آیه ۹ سوره جمعه

سوره جمعه(الجمعة)، آیه ۹ · جزء ۲۸ · صفحه ۵۵۴

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا نُودِيَ لِلصَّلَاةِ مِن يَوْمِ الْجُمُعَةِ فَاسْعَوْا إِلَىٰ ذِكْرِ اللَّهِ وَذَرُوا الْبَيْعَ ذَٰلِكُمْ خَيْرٌ لَّكُمْ إِن كُنتُمْ تَعْلَمُونَ

ای کسانی که ایمان آورده‌اید! هنگامی که برای نماز روز جمعه اذان گفته شود، به سوی ذکر خدا بشتابید و خرید و فروش را رها کنید که این برای شما بهتر است اگر می‌دانستید!

معنی کلمات و عبارات
«نُودِیَ»: مجهول (نادی) از مصدر نِداء است. «مِن یَوْمِ الْجُمُعَةِ»: در روز جمعه. حرف (مِنْ) به معنی (فِی) است. مثل: أَرُونِی مَاذَا خَلَقُوا مِنَ الأرْضِ فَاطِرَ / (نگا: روح‌المعانی). «ذِکْرِاللهِ»: اطاعت از خدا. مراد خطبه و نماز جمعه است (نگا: المصحف المیسر). «الْبَیْعَ»: معامله و تجارت. مراد هر نوع کسب و کار و پیشه است.
نزول
نکات آیه
۱ - شرکت در نماز جمعه، توصیه خداوند به مؤمنان «یأیّها الذین ءامنوا ... فاسعوا إلى ذکر اللّه» ۲ - اذان، از آداب برپایى نماز جمعه «إذا نودى للصلوة من یوم الجمعة» ندا براى نماز، همان اذان است. ۳ - نماز جمعه، «ذکر اللّه» است. «فاسعوا إلى ذکر اللّه» مفسران «ذکر اللّه» را به دو معنا تفسیر کرده اند: الف) مراد از «ذکر اللّه» نماز جمعه است ب) مراد از آن خطبه هاى نماز جمعه است. برداشت یاد شده بر پایه تفسیر اول است. ۴ - یاد خداوند، فلسفه و روح نماز جمعه است. «إذا نودى للصلوة من یوم الجمعة فاسعوا إلى ذکر اللّه» آمدن تعبیر «ذکر اللّه» درباره نماز جمعه، مى تواند اشاره به حقیقت یاد شده باشد. ۵ - مؤمنان، وظیفه دار جدیت و تلاش براى شرکت در نماز جمعه «فاسعوا إلى ذکر اللّه» ۶ - تلاش و جدیت براى درک خطبه هاى نماز جمعه و اهمیت دادن به آن، توصیه خداوند به مؤمنان «فاسعوا إلى ذکر اللّه» در صورتى که مراد از «ذکر اللّه» در آیه شریفه خطبه هاى نماز جمعه باشد; براشت بالا استفاده مى شود. ۷ - تعطیل کردن خرید و فروش و هر عملى که مانع شرکت در نماز جمعه مى شود، فرمان الهى به مؤمنان «یأیّها الذین ءامنوا ... و ذروا البیع» مراد از «ذروا البیع» - با توجه به دعوت مردم به شرکت در نماز جمعه - تنها رها کردن خرید و فروش نیست; بلکه ذکر خرید و فروش، از باب ذکر بارزترین مصداقى است که مانع شرکت در نماز جمعه مى شود. بر این اساس هر عملى که مانع شرکت در نماز جمعه شود، باید ترک گردد. ۸ - شرکت در نماز جمعه و پرداختن به ذکر خدا، بسى ارزشمندتر از کسب مال و سایر منافع دنیوى «فاسعوا إلى ذکر اللّه و ذروا البیع ذلکم خیر لکم» ۹ - فریضه نماز جمعه و رها کردن داد و ستد به هنگام اقامه آن، در جهت تأمین مصالح و منافع خود مؤمنان است. «إذا نودى للصلوة من یوم الجمعة فاسعوا إلى ذکر اللّه... ذلکم خیر لکم» ۱۰ - جهل و ناآگاهى، مایه دلخوش شدن انسان به مظاهر زندگى دنیایى و بى توجهى به ذکر خدا و عبادت او و مصالح نهفته در آن «ذلکم خیر لکم إن کنتم تعلمون» ۱۱ - کسب ارزش هاى واقعى، در پرتو دانش و آگاهى میسّر است. «ذلکم خیر لکم إن کنتم تعلمون» ۱۲ - تکالیف و توصیه هاى الهى، در جهت تأمین منافع و مصالح واقعى انسان ها است. «ذلکم خیر لکم إن کنتم تعلمون» ۱۳ - خرید و فروش و کسب و کار، پیش از اعلام نماز جمعه جایز است. «إذا نودى للصلوة من یوم الجمعة فاسعوا إلى ذکر اللّه و ذروا البیع»
تفسیر (۸)
روایات و احادیث

