=== قاموس قرآن ===
از انبیاء معروف بنی اسرائیل، نام مبارکش هفده بار در قرآن ذکر شده و پسر داود نبی است حالات و قصه هایش در کلام اللّه مجید بسیار و به تصریح آیه ذیل پیامبر صاحب وحی است [نساء:163]. ما ابتدا ثناء خداوند را نسبت به او و ایضاً قصص او را قرآن بررسی کرده سپس به افسانه هائیکه درباره آن حضرت آمده اشاره خواهیم کرد. 1- او پیامبری است صاحب وحی و در ردیف سائر پیامبران چنانکه از آیه سابق روشن شد، گرچه شریعت مستقل نداشته و مروّج احکام تورات بود. وی هدایت یافته خدا بود [انعام:84]. خداوند به وی علم و حکمت آموخته بود [انبیاء:79]. او زبان پرندگان را میدانست و از قضیّه وادی نمل که از سخن گفتن مورچه خبر داد بدست میآید که زبان حشرات را نیز میدانسته [نمل:16]. درباره اوست [ص:40]. وی به خداوند بنده نیکوئی بود و پیوسته با ذکر و استغفار و دعا به خدا رجوع میکرد [ص:30]. خداوند او و پدرش را بر بسیاری از بندگان مؤمن برتری داده بود. [نمل:15]. در سوره انبیاء پس از ذکر احوال عدّهای از پیامبران از جمله سلیمان میفرماید: [انبیاء:90]. قصص سلیمان باید دانست سلیمان با آنکه پیامبر خدا بود سلطنت وسیعی داشت و خود به خدا عرض کرد: «خدایا به من سلطنتی ده که به کسی بعد از من میّسر نباشد» ص:35. ایات بعدی میگوید که باد و شیاطین را به او مسخّر کردیم... و قطع نظر از اینها او را نزد ما تقرّبی است و بازگشت خوب. وسعت ملک او به واسطه تسخیر باد و شیاطین و دانستن زبان پرندگان و... بوده است و این منافی مقام پیامبر نیست که از خدا چنان ملکی بخواهد که بتواند هر چه بیشتر در هدایت و سعادت بندگان بکوشد. و شاید خدا خواسته بفهماند که نبوّت با جهانداری منافات ندارد. قصه وادی نمل [نمل:17-19]. آیات بعدی صریح است در اینکه رسیدن سلیمان به وادی نمل در لشکر کشی به سباء بود که هدهد وضع آنها را به وی گزارش کرد. درباره وادی نمل گفتهاند: محلی است در شام و به قولی در طائف و بعضی گفته در اواخر یمن است. ولی طائف درست نیست که محل سلیمان فلسطین بود و قوم سباء در یمن سکونت داشت علی هذا آن در شام یا در یمن است. آقای صدر بلاغی از یاقوت و ابن بطوطه نقل میکند که آن: سرزمین عسقلان است. در اقرب الموارد گوید: عسقلان محلی ایت در شام. واقعهای که آنجا اتفاق افتاد سخن مورچه بود که به مورچگان گفت: به لانههای خود داخل شوید تا سلیمان و سپاهیانش بدون توجه شما را پایمال نسازند. این سخن میرساند که مورچگان سخن گفتن دارند. و مخابرات دارند که در اندک زمانی فرمان حکمران به همه میرسد و شگفتتر از همه آنکه مورچگان مردم را با اسم و رسم میشناسد که گفت: تا سلیمان و لشکریانش شما را پایمال نکنند. سلیمان از سخن مورچه تبسّم و تعجّب کرد و گفت: خدایا نصیبم کن شکر این نعمت را که به من و پدر و مادرم دادهای به جا آوردم و کاری که مورد رضای تو است انجام دهم و مرا رضای تو است انجام دهم و مرا در زمره بندگان نیکوکارخود در آور. نمیدانیم سلیمان سخن مورچه را چطورفهمید ولی آیه صریح است در اینکه متوجّه فرمان او شد. جمله «وَ هُمْ لا یَشْعُرُونَ» درباره لشکریان صحیح است ولی درباره سلیمان صحیح