سوره کهف(الكهف)، آیه ۳۴ · جزء ۱۵ · صفحه ۲۹۷
وَكَانَ لَهُ ثَمَرٌ فَقَالَ لِصَاحِبِهِ وَهُوَ يُحَاوِرُهُ أَنَا أَكْثَرُ مِنكَ مَالًا وَأَعَزُّ نَفَرًا
صاحب این باغ، درآمد فراوانی داشت؛ به همین جهت، به دوستش -در حالی که با او گفتگو میکرد- چنین گفت: «من از نظر ثروت از تو برتر، و از نظر نفرات نیرومندترم!»
معنی کلمات و عبارات
«ثَمَرٌ»: حاصل. درآمد. دارائی. «کَانَ لَهُ ثَمَرٌ»: دارائی و درآمد دیگری جز این دو باغ داشت. یا این که: بدین ترتیب، صاحب این دو باغ، هرگونه میوه و درآمدی در اختیار داشت.
نزول
سال ۱۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۱ رویداد)
نکات آیه
۱- سمبل رفاه مندان مغرور، مالک بدون شریک اموالى عظیم و انبوه بود. «و کان له ثمر»
چنان که در «قاموس» آمده، «ثمر» به انواع مال گفته مى شود. چون در آیه گذشته، در باره باغ ها و میوه آن سخن گفته شد، براى جلوگیرى از تکرار، مناسب آن است که «ثمر»، در این آیه، به معناى مطلق اموال باشد، نه میوه هاى باغ نکره بودن «ثمر» بر عظمت آن مال دلالت دارد.
۲- گفتوگوى فخرفروشانه و مستکبرانه ثروت مند مغرور، با همصحبت خود، در جهت اثبات اندیشه هایش بود. «فقال لصحبه و هو یحاوره أنا أکثر منک مالاً و أعزّ نفرًا»
«محاوره» رد و بدل کردن منطق و کلام و نیز پاسخ گویى به هم است (لسان العرب). از موارد استعمال آن چنین برمى آید که کاربرد آن در مواردى است که دو طرف، درصدد اثبات مدعاى خویش باشند.
۳- تکیه ثروت مند مغرور، به زیادى مال و نیروى فرزندان، خویشان و هواخواهان خود بود. «فقال لصحبه ... أنا أکثر منک مالاً و أعزّ نفرًا»
به قبیله و عشیره انسان و نیز به گروهى که در کارى به هم کمک کنند، «نفر» اطلاق مى شود (لسان العرب) و به قرینه «أنا أقلّ منک مالاً و ولداً» - در آیه ۳۹ - برجسته ترین مصداق آن براى گوینده این سخن، فرزندان وى بوده است.
۴- کثرت مال و عزّت اجتماعى حاصل آمده از آن، مهم ترین ارزش در نظر دنیاگرایان است. «فقال لصحبه ... أنا أکثر منک مالاً و أعزّ نفرًا»
۵- فراوانى مال و فرزند، زمینه لغزش و غرور انسان است. «لأحدهما جنّتین ... فقال لصحبه و هو یحاوره أنا أکثر منک مالاً و أعزّ نفرًا»
۶- خودبزرگ بینى و تحقیر دیگران، از عوارض رفاه مندى و برخوردارى از نعمت هاى فراوان است. «فقال لصاحبه و هو یحاوره أنا أکثر منک مالاً و أعزّ نفرًا»
۷- تحقیر دیگران از سوى ثروت مندان و دارایى هاى خود را به رخ آنان کشیدن، کارى مذموم و ناپسند است. «أنا أکثر منک مالاً و أعزّ نفرًا»
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۳۲–۴۶ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۳۲–۵۹ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۳۴ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۳۴ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۳۴ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۳۴ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۳۴ - تفسیر روان جاوید