۱۴ - «عن جابر بن یزید عن أبى جعفر(ع) قال: قلت له قول اللّه عزّوجلّ: «فاسعوا إلى ذکر اللّه» قال: اعملوا و عجلّوا فإنّه یوم مضیق على المسلمین فیه; [منبع: کافى، ج ۳، ص ۴۱۵، ح ۱۰; نورالثقلین، ج ۵، ص ۳۲۵- ، ح ۳۱.] جابربن یزید گوید: به امام باقر(ع) گفتم: مراد از (سخن) خداوند عزّوجلّ «فاسعوا إلى ذکراللّه» چیست؟ فرمود: اعمال جمعه را با عجله انجام دهید [تا به نماز جمعه برسید] زیرا روز جمعه، [وقت ]براى مسلمانان تنگ است [و اعمال مستحبّه زیاد است]». ۱۵ - «عن علىّ انّه سئل عن قول اللّه [تعالى ]«یا أیّها الذین آمنوا إذا نودى للصلاة من یوم الجمعة فاسعوا إلى ذکر اللّه» قال: لیس السعى الإشتداد; [منبع: دعائم الاسلام، ج ۱، ص ۱۸۲; بحارالأنوار، ج ۸۶، ص ۲۵۵، ح ۷۱.] از امام على(ع) درباره سخن خداوند تعالى «یا أیّها الذین آمنوا إذا نودى للصلاة من یوم الجمعة فاسعوا إلى ذکر اللّه» سؤال شد، آن حضرت فرمود: مراد از «سعى» شدت در راه رفتن (دویدن) نیست». ۱۶ - «قال رسول اللّه(ص) حرمت التجارة یوم الجمعة ما بین الأذان الأوّل إلى الإقامة إلى انصراف الإمام لأنّ اللّه یقول: «یا أیّها الذین آمنوا إذا نودى للصلاة من یوم الجمعة فاسعوا إلى ذکر اللّه و ذروا البیع; [منبع: الدرّالمنثور، ج ۸، ص ۱۶۳.] از رسول خدا(ص) روایت شده که فرمود: ما بین اذان اول تا اقامه و انصراف امام از آن، تجارت حرام است; زیرا خداى تعالى مى فرماید: یا أیّها الذین آمنوا إذا نودى للصلاة من یوم الجمعة فاسعوا إلى ذکر اللّه و ذروا البیع». ۱۷ - «عن أبى جعفر(ع) فى قوله «یا أیّها الذین آمنوا ... فاسعوا إلى ذکر اللّه...» قال: اسعوا أى امضوا و یقال: اسعوا اعملوا لها و هو قصّ الشارب و نتف الإبط و تقلیم الأظفار و الغسل و لبس أفضل ثیابک و تطیب للجمعة فهو السعى; [منبع: تفسیر قمى، ج ۲، ص ۳۶۷; نورالثقلین، ج ۵، ص ۳۲۶، ح ۳۵.] از امام باقر(ع) درباره سخن خداوند، «فاسعوا إلى ذکراللّه...» روایت شده که «اسعوا» به معناى «امضوا» است; یعنى، بروید و گفته مى شود «اسعوا اعملوا لها»; یعنى، بکوشید تا براى آنها اعمالى انجام دهید و آن اعمال کوتاه کردن موى شارب و ازاله مو از زیر بغل، گرفتن ناخن، غسل، پوشیدن بهترین پیراهن ها و خوشبو کردن براى نماز جمعه است. پس این اعمال سعى است».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۲۴)
  • رواج سنّت اذان در نماز جمعه، پیش از نزول سورهجمعه
  • ممنوعیّت معامله، هنگام شنیدن اذان نماز جمعه
  • ممنوعیّت اشتغال به غیر نماز، با شنیدن اذان نمازجمعه
  • وجوبنمازجمعه، هنگامشنیدناذاننمازجمعه
  • خداوند امیدبخش مؤمنان به رستگاری+۲ آیه
  • کثرت یاد خدا، زمینهساز امید بهرستگاری مؤمنان+۲ آیه
  • اشتغال به تجارت و بیع، زمینه غفلت از اقامه نماز+۲ آیه
  • وجوب تعطیلی تجارت و خرید و فروش، هنگام برپایی نماز جمعه
  • جواز تجارت و خرید و فروش، پس از اقامه نماز جمعه
  • ترک داد و ستد و تجارت، هنگام برقراری نماز جمعه، در جهت تامین مصالح و منافع انها
  • مؤمنان، تحت تربیت پروردگار+۴ آیه
  • جمعه، روز اجتماع اهل ایمان برای نماز جمعه
  • اذان در روز جمعه و برای نماز ان، سنّتی پسندیده
  • خرید و فروش در روز جمعه، به هنگام اقامه نماز جمعه، مورد نهی خداوند
  • جواز تجارت و دادوستد در روز جمعه، پس از اقامه نماز جمعه+۱ آیه
