آیه ۶۴ سوره غافر

سوره غافر، آیه ۶۴ · جزء ۲۴ · صفحه ۴۷۴

اللَّهُ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ قَرَاراً وَ السَّمَاءَ بِنَاءً وَ صَوَّرَكُمْ فَأَحْسَنَ صُوَرَكُمْ وَ رَزَقَكُمْ مِنَ الطَّيِّبَاتِ ذٰلِكُمُ اللَّهُ رَبُّكُمْ فَتَبَارَكَ اللَّهُ رَبُ الْعَالَمِينَ

خداوند کسی است که زمین را برای شما جایگاه امن و آرامش قرار داد و آسمان را همچون سقفی (بالای سرتان)؛ و شما را صورتگری کرد، و صورتتان را نیکو آفرید؛ و از چیزهایی پاکیزه به شما روزی داد؛ این است خداوند پروردگار شما! جاوید و پربرکت است خداوندی که پروردگار عالمیان است!

معنی کلمات و عبارات
«قَرَاراً»: قرارگاه. محلّ زندگی. «بِنَآءً»: ساختمان برافراشته. خیمه و خرگاه. با توجّه به معنی اخیر، کرویّت فضا نیز در مدّ نظر است. «فَتَبَارَکَ اللهُ»: (نگا: اعراف / ، مؤمنون / ، فرقان / و و ).
نزول