آیات ۳۲–۳۶ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۳۴
موضوعات
دستهبندی موضوعی
اتکا به خویشاونداناتکا به فرزنداتکای باغدار متکبرارزشگذاری دنیاطلباناموال باغدار متکبرتفاخر باغدار متکبردنیاطلبان و ثروتدنیاطلبان و موقعیت اجتماعیزمینه تحقیر دیگرانسرزنش تفاخر به ثروتگفتگوی باغدار متکبراتکا به مالسرزنش تحقیر دیگرانعقیده باغدار متکبرآثار کثرت فرزندبینش دنیاطلبانزمینه لغزشقصه باغدار متکبرزمینه تکبرلغزشگاههای انسانآثار ثروتآثار رفاهعمل ناپسند
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۳۶)
- اشراف ثروتمند، دچار غرور و تفاخر+۲ آیه
- ملازم نبودن بهرهمندی و توسعه اقتصادی جوامع با حقانیّت و معنویّت انان+۶ آیه
- مثال دو باغ انگور (نمونه) و نابودی ان بر اثر غرور، شرک و ناسپاسی صاحبش، مایه عبرت+۱۱ آیه
- ادّعای باغدار متکبّر، به داشتن باغی بهتر از باغ دنیا در اخرت، در صورت تحقّق قیامت+۲ آیه
- پندار باغدار متکبّر، نسبت به جاودانگی و فناناپذیری باغ و سرمایههای خویش+۳ آیه
- باغدار متکبّر، دارای دو باغ با محصول فراوان+۲ آیه
- تنبّه و پشیمانی باغدار متکبّر، پس از مشاهده نابودی باغ خویش+۲ آیه
- سرگذشت باغدار متکبّر، سبب پند و عبرت دیگران+۱۰ آیه
- غرور و فخرفروشی باغدار متکبّر، به علّت داشتن باغها، داراییها و افراد توانمند+۲ آیه
- غرور باغدار متکبّر، زمینه سوختن باغ وی به وسیله صاعقه+۴ آیه
- تفاخر، موجب قرار گرفتن در زمره کافران+۱ آیه
- تفاخر، موجب محرومیّت از نصرت+۵ آیه
- تبدیل شدن بوستانهای زیبا و حاصلخیز به کویری خشک و بیحاصل، نتیجه کفر و فخر و مباهات به دیگران+۳ آیه
- تفاخر باغدار ثروتمند، به کثرت مال و فرزندان خویش+۱ آیه
- کثرت فرزندان، زمینه برای تفاخر دنیاگرایان+۱ آیه
- قدرت، عامل تفاخر بر دیگران+۴ آیه
- کثرت مال، از عوامل تفاخر انسانها+۳ آیه
- کثرت مال، از عوامل تفاخر برای انسان+۶ آیه
- شرک، عامل فخر و مباهات+۴ آیه
- قدرت زیاد، زمینه تفاخر بر دیگران+۳ آیه
- کثرت فرزندان، زمینه تفاخر برای دنیاگرایان+۲ آیه
- فرو رفتن ابها و منابع ابی، از جمله کیفرهای الهی برای کافران فخرفروش+۳ آیه
- اعتقاد به تقدیر الهی در برخورداری و عدم برخورداری از امکانات، از عوامل بازدارنده تفاخر+۲ آیه
- اعتقاد به جریان امور بر وفق مشیّت خداوند، مانع از تفاخر به مال و فرزند+۱ آیه
- تکاثر به فزونی مال و فرزند موجب انکار معاد+۱ آیه
- غرور و خودپسندی پیامد تکاثر و افزونخواهی+۳ آیه
- تکاثر به فزونی مال و فرزند و دلبستگی به انها موجب کفر و شرک به پروردگار+۴ آیه
