سوره آل عمران، آیه ۶ · جزء ۳ · صفحه ۵۰
هُوَ الَّذِي يُصَوِّرُكُمْ فِي الْأَرْحَامِ كَيْفَ يَشَاءُ لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ
او کسی است که شما را در رحمِ (مادران)، آنچنان که میخواهد تصویر میکند. معبودی جز خداوندِ توانا و حکیم، نیست.
معنی کلمات و عبارات
«یُصَوِّرُکُمْ»: شما را میآفریند و از لحاظ عقلانی و جسمانی شکل میبخشد. «أَرْحَام»: جمع رَحِم، محلّ تکوین جنین.
نزول
سال ۱۵ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۱۰ رویداد)
- فرض شدن روزه رمضانمرتبط با نزول
15 بعثت · مدینه - کشته شدن کعب بن اشرف
15 بعثت · مدینه - تغییر قبله از بیتالمقدس به کعبه
15 بعثت · مدینه - غزوه بحران
15 بعثت · بحران - غزوه ذی امر
15 بعثت · ذی امر - غزوه قرقرة الکدر
15 بعثت · قرقرة الکدر - اخراج بنیقینقاع از مدینه
15 بعثت · مدینه - سریه نخله
15 بعثت · نخله - غزوه سویق
15 بعثت · قرقرة الکدر / اطراف مدینه - تشریع زکات فطر و نماز عید
15 بعثت · مدینه
نکات آیه
۱ - خداوند بر طبق مشیّت خود، انسانها را در رَحِم ها شکل مى دهد. «هو الذى یصورکم فى الارحام کیف یشاء»
۲ - شکل گیرى جنین ها در رَحم ها، جلوه اى از قیّومیّت (قوام دهنده هستى بودن) خداوند «لا اله الاّ هو الحىّ القیّوم ... هو الّذى یصورکم فى الارحام کیف یشاء»
۳ - انحصار صورتگرى جنین در رَحم به خداوند، دلیل وحدانیّت او «هو الّذى یصورکم فى الارحام کیف یشاء لا اله الاّ هو العزیز الحکیم»
۴ - شکل گیرى انسان در رَحِم، نشانه اقتدار و حکمت خداوند است. «هو الّذى یصورکم ... لا اله الاّ هو العزیز الحکیم»
۵ - عملکرد عوامل طبیعى به مشیّت الهى است. «هو الّذى یصورکم فى الارحام کیف یشاء»
عوامل طبیعى در شکل گیرى انسان دخالت دارد، و خداوند این شکل گیرى را به مشیّت خویش نسبت داده است; بنابراین معلوم مى شود عملکرد عوالم طبیعى به مشیّت اوست.
۶ - مشیّت و خواسته هاى خداوند، بر اساس حکمت است. «کیف یشاء لا اله الاّ هو العزیز الحکیم»
۷ - شکل گیرى شخصیت انسان در رَحِم* «هو الّذى یصورکم فى الارحام کیف یشاء»
چون در آیات قبل سخن از هدایت و کفربوده است، به نظر مى رسد که شکل گرفتن انسان در رحم شامل شکل گیرى شخصیّت (هدایت یافتن، کافر شدن و ... ) نیز بشود.
۸ - هیچ قدرتى نمى تواند از مشیّت خدا در مورد چگونگى شکل گیرى جنین، جلوگیرى کند. «هو الّذى یصورکم فى الارحام کیف یشاء لا اله الاّ هو العزیز الحکیم»
از ارتباط کلمه «العزیز» (غالب لا یقهر) با شکل بندى انسان به مشیّت الهى، استفاده شده است.
۹ - معبودى جز خداى عزیزِ حکیم، نیست. «لا اله الاّ هو العزیز الحکیم»
۱۰ - خداوند، عزیز و حکیم است. «لا اله الاّ هو العزیز الحکیم»
۱۱ - خداوند، مقهور کافران نیست; بلکه صورت دهى نظام فکرى و جسمى آنان به مشیّت اوست. «انّ الّذین کفروا ... هو الّذى یصّورکم فى الارحام کیف یشاء»
جمله «هو الّذى یصوّرکم ... »، جواب این سؤال است که اگر خدا عزیز و غالب است، چرا عده اى بدو کفر مىورزند؟ خداوند مى فرماید صورت دهى به نظام جسمى و فکرى انسان - گر چه کافر باشد -، خارج از مشیّت و خواست او نیست.
۱۲ - اختیار کافران در انتخاب کفر خارج از مشیّت الهى نیست. «انّ الّذین کفروا ... و اللّه عزیز ... هو الّذى یصوّرکم فى الارحام کیف یشاء»
۱۳ - قوانین و معارف موجود در کتابهاى آسمانى، متناسب با ساختار حقیقى انسان «اللّه لا اله الاّ هو الحىّ القیّوم. نزّل ... هو الذى یصورکم»
قیّومیت خدا و آفریدن انسان به گونه اى که او خواسته است و نیز علم مطلق او و نزول کتاب براى هدایت، بیانگر تناسب قوانین با ساختار انسانى است.
