلیل بطلان ظنّ مشرکان به وجود شریک برای خداوند+۱ آیه
- تعدّد معبودان باطل مشرکان+۲ آیه
- مشرکان، مردمی محروم از عزّت و سرافرازی+۳ آیه
- شرکورزی، مانع عزّتمندی ادمی+۳ آیه