آیه ۲۴ سوره حشر

سوره حشر(الحشر)، آیه ۲۴ · جزء ۲۸ · صفحه ۵۴۸

هُوَ اللَّهُ الْخَالِقُ الْبَارِئُ الْمُصَوِّرُ لَهُ الْأَسْمَاءُ الْحُسْنَىٰ يُسَبِّحُ لَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ

او خداوندی است خالق، آفریننده‌ای بی‌سابقه، و صورتگری (بی‌نظیر)؛ برای او نامهای نیک است؛ آنچه در آسمانها و زمین است تسبیح او می‌گویند؛ و او عزیز و حکیم است!

معنی کلمات و عبارات
«الْخَالِقُ»: اندازه‌گیرنده اشیاء در کمیت و کیفیت لازم، طرّاح هستی (نگا: مؤمنون / ). «الْبَارِئُ»: آفریدگار جهان از نیستی. «الْمُصَوِّرُ»: صورتگر. شکل‌دهنده جهان بدینگونه که هست.
نزول
نکات آیه
۱ - یگانه معبود هستى، پدیدآورنده و آفریننده خلق بدون هیچ الگوى پیشین «هو اللّه الخلق البارئ» در معناى خلق، «ابداء و ابداع» نهفته است و آفرینش بدون الگو و بى سابقه را مى نمایاند; چنان که «بارئ» - بنابر نظریه اى - مى تواند پیامدار همین معنا و تأکیدى بر آن باشد. ۲ - آفرینش هاى بشرى، همواره متکى به امکانات و الگوهاى موجود است.* «هو اللّه الخلق البارئ» وصف «الخالق البارئ» مى تواند تعریضى به صنایع و افعال بشرى باشد که تمایز آن با خلق الهى در این است که آفرینش هاى بشرى، متکى به امکانات و الگوى پیشین است. ۳ - آفرینش الهى، متکى به تقدیر و سنجشى حکیمانه و مبرّا از هرگونه ضعف و کاستى «هو اللّه الخلق البارئ» برخى از مفسران، برآنند که در معناى «خالق» آفرینش همراه با تقدیر و حکمت نهفته است و «بارئ» مى تواند دربردارنده معناى «پیراستن» باشد. ۴ - خداى یگانه، صورت بخش و شکل دهنده به مظاهر وجود و نظام هستى «هو اللّه ... المصوّر» ۵ - تغییر صورت ها و شکل ها در جهان طبیعت، در قلمرو تقدیر و تدبیر الهى است. «هو اللّه الخلق ... المصوّر» ۶ - تنها خداوندِ وجودبخش و صورت آفرین، شایسته پرستش «لا إله إلاّ هو ... هو اللّه الخلق البارئ المصوّر» اوصاف بیان شده در آیه شریفه، مشعر به علیت براى حصر الوهیت در وجود خداوند است. ۷ - خداوند، داراى تمامى ارزش ها و صفات کمال (اسماء حسنى) «له الأسماء الحسنى» «الأسماء» جمع محلى به الف و لام و افاده کننده عموم است. ۸ - تمامى صفات کمال، در والاترین مرتبه آن مخصوص ذات خدا است. «له الأسماء الحسنى» برداشت بالا، با توجه به این نکته است که تقدم «له» که افاده حصر مى کند و واژه «حسنى» - که افعل تفضیل است - بیانگر مرحله عالى و برتر صفات و کمالات مى باشد. ۹ - تمامى موجودات آسمان ها و زمین، در حال تنزیه و تسبیح خداى یگانه اند. «یسبّح له ما فى السموت و الأرض » ۱۰ - هر یک از مظاهر هستى، گواهى بر مبرّا بودن آفریدگار آن، از هر عیب و کاستى «یسبّح له ما فى السموت و الأرض » برداشت یاد شده، بدان اعتبار است که مراد از «تسبیح»، تسبیح وجودى و به زبان حال باشد. ۱۱ - همه موجودات جهان، داراى نوعى ادراک نسبت به مقام آفریدگار خویش «یسبّح له ما فى السموت و الأرض » چنانچه مراد از تسبیح، بیانى و گفتارى باشد - و نه صرفاً به زبان حال - برداشت بالا استفاده مى شود. ۱۲ - تسبیح مظاهر هستى به درگاه خداوند، تذکرى به انسان غافل از یاد آفریدگار «لو أنزلنا هذا القرءان على جبل ... له الأسماء الحسنى یسبّح له ما فى السموت و الأرض » ارتباط این آیه با آیات پیشین و هماهنگى سیاق آنها گویاى این نکته است که اگر انسان در غفلت از یاد حق به سر مى برد، همه هستى - حتى جمادات - در حال تسبیح حق اند. ۱۳ - خداوند، «عزیز» (پیروزمند شکست ناپذیر) و «حکیم» (کاردان) است. «و هو العزیز الحکیم » ۱۴ - اقتدار و پیروزمندى خداوند، آمیخته با حکمت و مصلحت دانى او «العزیز الحکیم » ۱۵ - ارزش ها و کمالات موجودات جهان، نمایانگر اقتدار و حکمت الهى «یسبّح له ... العزیز الحکیم » در صورتى که تسبیح وجودى و به زبان حال باشد، نمایانگر کمال وجودى موجودات است که خود حکایت از عزت و حکمت آفریدگار آن دارد.
تفسیر (۹)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۸)
  • عالم افرینش، دارای اسمانهای متعدّد+۱۱ آیه
  • وجود موجودات تسبیحگوی خدا در اسمان+۷ آیه
  • موجودات اسمانها، تسبیحگوی خدا+۷ آیه
  • مصوّر
  • اختصاص بهترین نامها و صفات به خداوند+۴ آیه
  • باری/اسماوصفات+۱ آیه
  • تمام موجودات هستی، تسبیحگوی خداوند+۷ آیه
  • مستمرّ بودن تسبیح موجودات، در پیشگاه خداوند+۴ آیه
  • اقتدار حکیمانه خدا، از دلایل منزّه بودن او از هرگونه نقص+۴ آیه
  • تنزیه خداوند، از سوی اهل اسمانها+۷ آیه
  • اهل زمین، تنزیهکننده خداوند+۷ آیه
  • موجودات، تنزیهکننده خداوند+۷ آیه
  • شناخت صفات خدا، راه پی بردن به الوهیّت یگانه او+۵ آیه
  • جهان، تسبیحگوی خداوند+۶ آیه
  • حکمت خداوند، امیخته با عزّت او+۹ آیه
  • حکمت الهی، مستلزم تسبیح موجودات+۴ آیه
  • عزّت و حکمت، از عالی ترین صفات الهی و بیانگر تنزّه او از هر نقصی+۳ آیه
  • خداوند، اغازگر خلقت
  • خداوند، خالق هر چیزی
  • موجودات زمین، تسبیح گوی خداوند+۷ آیه
  • برخورداری موجودات جهان، از شعور و ادراک+۹ آیه
  • توانمندی بر خالقیّت و نیز مخلوق نبودن، از نشانه های معبود حقیقی+۳ آیه
  • تمامی عزّتها، تنها از انِ خداوند+۶ آیه
  • عزّت و حکمت خداوند، مقتضی منزّه بودن او از هر عیب و نقص+۴ آیه
  • امیختگی عزّت و شکست ناپذیری خداوند، با حکمت او+۹ آیه
  • ارزشمند بودن قدرت امیخته به حکمت+۹ آیه
  • خداوند، تنها قدرت قاهر شکست ناپذیر+۹ آیه
  • مُصّور/ اسماوصفات+۳ آیه
واژه‌ها