آیه ۴ سوره بینه

سوره بینه(البينة)، آیه ۴ · جزء ۳۰ · صفحه ۵۹۸

معنی کلمات و عبارات
«مَا تَفَرَّقَ ...»: (نگا: بقره / و آل‌عمران / ، یونس / ، شوری / - ). مراد این است که هر وقت پیغمبری از پیغمبران برای رهنمود مردمان آمده است، انقلابی در میان انسانها پدیدار کرده است. خاصیت انقلاب هم جداسازی صف‌های حقگرایان و باطلگرایان، و پدیدآوردن دسته‌ها و گروههای مختلف مؤمنان و منافقان و دشمنان هدف انقلاب است. در میان مؤمنان به انقلاب هم به تدریج خطها پدیدار می‌شود که تنها خطی از آنها در راستای آرمان راستین است و بس. انسان عاقل باید سعی کند که دنباله‌رو آن خط بوده و جان و مال را بر سر آن نهد.
نزول
نکات آیه
۱ - خداوند، بر همه امت هاى پیشین، اتمام حجت کرده، آنان را از برهانى آشکار، برخوردار ساخته بود. «و ما تفرّق الذین أُوتوا الکتب إلاّ من بعد ما جاءتهم البیّنة» ۲ - خداوند، براى تمامى انسان ها، کتاب آسمانى فرستاده است. «الذین أُوتوا الکتب» تفاوتى که تعبیر «الذین اُوتوا الکتاب» با تعبیر «أهل الکتاب» دارد، ناظر به اختلاف مصادیق آنها است. «أهل الکتاب» - که اصطلاح خاصى است - تنها بر یهود و نصارا و یا به ضمیمه صابئان و مجوسیان اطلاق مى گردد; ولى «الذین اُوتوا الکتاب» - که عنوان گروه مشخصى نیست - بر همه کسانى صادق است که رسولان الهى، پیام خداوند را به آنان رسانده اند; گرچه مشرک یا بى دین باشند. ۳ - کتاب هاى آسمانى و برهان هاى روشن الهى، فاقد هرگونه زمینه تفرقه، و محورى شایسته براى وحدت «و ما تفرّق الذین أُوتوا الکتب إلاّ من بعد ما جاءتهم البیّنة» ۴ - دریافت کنندگان کتاب آسمانى در عصرهاى گذشته، به رغم دستیابى به برهان روشن، فرقه فرقه گشته و داراى مکاتب گوناگون شدند. «و ما تفرّق الذین أُوتوا الکتب إلاّ من بعد ما جاءتهم البیّنة» ۵ - بروز اختلاف در میان امت هاى پیشین، با وجود دستیابى آنان به کتاب آسمانى و برهان، نمونه اى از انفکاک ناپذیرى برخى کافران از مرام خویش; حتى با پى بردن به تضاد آن با برهان «لم یکن ... منفکّین ... حتّى تأتیهم البیّنة ... و ما تفرّق... إلاّ من بعد ما جاءتهم البیّنة» ۶ - رسولان الهى در طول تاریخ، کتاب هایى پاک و استوار بر مردم تلاوت نموده، معارف آن را به همگان ابلاغ کرده اند. «البیّنة . رسول من اللّه یتلوا صحفًا مطهّرة . فیها کتب قیّمة ... إلاّ من بعد ما جاءتهم البیّنة» مراد از «البیّنة» (در این آیه) جنس آن است; نه مصداقى که در آیات پیشین مراد بود; ولى بیان وضع گذشتگان به عنوان نمونه بارز، بیانگر تشابه کامل بین دو «بیّنه» است. بنابراین بیّنه گذشتگان نیز مانند بیّنه درخواستى کافران، رسولى همراه با تلاوت کتاب هاى مطهر و قیم بوده است. ۷ - توجّه به سابقه دار بودن امتناعِ کفرپیشگان از پذیرش فرستادگان الهى و کتاب هاى آسمانى، تسلاّبخش پیامبر(ص) «لم یکن ... منفکّین ... و ما تفرّق الّذین أُوتوا الکتب إلاّ من بعد ما جاءتهم البیّنة» ۸ - پیامبر(ص) و قرآن، در ادعاى واهى و نادرست اهل کتاب و مشرکان، مصداق «بیّنه» نبوده و برهان درخواستى آنان را تأمین نمى کردند. «لم یکن ... منفکّین حتّى تأتیهم البیّنة ... و ما تفرّق الذین أُوتوا الکتب إلاّ من بعد ما جاءتهم البیّنة» این آیه، تسلاّى خاطرى است براى پیامبر(ص) در برابر کافرانى که حتى پس از مشاهده آن حضرت و قرآن، هنوز خود را منتظر «بیّنه» قلمداد مى کردند و بیان مى کند که در گذشته نیز کافران همین رویه را داشتند و آمدن بینه براى آنان اثرى نداشت. ۹ - جدایى کافران اهل کتاب و مشرکان از حرکت اسلام گرایانه دیگر هم کیشان خود، پس از اتمام حجت بر آنان بود. «و ما تفرّق الذین أُوتوا الکتب إلاّ من بعد ما جاءتهم البیّنة» در برداشت یاد شده «الذین اُوتوا الکتاب» همان «الذین کفروا» در آیه اول، دانسته شده است; با این فرض که مراد از آنان، کسانى اند که پس از ظهور اسلام، به آن کافر شدند.