نیست زیرا که سلیمان مورچگان را دانسته پایمال نمیکرد ممکن است آن از باب تغلیب باشد و یا مورچه آن مقام را در سلیمان نمیدانسته است. معنی آیات چنین است: برای سلیمان لشکریانش از جن و انس و پرندگان جمع شدند و آنها از پراکندگی منع میگردیدند. تا بر وادی نمل آمدند مورچهای گفت: ای مورچگان به لانههای خود داخل شوید... قصه هدهد و سباء این قصه دنباله جریان وادی نمل است که در سوره نمل از آیه 20 تا 43 بیان شده است «سلیمان جویای مرغان شد و گفت: چرا شانه به سر را نمیبینم مگر او غائب است. وی را عذاب میکنم عذابی سخت، یا سرش را میبرم مگر آنکه دلیل روشنی درباره غیبت خود بیاورد. کمی بعد هدهد بیامد و گفت: چیزی دیدهام که ندیدهای و از قوم سباء برایت خبر درست آوردهام. زنی بدیدم که بر آنها سلطنت میکند. و همه چیز دارد و از جمله او را تخت بزرگی هست. او و قومش را دیدم که سوای خدا به افتاب سجده میکردند، و شیطان اعمالشان را بر آنهاآراسته و از راه حق منحرفشان کرده و هدایت نیافتهاند. به همین جهت به خدائیکه در آسمانهاو زمین، نهان را آشکار مینمائید میداند، سجده نمیکنند. خدائیکه جز او معبودی نیست و پروردگار عرش عظیم است (اندازه فهم و شعور پرنده را ببیند). سلیمان فرمود: خواهیم دید که راست میگوئی یا از دروغگویانی. این نامه مرا ببر و نزد ایشان بیفکن سپس دور شو ببین چه میگویند. زن چون نامه گرامی ای به نزد من افکنده شده، آن از سلیمان است بدین مضمون شده، آن از سلیمان است بدین مضمون: بِسْمِ اللّهِ الرِّحْمن الرّحیم که بر من تفوق مجوئید و تسلیمانه پیش من آئید. و اضافه کرد: ای بزرگان مرا در کارم نظر دهید که من در کاری بی حضور شما تصمیم نگرفتهام. در جواب گفتند: ما نیرومند و جنگاوران سر سخت ایم و کار به اراده تو است ببین چه فرمان میدهی. زن گفت: پادشاهان وقتی به شهری در آیند آن رافاسد و تباه میکنند و عزیزانش را ذلیل گردانند و کارشان چنین است. من هریهای سوی سلیمان و لشگرسلنس میفرستم تا ببینم فرستادگان چه خبر میآورند. چون فرستاده ملکه نزد سلیمان آمد. سلیمان به تندی گفت: مرا به مال مدد میدهید آنچه خدا به من داده بهتر از آن است که به شما داده؟ نه بلکه شما به هدیه خویش خوش دل میشوید. نزد ایشان باز گرد حتماً سپاهیانی به سوی آنها آریم که طاقت مقابله با آنها را نداشته باشند و از شهر، ذلیل و حقیر بیرونشان میکنیم. (فرستاده به طرف سباء به راه افتاد). سلیمان به حاضران گفت: کدامتان تخت ملکه را پیش از آنکهکطیعانه پیش من ایند، برایم میآورید؟ عفریتی از جنیان گفت: من پیش از اینکه از مجلس خویش برخیزی تخت را سوی تو میآورم که در مورد آن توانا و امینم. مردی که دانشی ار کتاب نزد وی بود. گفت: من آن را پیش از آنکه چشم به هم بزنی نزد تو میآورم. به دنبال این سخن سلیمان دید تخت ملکه در پیش او حاضر است. گفت: این از احسان پروردگار من است. میخواهد امتحانم کند آیا شکر گزارم یا کفران میکنم... گفت تخت را بر ملکه پس از آمدن ناشناس کنید و نگوئید: این تخت تو است ببینیم آیا به شناختن آن راه میبرد یا از آنان میشود که راه نمیبرند. چون ملکه بیامد گفتند: آیا تخت تو چنین است؟ گفت: گوئی همین است. ما پیش از این به قدرت بوده و تسلیم بودهایم و همان تسلیم به خدا او را از آنچه جز خدای میپرستید باز داشت که وی از زمره قوم کافر بود و از آنها تبعیت میکرد. بدو گفته شد: به قصر سلیمان داخل شو چون آن را دید پنداشت آب عمیقی است. ساقهای خویش را عریان کرد. سلیمان گفت: این قصری است صاف از شیشه. زن چون این قدرت و عظمت و آن قصه هدهد و آمدن تخت را بدید دانست که او پیامبر و مؤید من عنداللّه است لذا گفت: پروردگار جهانیان میشوم». در این قصه باید به چند مطلب توجه کرد: 1- مرغان نیز از جمله لشکریان سلیمان بودند. سلیمان زبان هدهد را میدانست و به وی مأموریت میداد و با آن گفتگو میکرد و او بود که خبر قوم سباء را به سلیمان گزارش کرد و نامه او را پیش آنان انداخت. ازاین جریان روشن میشود که پرندگان و یا قسمتی از آنها اگر در فهم درک بالاتر از انسان نباشد کمتر نیستند که هدهد حکومت آنها و اینکه آفتاب پرستند و ملکه آنها را دانست بالاتر از همه گفت: «اَلّا یَسْجُدُوا لِلّهِ الَّذی یُخْرِجُ الْخَبْءَ فی السَّمواتِ والْاَرْضِ...» که در «خبء» گذشت. 2- جریان آمدن تخت آمدن تخت ملکه سباء از فاصله دور پیش سلیمان. در «روح» زیر عنوان «باد در طاعت سلیمان بود» توضیحی درباره آن داده شد. آن علم نکره و مرموز که آصف وزیر سلیمان دارا بود دانسته نیست. ولی میتوان گفت که خدا به او چنان اراده خود کار خدائی کند البته با اراده و اذن خدا و در همان جا قضیه حضرت جواد علیه السلام را نقل کردیم که نظیر کار آصف بن برخیا بود. و شاید در آینده بشر به نیروی علم، پرده از اسرار آن بردارد. در اصول کافی کتاب الحجة باب آنچه به ائمه از اسم اعظم داده شده سه روایت نقل شده از جمله جابر از امام باقر علیه السلام نقل میکند: اسم اعظم خداوند بر هفتاد و سه حرف است. در نزد آصف فقط یک حرف بود آن را بر زبان آورد، زمین ما بین او و تخت بلقیس فرو رفت تا تخت را با دستش گرفت سپس زمین در کمتراز یک چشم به هم زدن به حالت اول برگشت. و ما امامان هفتاد دو حرف از آن نزد ماست و یک دیگر (که کسی به آن راه ندارد) در نزد خداست و آن مخصوص خداوند است در علم غیب که پیش اوست ولا حول و لا قوة الا باللّه العلی العظیم. از بعضی آیات و روایات روشن میشود که در روز قیامت قسمتی یا همه افعال اهل بهشت با اراده خواهدبود نه با ابزار، شاید انشاءاللّه این مطلب را در «قیامة» توضیح بدهیم. 3- سلیمان کاخ آئینه بند داشته است «قالَ اِنَّهُ صَرْحٌ مُمَّرَدٌ مِنْ قَواریرَ» و اگر جمله «وَ اُوتینا الْعِلْمَ مِنْ قَبْلِها وَ کُنّا مُسْلِمینَ» کلام ملکه باشد به نظر میدهد که او پیش از آن قضیه به قدرت و پیامبری سلیمان دانا بوده و اسلام آورده بود ولی در عبادت آفتاب از از قوم خود کنار نمیشد، لشکر کشی سلیمان برای وی توفیق جبری شد و شاید مرادرش از «ظَلَمْتُ نَفْسی» همان باشد که دانسته از قوم خویش تبعیّت میکرد. قصه اسبان [ص:30-33]. صافنه اسبی است که بر سه پای ایستد و گوشه پای چهارم را به زمین گذارد جمع آن صافنات است. جیاد جمع جیّد یا جواد است یعنی اسب اصیل و تند رو. در مجمع «احببت» را اختیار