سال ۱۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

در آن زمان چه می‌گذشت (۱ رویداد)
نکات آیه
۱ - خداوند، کره زمین را با ثبات و آرام قرار داد. «اللّه الذى جعل لکم الأرض قرارًا» «قرار» مى تواند مصدر «قَرَّ» (مرادف سَکَنَ و ثَبَتَ) باشد. در این صورت قرار، مقابل اضطراب و لرزیدن و از اوصاف زمین به شمار مى رود. هم چنین مى تواند به معناى مستقر و جایى باشد که در آن ثبات و آرامش است; یعنى، «جعلها مستقراً لکم». در این صورت مقصود آن است که زمین را به گونه اى قرار دادیم که جایى براى سکونت شما انسان ها باشد. برداشت یاد شده مبتنى بر معناى نخست است. ۲ - خداوند، زمین را به گونه اى آفریده که قابل سکونت و زندگى براى بشر باشد. «اللّه الذى جعل لکم الأرض قرارًا» ۳ - زمین، در آغاز پیدایشش قابل سکونت و زندگى انسان نبوده است. «اللّه الذى جعل لکم الأرض قرارًا» «جعل» در دو معنا استعمال شده است: خَلَقَ (آفرید) و صیََّرَ (تبدیل کرد و به گونه اى دیگر در آورد). برداشت یاد شده مبتنى بر معناى دوم است. ۴ - خداوند، آسمان را در جهت منافع انسان ها برافراشته ساخت. «اللّه الذى جعل لکم ... و السماء بناء» «بناء»، در لغت معنایى دارد که شامل: ساختمان، خیمه، چادر و مانند این ها مى شود: اطلاق «بناء» بر آسمان از باب تشبیه است; یعنى، «جعل لکم السماء کالبناء». ۵ - ثبات زمین و قابل سکونت بودن آن براى بشر و برافراشته ساختن آسمان، جلوه هایى از قدرت و ربوبیت بى همتاى خداوند «ذلکم اللّه ربّکم ... اللّه الذى جعل لکم الأرض قرارًا» ۶ - انسان، برخوردار از بهترین شکل و شمایل و اندامى موزون «و صوّرکم فأحسن صورکم» ۷ - انسان، داراى استعدادها و کمالات برین «و صوّرکم فأحسن صورکم» برداشت یاد شده بر این اساس مبتنى است که مقصود از صورت ، شامل صورت ظاهرى (شکل و شمایل) و باطنى (استعدادهاى زاینده صنایع و کمالات) باشد. ۸ - آفرینش انسان خوش اندام و سرشار از استعدادها و کمالات، جلوه اى از قدرت و ربوبیت بى همتاى خداوند. «و صوّرکم فأحسن صورکم» ۹ - خداوند، تمامى نیازهاى بشر را از نوع پاکیزه و دلپذیرش فراهم ساخته است. «و رزقکم من الطیّبت» ۱۰ - فراهم ساختن تمامى نیازهاى بشر از نوع پاکیزه و دلپذیر آن - پس از آفرینش او - جلوه اى از قدرت و ربوبیت بى همتاى خداوند «فأحسن صورکم و رزقکم من الطیّبت» ۱۱ - خداوند، حقیقتى متمایز، شناخته شده و بى مانند در صفات و افعال «ذلکم اللّه ربّکم» «ذلکم» براى اشاره به شىء حاضر است که در این آیه، اسم جلاله (اللّه) مى باشد. آمدن آن به جاى ضمیر «هو» مى تواند حاکى از این حقیقت باشد که خداوند، حقیقتى معلوم و روشن است که اگر افعال و صفات او بازگو شود، چنان شناخته شده و از دیگر حقایق ممتاز مى گردد که گویا حقیقتى قابل مشاهده و حاضر مى باشد. ۱۲ - خداوند، پروردگار انسان ها است. «ذلکم اللّه ربّکم» ۱۳ - آفرینش زمین، آسمان، انسان و روزى هاى او، از اوصاف معبود و ربّ حقیقى «اللّه الذى جعل لکم الأرض ... و صوّرکم فأحسن صورکم و رزقکم من الطیّبت ذلکم اللّه ربّکم» ۱۴ - خداوند، منشأ خیرات و برکات براى جهانیان «فتبارک اللّه ربّ العلمین» «تبارُک» (مصدر «تبارَک») چنانچه از برکت گرفته شده باشد، به معناى افاضه برکت ها و خیرها و اگر از بَرَکَ (لَزَمَ و ثَبَتَ) گرفته شده باشد، به معناى جاودانگى و همیشگى خواهد بود (برگرفته از لسان العرب). ۱۵ - افاضه خیرها و برکت ها بر جهانیان، برخاسته از ربوبیت خداوند است. «فتبارک اللّه ربّ العلمین» ۱۶ - خداوند، ذاتى پاینده و حقیقتى جاودانه «فتبارک اللّه ربّ العلمین» ۱۷ - خداوند، مالک همه عالم هاى هستى است. «ربّ العلمین» عالم (مفرد «عالَمین») است و به مجموعه و دسته اى از موجودات گفته مى شود. بنابراین «العالمین»; یعنى، همه موجودات به لحاظ مجموعه ها و دسته ها. گفتنى است به مالک هر چیزى، «ربّ» گفته مى شود. ۱۸ - تمامى موجودات جهان هستى، تحت ربوبیت خداوند هستند. «اللّه ربّ العلمین» ۱۹ - جهان آفرینش، متشکل از عالم هاى متعدد «ربّ العلمین» برداشت یاد شده، با توجه به جمع بودن کلمه «العالمین» استفاده شده است. ۲۰ - جهان هستى، به سوى کمال در حرکت است. «ربّ العلمین» «ربّ» به معناى تربیت کردن است و تربیت ایجاد حالتى در شىء پس از حالت قبل است تا آن گاه که به حد تمام و کمال برسد (مفردات راغب). این معنا حکایت از حرکت تکاملى دارد. گفتنى است که کلمه «ربّ» مشترک لفظى میان وصف و مصدر مى باشد و در آیه مورد بحث معناى وصفى دارد. ۲۱ - تمجید و تحسین خداوند از خویش به خاطر آفریدن آسمان، زمین و انسان «اللّه الذى جعل لکم الأرض ... و صوّرکم ... فتبارک اللّه ربّ العلمین» جمله «فتبارک اللّه ربّ العالمین» داراى آهنگ تمجید و تحسین است.
