قاموس قرآن:
(بر وزن فلس) حفظ شىء و ذخيره كردن آن در خزانه. (مفردات) و خزانه (به كسر اوّل) مكان حفظ شىء است چنانكه در اقرب آمده و جمع خزانه خزائن است در قاموس و مجمع نيز به معنى حفظ و نگهدارى آمده كه توأم با ذخيره كردن مىباشد. * [حجر:22] خازنين بنابر آنچه گفته شد به معنى حافظين است يعنى از آسمان آب نازل كرديم و شما را با آن سيراب نموديم و شما نگهدارنده آن نيستيد بلكه حافظ و ذخيره كننده آن مائيم كه از آسمان نازل كرده و در قعرزمين ذخيره و حفظ مىكنيم. * [غافر:49] خزنة جمع خازن به معنى حافظ و نگهبان است خزنه جهنّم مأموران و نگهبانان آن مىباشد چنانكه اين كلمه درباره مأموران بهشت نيز آمده است [زمر:73]. * [اسراء:100]، [منافقون:7]، [حجر:21]. مراد از اين خزائن چيست؟ قهراً مكانهائى است كه چيزهاى بى شمار در آن ذخيره شده و نگهدارى مىشود. نا گفته نماند:آنچه از انسان و حيوان و ساير جنبندگان و آنچه از اشجار و ميوهها و حبوبات تا به حال به دنيا آمده و بعداً خواهند آمد همه به صورت موّاد اوليّه در هوا و گازها و آبها و املاح دريا و خاكها موجود بوده و هستند و خداوند در هر زمان و هر زمان و هر قدر كه بخواهند، موّاد اوليّه را به هم آميخته و به صورت انسان و حيوان و خوراك و نباتات و غيره به وجود مىآورد. على هذا در يك مقياس كوچك مىتوان گفت: نور بيكران خورشيد طبقات جوّ، درياهاى وسيع، خاكهاى بى حدّ و حصر خزائن خدا و خزائن رحمت خدا هستند. موّاد جنبندگان بى شمار و ميوهها و غيره در آنجاها نگاهدارى مىشود و به مشيّت خدا به وجود مىآيند. آن وقت اگر تمام مواد و نيروهاى عالم را در نظر بگيريم و بگوئيم: آنها خزائن خدايند، مطلب روشن خواهد شد «وَلِلّهِ خَزائِنُ السَّمواتِ والْاَرْضِ» «وَ اِنْ مِنْ شَىْءِ اِلّا عِنْدَنا خَزائِنُهُ». امروز ثابت شده كه انواع پرتوها كه از كهكشانها و مخصوصاً از خورشيد به زمين مىرسند و اشعه كيهانى و غيره، در حوادث زمين دخالت تمام دارند. آنها همه خزائن رحمت خدايند.و هر چه نازل مىشود از آنهاو موّاد اوّليه نازل مىشود. سبحان اللّه و الحمدللّه و لا حول و لا قوّة الّا باللّه. شايد معنى خزائن غير ازاينها باشد واللّه العالم رجوع به «خبء» * [يوسف:55] خزائن لرض ظاهراً انبارهاى مصر بود كه يوسف از پادشاه مصر خواست آنها را به وى واگذار كند تا جمع و تقسيم ارزاق اهل مصر را به عهده بگيرد مخصوصاً جمع آورى هفت سال اوّل و تقسيم هفت قحط.
بگو: «من نمیگویم خزاین خدا نزد من است؛ و من، (جز آنچه خدا به من بیاموزد،) از غیب آگاه نیستم! و به شما نمیگویم من فرشتهام؛ تنها از آنچه به من وحی میشود پیروی میکنم.» بگو: «آیا نابینا و بینا مساویند؟! پس چرا نمیاندیشید؟!»
من هرگز به شما نمیگویم خزائن الهی نزد من است! و غیب هم نمیدانم! و نمیگویم من فرشتهام! و (نیز) نمیگویم کسانی که در نظر شما خوار میآیند، خداوند خیری به آنها نخواهد داد؛ خدا از دل آنان آگاهتر است! (با این حال، اگر آنها را برانم،) در این صورت از ستمکاران خواهم بود!»
ما بادها را برای بارور ساختن (ابرها و گیاهان) فرستادیم؛ و از آسمان آبی نازل کردیم، و شما را با آن سیراب ساختیم؛ در حالی که شما توانایی حفظ و نگهداری آن را نداشتید!
و کسانی که کافر شدند گروه گروه به سوی جهنّم رانده میشوند؛ وقتی به دوزخ میرسند، درهای آن گشوده میشود و نگهبانان دوزخ به آنها میگویند: «آیا رسولانی از میان شما به سویتان نیامدند که آیات پروردگارتان را برای شما بخوانند و از ملاقات این روز شما را بر حذر دارند؟!» میگویند: «آری، (پیامبران آمدند و آیات الهی را بر ما خواندند، و ما مخالفت کردیم!) ولی فرمان عذاب الهی بر کافران مسلّم شده است.
و کسانی که تقوای الهی پیشه کردند گروه گروه به سوی بهشت برده میشوند؛ هنگامی که به آن میرسند درهای بهشت گشوده میشود و نگهبانان به آنان میگویند: «سلام بر شما! گوارایتان باد این نعمتها! داخل بهشت شوید و جاودانه بمانید!»
آنها کسانی هستند که میگویند: «به افرادی که نزد رسول خدا هستند انفاق نکنید تا پراکنده شوند!» (غافل از اینکه) خزاین آسمانها و زمین از آن خداست، ولی منافقان نمیفهمند!
نزدیک است (دوزخ) از شدّت غضب پاره پاره شود؛ هر زمان که گروهی در آن افکنده میشوند، نگهبانان دوزخ از آنها میپرسند: «مگر بیمدهنده الهی به سراغ شما نیامد؟!»