کردن گفته است علی هذا «حبّ الخیر» مفعول آن است یعنی دوست داشتن اسبان را اختیار کردم. به قولی «عن» به معنی «علی» است یعنی برگزیرم. ولی به نظر من «عن» برای تعلیل است. ابن هشام در معنی برای تعلیل است. ابن هشام در معنی برای «عن» ده معنی ذکر کرده از جمله تعلیل است و گوید: آن در آیه «وَ ما کانَ اسْتَغْفارُ اِبْراهیمِ لِاَبیهِ اِلّا عَنْ مَوْعِدَةٍ وَ عَدَها اِیّاهُ» و نیز آیه «وَ ما نَحْنُ بِتاریکی اِلهَتِنا عَنْ قُوْلِکَ» برای تعلیل است . قاموس و اقرب تعلیل را یکی از معانی «عن» شمرده و آیه «اِلّا عَنْ مُوْعِدَةٍ»را شاهد آوردهاند در این صورت هیچ مانعی ندارد که «عن» در آیه «عَنْ ذِکْرِ رَبّی» برای تعلیل باشد یعنی: من محبت اسبان را برای ذکر پروردگارم که آنهارا برای جهاد در راه او آماده کردهام برگزیدهام و شاید سان دیدن از اسبان برای آمادگی به جنگ بود که آن رایاد خدا خواند «تَوارَتْ بِالْحِجابِ» به قرینه «العَشّی» غروب شمس است که عشّی طرف آخر عصر میباشد یعنی آفتاب به پرده نهان شد. ضمیر «رَدُّها» راجع به «صافنات» است یعنی آنها را نزد من برگردانید. علی هذا معنی آیات چنین است : به داود سلیمان بخشیدیم او بنده خوب و رجوع کننده به حق است. آنگاه که در آخر روز اسبان اصیل و تیز رو به او نشان داده شدند. گفت: من اسبان را دوست میدارم. آن برای یاد پروردگار است. (پیوسته به آنها تماشا میکرد) تا آفتاب غروب کرد. گفت اسبان را پیش من برگردانید و چون برگرداندن شروع کرد به ساق و گردن های آنها دست میکشید. اینکه گفته شد کاملاً طبیعی و قابل قبول است به قولی مراد از «عن» «علی» و ذکر به معنی نماز است یعنی: من دوست داشتن اسبان را بر نماز ترجیح دادم. و به قولی مراد از «ردّوها»برگرداندن آفتاب است یعنی به ملائکه دستور داد که آفتاب را برگردانند تا نماز قضا شده را در وقت آن بخواند به روایتی در «طَفِقَ مَسْحاً بِالسُّقِ وَ الْاَعْناقِ» سلیمان و اصحابش به ساقها و گردنهای خود دست کشیدند و آن وضوی آنها بود تا نماز بخوانند و به قولی شروع کرد گردنها و ساقهای اسبان را با شمشیر میزد که مانع نماز او شده بودند معلوم نیست آن زبان بستهها چه تقصیری داشتهاند؟!! بعضی از بزرگان فرموده تماشای اسبان و نماز هر دو عبادت بود و عبادتی او را از عبادت دیگر باز داشت ولی او نماز را نرجیح میداد احتمالات غیر از اینها نیز گفتهاند ولی تنها آنچه گفته قابل قبول است . قصه جسد [ص:34-35]. در همین سوره [ص:24] درباره امتحان داود است «... وَ ظَنَّ داوُدُ اَنَّما فَتَنّاهُ فَاسْتَغْفَرَ رَبَّهُ وَ خَرَّ راکِعاً وَ اَنابَ» معنی آیه فوق چنین است: سلیمان را امتحان کردیم و پیکر بیجانی به تخت وی افکندیم سپس توبه آورد و گفت پروردگارا مرا بیامرز و مرا سلطنتی ده که به هیچ کس از پس من میسّر نباشد که تو بسیار بخشندهای. ظاهر آیه نشان میدهد که جسدی به تخت سلیمان انداخته شده و سلیمان از آن احساس امتحان کرده و به خدا انابه نموده است. در المیزان فرموده: به قولی مراد از جسد خود سلیمان بود خدا او را با مرضی امتحان کرد و تقدیر کلام آن است: او را بر تخت خودش که از شدّت مرض مانند