- تکاثر باغدار متکبّر با رفیق خود، درپیدارنده محرومیّت از هرگونه امداد+۳ آیه
- تفاخر باغدار متکبّر، زمینه نابودی تمامی محصولات باغ وی+۴ آیه
- تکاثر و افتخار بر دیگران در امور مادّی، زمینهساز گرفتاری به عذاب دنیا+۲ آیه
- تفاخر باغدار متکبّر به امکانات خود+۲ آیه
- کفر به خدا و قیامت، سبب تفاخر به امکانات خود+۴ آیه
- برخورداری از امکانات و فراوانی مال و فرزند، زمینه تکبّر و غرور+۵ آیه
- تکبّر صاحب باغ، به علّت فراوانی مال و نیرومندی بستگان خود+۱ آیه
- اشکار شدن حقّانیّت توحید بر باغدار مغرور و کافر، در پی نابودی محصولات وی از سوی خدا+۳ آیه
- کیفر باغدار کافر و مغرور با نابودی سرمایه و محصولاتش، مایه پشیمانی و گرایش او به توحید+۴ آیه
- اعتقاد باغدار مؤمن به توحید، در گفتگو با باغدار متکبّر و کافر+۳ آیه
- جاودانه پنداشتن نعمتهای مادّی و دنیایی، موجب غرور ادمی+۱ آیه
- انسان، شیفته ابدیّت و خواهان زندگی جاوید+۱ آیه
- جدال و گفتگوی باغدار مغرور با همصحبت خود، در مورد ثروت و عزّت خویش+۱ آیه
- ناپسند و ناروا بودن فخرفروشی+۸ آیه
- حسرت باغدار متکبّر، به سبب از دست رفتن محصولات باغش+۲ آیه
- غرور، خودبینی، شرک و خدافراموشی باغدار متکبّر، سبب حسرت او+۷ آیه
- دلبستگی و فریفتگی به مال و دارایی، سبب تاسّف و حسرت، هنگام از دست دادن ان+۳ آیه
- ناروایی تفاخر و گردن فرازی+۱۶ آیه
- حرمت تکاثر و فزون طلبی+۵ آیه
- تکاثر و فزون طلبی به وسیله مال و افراد، امری حرام+۱ آیه
- مشروع بودن مالکیّت خصوصی+۲ آیه
- ربوبیّت پروردگار، مقتضی سلب نعمت از فخرفروشان و مشرکان دنیاطلب و اعطای نعمتی افزون تر به موحّدان+۳ آیه
- سمبل اشراف در بیان الهی، مردی مرفّه و برخوردار از دو تاکستان و نخلهایی در اطراف ان، اما گرفتار غرور+۱ آیه
- تفاخر به خویشاوندان، از سوی باغدار متکبّر، از اثار خویشاوندی
- پندار باطل باغدار کافر، به برخورداری از خیر و عاقبت نیکو و نعمتهای برتر، در صورت برپایی قیامت+۱ آیه
- ثروت اندوزی در بینش دنیاطلبان، نشانه محبوبیّت انسان، نزد خداوند+۱ آیه
- رفاه و اسایش، زمینه برتری طلبی و استکبار+۹ آیه
- رفاه و اسایش انسانها زمینه ساز انکار معاد+۶ آیه
- اظهار حقارت و تحقیر دیگران، از حالات انسان هنگام رفاه و برخورداری از نعمتها+۲ آیه
- پیدایش حالت تفاخر و اظهار ان در پی بهره مندی از رفاه و اسایش+۳ آیه
- توجّه به عوامل طبیعی به جای توجّه به خدا، از پیامدهای برخورداری انسان از رفاه+۱۰ آیه
- برخورداری انسانها از نعمت و رفاه، زمینه ساز عُجب و غرور انان+۵ آیه
- شرک به پروردگار، زمینه از دست دادن رفاه و برخورداری از نعمتها+۴ آیه
- کفر به افریدگار، موجب سلب رفاه+۷ آیه
- اعتراف مرفّهان، هنگام احساس عذاب دنیوی و هلاکت به ظلم و ستم خویش+۱۰ آیه