۱۴ - هماهنگى قوانین تکوین و تشریع «الحىّ القیّوم ... نزّل ... یصوّرکم ... هو العزیز الحکیم»
واضع قوانین تکوین (صورت بندى انسان) و تشریع (فرستادن کتب آسمانى)، خداوندِ حکیم است و حکمت او اقتضا مى کند که این دو قانون با یکدیگر هماهنگ باشند.
تفسیر (۹)
روایات و احادیث
موضوعات
دستهبندی موضوعی
جنین در رحمشکل گیری جنینعلت و معلولآفرینش انساننظام معارفقیومیت خداکفرعوامل شکل گیری شخصیتپایه های رفتارحکمت خداعزیزحکیماختیار انسانمشیت خداقدرت خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۲)
- شکل گرفتن انسانها در رحم مادر، ایه خدا
- شکلگیری انسان در صورتهای گوناگون به مشیّت الهی، ایه خدا+۱ آیه
- خداوند، اله حقیقی و یگانه+۵ آیه
- شکلبندی انسان در رحم بهدست خداوند متعال+۲ آیه
- چگونگی شکلگیری انسان، تابع مشیّت خداوند+۳ آیه
- تفاوت انسانها در شکل و قیافه+۱ آیه
- صورتگری خداوند برای جنین، در دوران بارداری
- انحصار الوهیّت و معبود به حق، در ذات خدای یگانه+۷ آیه
- صورتگری جنین انسان در رحم، نشانگر الوهیّت خدای یگانه+۳ آیه
- شناخت صفات خدا، راه پی بردن به الوهیّت یگانه او+۴ آیه
- یگانگی ذات خدا با صفات خدا+۴ آیه
- چهرهپردازی جنین در رحم، به قدرت خداوند
- صورتپردازی جنین در رحم به دست خداوند، ایه خدا و دلیل وحدانیّت او
- چهرهپردازی جنین در رحم، نشانه اقتدار و حکمت خداوند
- رحم، بستر و محلّی مناسب برای جنین+۴ آیه
- حکمت خداوند، امیخته با عزّت او+۵ آیه
- حکمت مطلق خدا، مقتضای الوهیّت و شایستگی او برای عبادت+۴ آیه
- شکل گیری جنین در رحم مادر، بر اساس حکمت الهی
- رحم زنان، قرارگاه جنین+۳ آیه
- شکل گیری و تصویرگری جنین در رحم زنان، به مشیّت خداوند+۲ آیه
- مانع نبودن هیچ قدرتی از مشیّت خدا، در چگونگی شکل گیری جنین در رحم زن
- شکل گیری انسان در رحم زن نشانه اقتدار و حکمت خداوند
- انحصار صورتگری جنین در رحم به خداوند، دلیل وحدانیّت او
- خداوند، صورت بخش انسانها در رحم+۲ آیه
- چگونگی صورت بخشی انسان در رحم، بر اساس مشیّت الهی+۲ آیه
- صورت بخشی انسان در رحم، نشانه عزّت و حکمت خداوند
- انحصار صورت گری جنین در رحم به خداوند، دلیلی بر وحدانیّت او
- وجود نداشتن هیچ گونه شریک برای خدا+۷ آیه
- تمامی عزّتها، تنها از انِ خداوند+۵ آیه
- عزّت خداوند، مقتضی، تنزیه او از هرگونه شریکی+۲ آیه
- سامان دادن اسمانها و افرینش ستارگان، برای تزیین و محافظت اسمان، جلوه ای از عزّت خداوند
- صورت گری انسانها در رحم مادران، پرتوی از یکتایی و عزّت خداوند
- هدایت، جلوه عزّت خدا+۱ آیه
- امیختگی عزّت و شکست ناپذیری خداوند، با حکمت او+۶ آیه
- ارزشمند بودن قدرت امیخته به حکمت+۶ آیه
- خداوند، تنها قدرت قاهر شکست ناپذیر+۸ آیه
- شکل گیری انسان در رَحِم، نشانه اقتدار و حکمت خداوند
- شکلگیری انسانها در رحم، بر اساس مشیّت و خواست خداوند
- مانع نبودن هیچ قدرتی در برابر مشیّت خداوند، در نحوه شکلدهی به جنین، در رحم
- مشیّتهای الهی، سرچشمه گرفته از حکمت او+۲ آیه
- عزّت خداوند، پشتوانه نفوذ مشیّت او+۲ آیه
- مُصّور/ اسماوصفات+۳ آیه