جسد بی روح بود افکندیم. ولی حذف ضمیر از «اَلْقَیْنادُ» و ایراد کلام به صورتی که در آیه است مخل معنی مقصود میباشد و کلام افصح الهی بدان حمل نمیشود. مفسّران دیگر را درباره مراد از آیه به پیروی از روایات مختلف، اقوال مختلفی است آنچه میشود اجمالاً از میان آنها انتخاب کرد این است که: آن جسد طفلی بود که خدا او را کشت و بر تخت سلیمان افکند و «ثُمَّ اَنابَ وَ قالَ رَبِّ اغْفِرْلی» اشعار یا دلالت میکند که سلیمان علیه السلام را درباره آن طفل امید و آرزوئی بود. خدا او را گرفت و جسدش را به تخت سلیمان افکند و فهماند که کار خود را بر خدا تفویض کند. به روایت ابوهریره: سلیمان روزی در مجلس خود گفت: امشب با هفتاد نفر زن خود هم بستر خواهم شد از هر یک پسری که در راه خدا شمشیر زند متولّد میشود ولی انشاءاللّه نگفت در نتیجه فقطیکی از زنانش حامله شد آن هم فرزندی آورد که فقط نصف بدن داشت و آن همان است که بر روی تخت سلیمان افکنده شد (مجمع) این روایت فقط از ابو هریره برازنده است، احتمال دارد که از کعب الاحبار رفیق دروغ پردازش گرفته، معرکهگیری ابوهریره روشن است. به روایتی: برای سلیمان فرزندی متولّد شد، جنّ و شیاطین گفتند: اگر این فرزند باقی ماند در دست او مانند پدرش گرفتار خواهیم بود. سلیمان از آنها ترسید فرزند خود را میان ابر دستور شیر دادن داد. اتفاقاً روزی جسد فرزند روی تختش افکنده شد یعنی حذر از قدر فائده ندارد، چون از جنّ از قدر فائده ندارد، چون از جنّ ترسید خدا عتابش کرد. در مجمع گوید: این قول شعبی است. این سخن را در برهان نیز از مجمع نقل کرده و گرنه به نقل مجمع اکتفا نمیکرد در صافی نیز گفته: از امام صادق علیه السلام چنین به جعل بیشتر شباهت دارد تا به روایت. و در روایات اهل سنّت هست که حکومت سلیمان بسته به انگشترش بود یکی از شیاطین آن را ربود و بر حکومت مسلّط شد سپس خداوند انگشترش رب به وی باز گردانید. حکومتش را باز یافت و مراد از جسد افکنده شده به تخت، همان جنّ است. در المیزان فرموده: عدّهای از این روایات به ابن عباس میرسد و او در بعضی صریحاً گفته که از کعب الاحبار اخذ کرده است. سپس فرموده اینها را اعتنا نیست و دست حدیث سازان در آن کار کرده. در مجمع پس از نقل صورتهائی از افسانه انگشتر، فرموده: بر این چیزها اعتمادی نیست. تسخیر شیاطین قرآن مجید صریح است در اینکه شیاطین به حضرت سلیمان مسخر بودند و برای او کار میکردند و عدهای در حبس او بودند این مطلب مجملاً در «جنّ» گذشت. آیات آن را در اینجا نقل میکنیم: 1- [سباء:12-13]. معلوم میشود که جنّ در صورت عدم اطاعت مورد عذاب واقع میشدند «نُذِقْهُ مِنْعَذابِ السَّعیر» و شاید «مُقَرَّنینَ فی الْاَصفادِ» که خواهد آمد همانها باشندو و نیز آیه صریح است در اینکه برای سلیمان کاخها، مجسمهها، کاسه هائی به بزرگی حوض و دیگهای ثابت میساختند. از امام صادق علیه السلام نقل شده که: به خدا قسم مجسمه زنان و مردان نبود بلکه مجسمه درخت و نظیر آن بود. 2- [ص:37-38]. برای سلیمان غوّاصی هم کرده و از دریا چیزهائی میآورند و دیگران هم به زنجیرها بسته بودهاند. و از آیه [نمل:17]. روشن میشود که جنّ جزء لشکریان سلیمان هم بودهاند و جریان عفریت در لشکرکشی سباء گذشت. در «جنّ» در قسمت 7و12 مجسّم شدن شیاطین توضیح داده شد به نظر میآید که آنهادر ملک سلیمان مجسّم شده و به صورت کارگر کار میکردهاند آیه زیر نیز در مضمون آیات سابق است [انبیاء:82]. تسخیر باد کیفیّت تسخیر باد را نسبت به سلیمان و نیز آیات آن را در «روح» آوردهایم. حاجتی به تکرا آن نیست و نیز قضاوت وی درباره گوسفندان در «داود» گذشت. مرگ سلیمان [سباء:14]. مراد از دابة الارض موریانه و منسأة به معنی عصاست. یعنی: چون حکم مرگ وی را کردیم، مردم را به مرگ وی آگاه نکرد مگر موریانه که عصای او را میخورد. چون سلیمان به زمین افتاد. جنّیان دانستند که اگر دانای غیب بودند در عذاب خوار کننده نمیماندند. از این آیه روشن میشود که سلیمان در حال سر پا ایستاده فوت کرده و مدتی در همان حال مانده و کسی جرئت نکرده که نزد او برود بالاخره موریانه (حشرات چوبخوار) عصای وی را خورده در اثر شکستن عصا سلیمان به زمین افتاده و مردم پی بردهاند که او را هز چندی پیش مرده است. در تفسیر برهان از امام باقر علیع السلام نقل شده: سلیمان به جنّ دستور داد برای از قبّهای از شیشه ساختند. او در قبّه به عصا تکیه کرد جنّ تماشا میکرد و جنّیان نیز به او مینگریستند. ناگاه دید کسی با او در قبّه است گفت: تو کیستی؟ گفت: آن کسم که رشوه قبول نکنم و از پادشاهان نترسم، من ملک موتم: آنگاه جان سلیمان را ایستاده گرفت مردم به او نگاه میکردند. یکسال تمام به فرمان او کار میکردند تا خداوند موریانه را مأمور خوردن عصای او کرد «فَلَمّا خَرِّ تَبَیَّنَتِ الْجِنِّ...». این حدیث در المیزان از علل الشرایع نقل شده برهان نیز از صدوق نقل کرده است. یکسال ایستاده ماندن پس از مرگ در تفسیر ابن کثیر و کشّاف و غیره نیز نقل شده و به قولی موریانه را در چوبی قرار دادند و یک روز آن را خورد آن را با عصای سلیمان مقیاس کرده دانستند که یکسال تمام از مرگ سلیمان میگذرد. چون در تمام این مدّت جنیان مشغول کار بودند به گمان آنکه سلیمان زنده است و به آنهانگاه میکند، روشن گردید ادعای جنّ درباره استراق سمع و دانستن غیب بی جاست و گرنه در طول آن مدّت از مرگ سلیمان بیخبر نمیماندند ظاهراً اشخاصی که با جنّ سر و کار داشتند و خود جنّ با راههائی به مردم وانمود میکردند که غیب را میدانند. این مطلب که سلیمان یکسال همانطور بماند و کسی وارد آنجا نشود و بدنش متغیّر نشود بعید به نظر میرسد و اللّه العالم ولی قرآن صریح اسن که عصای او را موریانه خورد و شاید خانواده او از مردنش با خبر شده ولی برای اینکه امر حکومت پاشیده نشود او را همچنان نگاه داشته بودند تا پوسیدن عصا مطلاب را فاش ساخت و شاید مطالب دیگری در بین بودهکه بر ما پوشیده استتعیین یکسال فقط در روایات فریقین است و قرآن مدت مکث رامعین نکرده است. مخفی نماند در نظر بود مقداری از افسانهها که درباره این پیامبر عظیم الشأن گفتهاند نقل آنها مقتضی نشد و نباید آنها را باور کرد در عین حال به یعضی اشاره گردید. ارباب تحقیق خود میتوانند در کتب مفصل آنها را دیده و ردّ کنند و الیلام علی من اتبع الهدی.