تفسیر (۸)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۶۲)
  • خداوند، افریننده اسمان به صورت بنا و سقف زمین+۱ آیه
  • خدا، پدید اورنده اسمانها+۷ آیه
  • اسمان، سقفی محفوظ برای اهل زمین+۲ آیه
  • برافراشتن اسمانها، از ایات خدا+۲ آیه
  • تامین روزی انسانها از سوی خدا، ایه الهی+۳ آیه
  • ارامش و استقرار زمین از ایات خدا+۵ آیه
  • شکلگیری انسانها به بهترین صورت، ایه خدا+۲ آیه
  • خلقت نظام طبیعت و مواهب ان برای بهرهمندی انسان+۱ آیه
  • چگونگی شکلگیری انسان، تابع مشیّت خداوند+۲ آیه
  • صورتپردازی انسان به بهترین وجه از ناحیه خداوند+۲ آیه
  • افرینش انسان، نشانهای از برکت خداوند
  • افرینش زمین، به صورت جایگاه امن و ارام، جلوهای از برکت خداوند برای انسانها
  • افرینش اسمان به صورت بنای برافراشته، پرتوی از برکت خداوند
  • بهرهمندی انسانها از انواع روزیهای پاکیزه، نشانهای از برکت خداوند
  • برکات خداوند، جلوهای از ربوبیت او+۳ آیه
  • تربیت انسانها، از جانب خداوند+۴ آیه
  • همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۷ آیه
  • اسمان، همانند سقفی برافراشته+۵ آیه
  • اسمان، مانند سقفی برافراشته شده+۵ آیه
  • انحصار رزق انسانها به خدای یکتا+۲ آیه
  • تدبیر امور انسانها، از سوی پروردگار یگانه+۳ آیه
  • تامین روزی انسانها از سوی خدای یگانه، نشانهای از ربوبیّت بیهمتای وی+۷ آیه
  • تدبیر انسان در مراحل مختلف از سوی خدا، دلیل توحید ربوبی+۶ آیه
  • ارامش زمین و امادگی ان برای زندگی انسان، دلیل توحید ربوبی+۴ آیه
  • افرینش اسمان و زمین، از دلایل توحید ربوبی+۸ آیه
  • افرینش اسمان و زمین، از دلایل توحید ربوبی+۸ آیه
  • افرینش موجودات، از دلایل توحید ربوبی+۸ آیه
  • تدبیر انسانها با اماده ساختن علل و اسباب ان از ناحیه خدا، دلیل انحصار الوهیّت به خدا+۲ آیه
  • صورتگری جنین انسان در رحم، نشانگر الوهیّت خدای یگانه+۲ آیه
  • خداوند، تدبیرکننده جهان افرینش و عوالم متعدّد ان+۷ آیه
  • از اثار ربوبیّت خداوند، افاضه خیرها و برکتها بر جهانیان
  • تدبیر امور انسان با فرمان خدا، اقتضای ربوبیّت او
  • افرینش انسانها به امر خدا، از اثار ربوبیّت او+۱ آیه
  • تامین روزی انسان، از اثار ربوبیّت خداوند+۲ آیه
  • تدبیر صاحبان عقل و جهانیان، به فرمان خداوند+۳ آیه
  • انحصار رزق انسانها به خدای یکتا+۲ آیه
  • خداوند، پدیداورنده روزی پاک برای انسان+۶ آیه
  • تامین روزی تمامی انسانها از رزق پاک، جلوه ای از ربوبیّت خدا
  • تمجید و تحسین خداوند از خویش، به سبب تامین رزق پاک انسان
  • خداوند، فراهم اورنده رزق و روزی انسانها+۸ آیه
  • قابل سکونت بودن زمین، از لوازم اسایش+۵ آیه
  • استقرار زمین و حفظ ان از فروپاشی، از ایات خدا+۵ آیه
  • برکات و فواید زمین، جلوه ای از ربوبیّت الهی+۳ آیه
  • تمجید و تحسین خداوند از خویش، به سبب خلقت زمین
  • خداوند، قراردهنده زمین، در جهت منافع انسان+۶ آیه
  • زمین، بستری ارام برای زندگانی بشر، به امر خداوند+۶ آیه
  • تامین روزی انسان، از فواید زمین+۵ آیه
  • افرینش زمین در راستای منافع و مصالح ادمیان، از نعمتهای خدا+۶ آیه
  • افرینش انسان، در زیباترین شکل و صورت، به امر خداوند+۲ آیه
  • خداوند، منشا زیبایی+۲ آیه
  • تشبیه شدن اسمان به سقف زمین+۵ آیه
  • اسمان سقفی محفوظ برای اهل زمین+۲ آیه
  • قرار دادن اسمان به صورت سقف زمین، از سوی خداوند+۱ آیه
  • اسمان همچون سقف زمین، افریده خداوند+۱ آیه
  • قابل شناخت بودن خداوند، از راه صفات و ایات او
  • خوردنیهای حلال، از مصادیق طیّبات+۶ آیه
  • روزی حلال و پاکیزه، از عطایای الهی+۶ آیه
  • افاضه طیّبات و برکات، برخاسته از ربوبیّت جهانی خداوند
  • توانمندی بر خالقیّت و نیز مخلوق نبودن، از نشانه های معبود حقیقی+۲ آیه
  • رازقیّت، از صفات لازم برای معبود راستین
  • مُحسن/ اسما و صفات+۱ آیه
  • مُصّور/ اسماوصفات+۲ آیه
واژه‌ها