- تاسّف و پشیمانی مرفّهان، پس از احساس عذاب و هلاکت خویش+۱۰ آیه
- عقیده مرفّهان به برتری خود بر دیگران به سبب برخورداری از امکانات گسترده مالی+۶ آیه
- تمثیل الهی به مرفّهان برای تشریح اثار رفاه بر انسانهای مرفّه و برخوردار+۲ آیه
- مرفّهان، دارای ویژگی ناپسند تکبّر+۸ آیه
- وجود حالت تفاخر و اظهار ان در مرفّهان، در پی بهره مندی از رفاه+۴ آیه
- مرفّهان دارای خوی ناشایست عُجب و غرور+۹ آیه
- سؤال اعتراض امیز و توبیخی همنشین باغدار مغرور، از کفرورزی وی به افریدگار+۴ آیه
- شرکورزی به خدا، موجب تفاخر و مباهات+۱ آیه
- رفاه و اسایش، زمینه ساز غفلت و روی اوری به شرک+۳ آیه
- مال و فرزند بسیار، نشانه خیر و فضیلت، در دیدگاه انسانهای شرک پیشه+۲ آیه
- باغ دار متکبّر، از مشرکان به پروردگار+۲ آیه
- مغرور شدن به مال و قدرت، از موانع شناخت صحیح+۱ آیه
- تهدید باغدار متکبّر، به نابودی باغش به وسیله صاعقه+۲ آیه
- خودبرتربینی و تحقیر دیگران، ظلمی به خود+۱ آیه
- فریفتگی به جلوه های مادّی دنیا، ظلمی از ناحیه انسان به خویشتن+۱ آیه
- ظنّ و پندار باغدار متکبّر، نسبت به جاودانگی و فناناپذیری باغ و سرمایه های خویش+۲ آیه
- ظنّ و گمان باغدار متکبّر، به عدم برپایی قیامت+۲ آیه
- ظنّ و گمان باغدار متکبّر، به جاودانگی باغ و ثروت خویش+۱ آیه
- عجز و ناتوانی باغبان مشرک، از به دست اوردن اب فرو رفته در اعماق زمین+۲ آیه
- شرکورزی باغدار متکبّر، سبب نزول عذاب و نابودی محصولاتش+۲ آیه
- کثرت اموال، بستگان و فرزندان، عزّت افرین، در دیدگاه دنیاگرایان+۱ آیه
- برخورداری از امکانات زندگی و رفاهی، مایه غرور و سرمستی+۱۵ آیه
- تفاخر تکبّرامیز باغدار متکبّر و منکر معاد، به فزونی مال و فرزند+۲ آیه
- تکاثر به فزونی مال و فرزند، موجب انکار معاد+۱ آیه
- تکاثر با فرزندان و دلبستگی به انها، موجب کفر و شرک+۴ آیه
- مباشرت مؤمن عارف فقیر، با ثروتمند مغرور ناسپاس+۴ آیه
- قدرتمندی، زمینه انکار معاد+۲ آیه
- احساس قدرت، زمینه تحقیر دیگران+۱ آیه
- بهره مندی از قدرت، عامل فخرفروشی+۳ آیه
- قدرتمندی، زمینه ظلم به خویشتن+۱ آیه
- قدرتمندی، زمینه ساز عُجب و خودبینی+۱ آیه
- بهره مندی از قدرت مالی، زمینه ای برای غرور و تفاخر+۸ آیه
- قدرتمندی، عامل حق گریزی و کفر+۲ آیه
- سوء استفاده از قدرت، زمینه زوال ان+۴ آیه
- احساس قدرت باغدار متکبّر، در سایه افراد بیشتر+۱ آیه
- بهره مندی باغدار متکبّر از قدرت، عاملی برای انکار قیامت+۲ آیه
- برخورداری باغدار متکبّر از قدرت، عاملی برای شایسته دانستن خود، در داشتن باغی بهتر از باغ موجود خود، در نزد خداوند+۲ آیه
- قدرتمندی باغدار متکبّر، عاملی برای انکار افریدگار خود، از منظر رفیق مؤمنش+۲ آیه