تفسیر (۸)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۴)
  • اختلاف اهلکتاب در دین و عقیده، پس از تمامشدن حجّت بر انان از سوی پیامبران+۷ آیه
  • بعثت پیامبر اسلام و بیان حقایق و ایات از سوی او، اتمام حجّتی از سوی خدا بر اهلکتاب+۵ آیه
  • اتمام حجّت محمّد(صلی الله علیه واله) از سوی خدا بر اهلکتاب+۵ آیه
  • اهلکتاب، مستحقّ کیفر الهی در صورت حقناپذیری در برابر اتمام حجّت انبیا+۶ آیه
  • اختلاف اهلکتاب در دین، پس از روشن شدن حقّ و اتمامحجّت بر انان+۲ آیه
  • اختلاف اگاهانه و انکارامیز در حقایق دینی، امری ناروا و ناپسند+۷ آیه
  • اختلاف اهلکتاب در دین، پس از امدن بیّنات و اتمامحجّت بر انان+۴ آیه
  • احتجاج خداوند با اهلکتاب برای پرهیز از اختلاف به وجود تعالیم توحیدی در کتابهای اسمانی+۱ آیه
  • اختلاف اهلکتاب در دین، پس از امدن بیّنات و اتمامحجّت بر انان+۴ آیه
  • اقامه نماز از تکالیف اهلکتاب+۱ آیه
  • پرداخت زکات از تکالیف اهلکتاب+۱ آیه
  • وجوب عبادت خدا برای اهلکتاب+۲ آیه
  • گروهی از اهلکتاب، مردمی لجوج و حقناپذیر+۳ آیه
  • اختلاف اهلکتاب، پس از اقامه براهین اشکار برای انان+۱ آیه
  • پرستش خدای یگانه، مایه اتّحاد و همبستگی در پیروان ادیان الهی+۳ آیه
  • توحید، از اعتقادات مشترک بین پیروان ادیان الهی و کتابهای اسمانی+۳ آیه
  • حرمت اختلاف در دین+۱۱ آیه
  • وجوب پرداخت زکات بر اهل کتاب+۱ آیه
  • وجوب نماز بر اهل کتاب+۱ آیه
  • توجّه به سابقه دار بودن امتناع کفرپیشگان از پذیرش فرستادگان الهی و کتابهای اسمانی، موجب دلداری پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
  • اختلاف اهل کتاب در دین، پس از تمام شدن حجّت بر انان+۳ آیه
  • اهل کتاب، اختلاف کنندگان در دین+۲ آیه
  • همه پیروان کتب اسمانی موظّف به پیروی از دین واحد و استوار+۱ آیه
  • پرداخت زکات، مایه قوام و سامان دهنده امور اجتماعی+۱ آیه
  • موظّف بودن اهل کتاب، به پرداخت زکات+۱ آیه
  • کافران تارک زکات، در زمره شرّترین و بدترین موجودات+۳ آیه
  • مشرکان تارک زکات، از جمله شرّترین و بدترین موجودات+۳ آیه
  • خودداری از پرداخت زکات، از عوامل ورود به جهنّم و خلود در ان+۲ آیه
  • زکات، از احکام تشریع شده در شرایع پیشین+۲ آیه
  • وجوب پرداخت زکات بر اهل کتاب+۱ آیه
  • پرداخت زکات، از تکالیف واجب و مهم شرایع پیشین+۲ آیه
  • قران، بیّنه و دلیل روشن پروردگار برای همه مردم+۱ آیه
  • کافران، مکلّف به پذیرش اسلام+۵ آیه
  • اتمامحجّت محمّد صلی الله علیه و اله بر اهلکتاب+۳ آیه
  • اگاهی اهلکتاب، از حقّانیّت پیامبراکرم صلی الله علیه و اله+۳ آیه
  • اقامه شدن برهان بر حقّانیّت پیامبر صلی الله علیه و اله، برای مشرکان و اهلکتاب+۲ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله موظّف به اتمامحجّت بر مردم+۲ آیه
  • ارایهؤ معجزات هر یک از انبیای الهی، برای اثبات رسالت خویش، نشانههای خدا+۶ آیه
  • اقامه نماز، مایه قوام و ساماندهنده امور اجتماعی+۱ آیه
  • وجوب نماز بر اهلکتاب+۱ آیه
  • وجوب پرداخت زکات بر اهلکتاب+۱ آیه
  • وجوب نماز بر اهلکتاب+۱ آیه
  • یهودیان، گرفتار اختلافات و تفرقههای شدید، در میان خویش، به رغم اتّحاد ظاهری خود
  • جاودانگی یهود در دوزخ و عذاب، به دلیل کفر اگاهانه به پیامبر صلی الله علیه و اله+۲ آیه
واژه‌ها