آیه ۱۷ سوره بلد

سوره بلد(البلد)، آیه ۱۷ · جزء ۳۰ · صفحه ۵۹۴

معنی کلمات و عبارات
«ثُمَّ»: گذشته از اینها. علاوه از اینها (نگا: ابن‌کثیر، المنتخب، فی ظلال القرآن، نوین). «ثُمَّ کَانَ مِنَ الَّذِینَ ...»: گذشته از اینها باید باشد از. سپس از زمره کسانی خواهد شد که (نگا: روح‌البیان). معنی آیه با توجّه به بیان اخیر چنین می‌شود: سپس از زمره کسانی می‌گردد که ایمان می‌آورند و یکدیگر را به شکیبائی می‌خوانند و به مهربانی سفارش می‌کنند. «الْمَرْحَمَةِ»: لطف و مهربانی. شفقت و دلسوزی.
نزول

سال ۳ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

نکات آیه
۱ - تنها کسانى گام هاى بلند انفاق را برمى دارند که از زمره مؤمنان باشند. «ثمّ کان من الذین ءامنوا» فعل «کان» یا عطف بر فعل «اقتحم» است; یعنى، «فلااقتحم العقبة و لا کان مؤمنًا» و یا عطف بر جمله «فلااقتحم العقبة»; یعنى، «فلااقتحم العقبة بعد کونه مؤمنًا...». در هر دو صورت، جمله «ثمّ کان من الذین آمنوا...» بیانگر مصداقى دیگر از مصادیق «عقبة» است; ولى شرافت افزون تر آن، سبب شده است که در ردیف «فکّ رقبة» و «إطعام» شمرده نشود; بلکه با جمله اى مستقل، بر اصل کلام عطف گرفته شود، بنابراین پیمودن «عقبة»، زمانى براى افراد محقق مى شود که از مؤمنان باشند. ۲ - مؤمنان، تنها در صورتى دشوارترین راه هاى انفاق را مى پیمایند که یکدیگر را به شکیبایى و مهرورزى سفارش کنند. «ثمّ کان من الذین ءامنوا و تواصوا بالصبر و تواصوا بالمرحمة» «مرحمة»، مصدر میمى و به معناى «رحمت» (رقّت، مغفرت و عطوفت داشتن) است (قاموس). تکرار «تواصوا» براى تأکید بوده و ممکن است اشاره به این نکته باشد که سفارش به صبر و توصیه به محبت، دو وظیفه مستقل و در عرض هم است و با ترک یکى، زمینه دیگرى از بین نرفته و تکلیف ساقط نمى شود. ۳ - ایمان آوردن و تشویق یکدیگر به صبر و ترحّم، برتر از اقدام به آزادسازى بردگان و تغذیه یتیمان و مساکین است. «ثمّ کان من الذین» حرف «ثمّ» براى تراخى رتبى است و دلالت دارد که آنچه بعد از آن آمده، در مرتبه اى والاتر از کارهاى قبل است. ۴ - ایمان به آیات الهى، سفارش یکدیگر به استقامت در تکالیف دشوار و اظهار محبت به بردگان، یتیمان و تنگدستان، قدردانى از نعمت هاى بینایى، گویایى و هدایت است.    ألم نجعل له عینین . و لسانًا و شفتین . و هدینه النجدین ... ثمّ کان من الذین ءامنوا و تواصوا بالصبر و تواصوا بالمرحمة «الذین آمنوا» گرچه مطلق است; ولى مصداق بارز آنها - به قرینه «و الذین کفروا بآیاتنا» در آیات بعد - مؤمنان به آیات الهى است و آیات پیشین - که بعضى از تکالیف را «عقبة» نامیده بود - قرینه بر مراد از «صبر» است و سیاق آیات نشان مى دهد که مراد از «مرحمة»، ترّحم بر «رقبة»، «یتیم» و «مسکین» است. ارتباط این آیات با آیه هاى پیشین - که نعمت هاى الهى را برشمرده - گویاى برداشت یاد شده است; زیرا «بینایى و بصیرت»، زمینه ساز «ایمان» و «داشتن زبان و لب»، زمینه ساز توصیه است. ۵ - کافران، از حالت شکیبایى، مهرورزى و عطوفت، محروم بوده و از توصیه یکدیگر به آن خصلت ها خاموش اند. «الذین ءامنوا و تواصوا بالصبر و تواصوا بالمرحمة» این آیه تعریض به کافرانى دارد که در آیات آغاز و پایان سوره، از آنان سخن به میان آمده است.
تفسیر (۹)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۹)
  • اصحاب یمین، مردمی مؤمن+۱ آیه
  • اصحاب یمین سفارشکننده یکدیگر به صبر و شکیبایی+۱ آیه
  • اصحاب یمین سفارشکننده یکدیگر به مهربانی+۱ آیه
  • اطعام به یتیم خویشاوند در روز گرسنگی و سختی، نشات گرفته از ایمان به خدا+۴ آیه
  • ایمان، سبب قرار گرفتن در زمره سعادتمندان+۱ آیه
  • ایمان، موجب برخورداری از پاداشهای اخرتی+۶ آیه
  • وجوب دعوت مؤمنان از یکدیگر به صبر و شکیبایی+۴ آیه
  • گذشتن از گردنه قیامت با اعمال نیک، مورد سؤال خدا از پیامبر(صلی الله علیه واله)برای اگاهی انسانها به اهمّیّت ان+۷ آیه
  • گذشتن از گردنه قیامت با اعمال نیک، مورد سؤال خدا از پیامبر(صلی الله علیه واله) برای تنبّه و اگاهی انسانها+۷ آیه
  • ایمان و توصیه یکدیگر به صبر از شرایط قرار گرفتن ازادکنندگان برده و انفاق کنندگان در روزهای سخت، در شمار اصحاب یمین+۷ آیه
  • ایمان و توصیه یکدیگر به صبر و ترحّم برتر از ازادسازی برده و اطعام نیازمندان در روزهای سخت+۶ آیه
  • توصیه به صبر موجب نیک بختی، یمن و برکت+۱ آیه
  • توصیه و تبلیغ صبر از نشانه های اصحاب یمین+۱ آیه
  • ترک توصیه به صبر از نشانه های کافران بد یمن و اهل دوزخ+۳ آیه
  • توصیه به رحمت ورزیدن به فقیران، در کنار اطعام به انان، از وظایف مؤمنان+۳ آیه
  • اطعام به مسکینان خاک نشین از سوی مؤمنان و توصیه به رحمت ورزیدن به انان، موجب قرار گرفتن در زمره اصحاب الیمین+۳ آیه
  • توصیه به ترحّم بر فقیران، از ویژگیهای مؤمنان در معاشرت با انان+۲ آیه
  • ترحّم بر فقیران در معاشرت با انان، موجب قرار گرفتن در زمره اصحاب یمین+۳ آیه
  • توصیه به ترحّم بر فقیران، از ویژگیهای مؤمنان+۳ آیه
  • توصیه مؤمنان به مهربانی بر فقیران، موجب قرارگرفتن انان در زمره اصحاب یمین+۳ آیه
  • شکیبایی در برابر گفتههای مخالفان از اداب معاشرت+۱ آیه
  • مهربانی در رفتار، از اداب معاشرت با مردم
  • اصحاب یمین، از زمره مؤمنان+۱ آیه
  • مهرورزی مؤمنان با یکدیگر، موجب قرار گرفتن انان در جرگه اصحاب یمین+۱ آیه
  • توصیه مؤمنان، به رحمت و شفقت و مهرورزی نسبت به یکدیگر
  • اصحاب یمین، توصیهکنندگان به مهربانی+۱ آیه
  • اصحاب یمین، مؤمنان توصیه کننده یکدیگر به رحمت، رافت و مهرورزی+۱ آیه
  • وجوب دعوت مؤمنان از یکدیگر به صبر و شکیبایی+۴ آیه
  • رساندن غذا به ایتام، در هنگام قحطی، وظیفه بزرگ و سنگین برای افراد با ایمان و ثروتمند+۴ آیه
واژه‌ها