و (یهود) از آنچه شیاطین در عصر سلیمان بر مردم میخواندند پیروی کردند. سلیمان هرگز (دست به سحر نیالود؛ و) کافر نشد؛ ولی شیاطین کفر ورزیدند؛ و به مردم سحر آموختند. و (نیز یهود) از آنچه بر دو فرشته بابل «هاروت» و «ماروت»، نازل شد پیروی کردند. (آن دو، راه سحر کردن را، برای آشنایی با طرز ابطال آن، به مردم یاد میدادند. و) به هیچ کس چیزی یاد نمیدادند، مگر اینکه از پیش به او میگفتند: «ما وسیله آزمایشیم کافر نشو! (و از این تعلیمات، سوء استفاده نکن!)» ولی آنها از آن دو فرشته، مطالبی را میآموختند که بتوانند به وسیله آن، میان مرد و همسرش جدایی بیفکنند؛ ولی هیچ گاه نمیتوانند بدون اجازه خداوند، به انسانی زیان برسانند. آنها قسمتهایی را فرامیگرفتند که به آنان زیان میرسانید و نفعی نمیداد. و مسلما میدانستند هر کسی خریدار این گونه متاع باشد، در آخرت بهرهای نخواهد داشت. و چه زشت و ناپسند بود آنچه خود را به آن فروختند، اگر میدانستند!!
ما به تو وحی فرستادیم؛ همان گونه که به نوح و پیامبران بعد از او وحی فرستادیم؛ و (نیز) به ابراهیم و اسماعیل و اسحاق و یعقوب و اسباط [= بنی اسرائیل] و عیسی و ایّوب و یونس و هارون و سلیمان وحی نمودیم؛ و به داوود زبور دادیم.
و اسحاق و یعقوب را به او [= ابراهیم] بخشیدیم؛ و هر دو را هدایت کردیم؛ و نوح را (نیز) پیش از آن هدایت نمودیم؛ و از فرزندان او، داوود و سلیمان و ایّوب و یوسف و موسی و هارون را (هدایت کردیم)؛ اینگونه نیکوکاران را پاداش میدهیم!
و داوود و سلیمان را (به خاطر بیاور) هنگامی که درباره کشتزاری که گوسفندان بی شبان قوم، شبانگاه در آن چریده (و آن را تباه کرده) بودند، داوری میکردند؛ و ما بر حکم آنان شاهد بودیم.
ما (حکم واقعی) آن را به سلیمان فهماندیم؛ و به هر یک از آنان (شایستگی) داوری، و علم فراوانی دادیم؛ و کوهها و پرندگان را با داوود مسخّر ساختیم، که (همراه او) تسبیح (خدا) میگفتند؛ و ما این کار را انجام دادیم!
هنگامی که (فرستاده ملکه سبا) نزد سلیمان آمد، گفت: «میخواهید مرا با مال کمک کنید (و فریب دهید)؟! آنچه خدا به من داده، بهتر است از آنچه به شما داده است؛ بلکه شما هستید که به هدیههایتان خوشحال میشوید!
به او گفته شد: «داخل حیاط (قصر) شو!» هنگامی که نظر به آن افکند، پنداشت نهر آبی است و ساق پاهای خود را برهنه کرد (تا از آب بگذرد؛ امّا سلیمان) گفت: «(این آب نیست،) بلکه قصری است از بلور صاف!» (ملکه سبا) گفت: «پروردگارا! من به خود ستم کردم؛ و (اینک) با سلیمان برای خداوندی که پروردگار عالمیان است اسلام آوردم!»