- برخورداری باغدار متکبّر از قدرت و امکانات، عاملی برای جاودانه دانستن باغهای خود+۲ آیه
- کثرت افراد و نیروی انسانی، عامل توانمندی
- توجّه به مشیّت نافذ و قدرت قاهر خداوند، بازدارنده ادمی از مغرور شدن به اموال دنیا و ابدی پنداشتن ان+۶ آیه
- پیدایش و کارایی مظاهر طبیعت، متکی به مشیّت خدا و جلوه هایی از قدرت الهی+۶ آیه
- انکار قیامت از سوی باغدار متکبّر، سبب پندار جاودانگی باغ خود+۴ آیه
- نابودی کشاورزی دو باغ باغدار متکبّر، مغرور و منکر قیامت+۳ آیه
- تهدید باغدار متکبّر، به نابودی باغ و کشاورزی اش با صاعقه اسمانی+۲ آیه
- تفاخر، موجب قرار گرفتن در زمره کافران+۳ آیه
- تکاثر و زیاده طلبی، عامل کفرورزی ادمی+۳ آیه
- برخورداری از رفاه و اسایش، زمینه گرایش به کفر+۵ آیه
- تفاخر باغدار کافر به کثرت مال و فرزندان خویش+۱ آیه
- برخورداری کافران، از روحیّه تکبّر+۵ آیه
- تکبّر کافران در معاشرت با دیگران+۵ آیه
- ثروت و مال فراوان، زمینه ناسپاسی در برابر نعمتهای الهی+۵ آیه
- تکیه ثروتمند مغرور به زیادی مال خود
- مال و ثروت، نشانه محبوبیّت بیشتر انسان نزد خداوند، در دیدگاه دنیاگرایان مشرک+۲ آیه
- کثرت مال و فرزند، از مهمترین ارزشها، در نظر دنیاگرایان+۱ آیه
- تحقیر دیگران با به رخ انان کشیدن ثروت و داراییهای خود، کاری مذموم+۲ آیه
- تفاخر باغدار ثروتمند به کثرت مال خویش، موجب نابودی اموال وی+۲ آیه
- تکاثر به فزونی مال و غرور، زمینه ساز تردید در معاد+۱ آیه
- ثروت و مال اندوزی، از موجبات فخرفروشی+۴ آیه
- فراوانی ثروت و مالاندوزی و فرزند، زمینه لغزش و غرور انسان+۱ آیه
- تاسف ثروتمند خودپرست بر مواضع شرک الود گذشته خویش، پس از نابودی اموالش+۲ آیه
- تنها و بی یاور بودن سرمایهدار مغرور به کثرت اموال، هنگام نابودی سرمایهاش با عذاب الهی+۱ آیه
- دارایی بیشتر و اولاد زیادتر، ملاک برتری و ارزش در ادّعای مترفان+۲ آیه
- جاودانگی نعمتها در دنیا، مورد ادعای مترفان+۱ آیه
- تمثیل مترفان و بیان سرگذشت انها، جهت عبرتگیری دیگران+۱ آیه
- تفاخر مترفان، به کثرت اموال و افراد خود+۳ آیه
- مترفان، مردمانی تکاثر گرا+۳ آیه
- مترفان، مردمانی مغرور به مال و ثروت و امکانات خویش+۳ آیه
- غرور و دنیاپرستی مترفان، موجب تردید و تشکیک انها در برپایی قیامت+۱ آیه
- تفاخر مترفان مغرور به امکانات و داراییهای خود، عامل نزول عذاب بر انان+۳ آیه
- مردی مرفّه، ولی مغرور در کنار مردی دیگر، تمثیلی از جانب خداوند+۱ آیه
- اعتقاد به مشیّت نافذ و نیروی قاهر خداوند، بازدارنده ادمی از مغرور شدن به اموال دنیا+۱ آیه
- اجتناب از تکبر و فخرفروشی در رفتار و معاشرت با دیگران امری پسندیده+۴ آیه
- ندامت و پشیمانی باغدار متکبّر از شرکورزی خود به پروردگار، در پی نابودی باغهای خویش+۳ آیه