  • لزوم تعطیل کردن کسب و کار در روز جمعه، به هنگام برپایی نماز جمعه
  • یاد خدا در روز جمعه پس از نماز جمعه، مستحب و زمینه رستگاری+۱ آیه
  • انجام دادن کارهای خیر در روز جمعه، پس از ادای نماز جمعه، ارزشمند و مورد سفارش خدا+۱ آیه
  • لزوم حضور مسلمانان در نماز جمعه با شنیدن صدای اذان در ان روز
  • لزوم سعی و شنافتن به سوی نماز جمعه پس از شنیدن اذان نماز
  • نماز جمعه مصداق بارز ذکر خدا و برپایی ان، مورد امر خداوند
  • حرمت کسب و کار، هنگام برگزاری نماز جمعه
  • مشروعیّت اذان، برای نماز+۱ آیه
  • وجوب تعطیلی تجارت و خرید و فروش، هنگام برپایی نماز جمعه
  • جواز تجارت، خرید و فروش، پس از اقامه نماز جمعه+۱ آیه
  • مطلوب بودن گفتن اذان، با صدای بلند و رسا+۱ آیه
  • مباح بودن کسب و کار، پس از اقامه نماز جمعه+۱ آیه
  • مشروعیّت اذان، هنگام نماز+۱ آیه
  • وجوب شرکت در نماز جمعه، بعد از اذان
  • لزوم ترک کسب و کار، جهت شرکت در نماز جمعه
  • لزوم قیام، در حال خواندن خطبه نماز جمعه+۱ آیه
  • وجوب سعی برای نماز جمعه، در وقت شنیدن اذان
  • ایراد خطبه در نماز جمعه، به وسیله امام جمعه، از شرایط نماز جمعه+۱ آیه
  • لزوم استماع خطبه های نماز جمعه و پرهیز از کارهای دیگر+۱ آیه
  • خداوند، خواهان اگاهی یافتن مردم به پاداشهای خیر و ارزش برتر ان+۱ آیه
  • جهل مؤمنان، به خیر بودن و برتری نماز جمعه بر داد و ستد، هنگام اقامه ان
  • مصالح و خیر واقعی، ملاک جعل احکام الهی در اسلام+۲ آیه
  • اگاهی خداوند به خیر بندگان+۸ آیه
  • علم و اگاهی، عامل مهم برای تشخیص خیر+۵ آیه
  • شرکت در نماز جمعه و پرداختن به ذکر خدا از موارد خیر
  • شتافتن به سوی ذکر خدا و ترک معامله، موجب تامین خیر و منافع مؤمنان
  • ایمان به خدا، زمینه ساز ذکر فراوان او+۳ آیه
  • علم به ارزش و خیر بودن ذکر خدا، موجب شتافتن به سوی ان+۱ آیه
  • ذکر فراوان خدا، سفارش الهی به مؤمنان+۳ آیه
  • سفارش و توصیه خداوند، به ذکر و یاد خود+۱ آیه
  • شتاب به سوی ذکر و یاد خدا در روز جمعه، سفارش خداوند به مؤمنان
  • ذکر خدا و بریدن از همه و پیوستن به ذات ربوبی، توصیه خداوند به پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله)
  • ذکر و یاد الهی، سفارش خداوند به مؤمنان+۳ آیه
  • تجارت و دادوستد، زمینه غفلت از یاد خداوند+۱ آیه
  • نماز جمعه، از مصادیق ذکر و یاد خداوند
  • نواخته شدن الات لهو، موجب منع از ذکر خداوند+۱ آیه
  • کسب و تجارت، از موانع ذکر خدا برای گروهی از مردم+۲ آیه
  • نکوهش خداوند، از مسلمانان صدر اسلام، به سبب ترک نماز جمعه، در جهت تحصیل رزق+۱ آیه
  • شرکت در نماز جمعه، زمینه ساز رستگاری+۱ آیه
  • رها کردن دادوستد، هنگام اقامه نماز جمعه، زمینه ساز رستگاری+۲ آیه
  • تلاش برای کسب روزی، بعد از اقامه نماز جمعه، زمینه ساز رستگاری+۱ آیه
  • رها کردن پیامبر(صلی الله علیه واله) از سوی برخی صحابه، در حال نماز جمعه، مورد نکوهش خداوند+۱ آیه
  • اذان گفتن مسلمانان صدر اسلام با صدای بلند
  • لزوم ترک خرید و فروش و رفتن به سوی نماز جمعه با شنیدن صدای اذان
  • گفتن اذان با صدای بلند و رسا، امری پسندیده+۱ آیه
  • علم و اگاهی، وسیله تشخیص ارزشهای برتر+۷ آیه
  • اشتغال به تجارت، خرید و فروش، زمینه غفلت از اقامه نماز+۲ آیه
  • غفلت و بی اعتنایی به نماز، امری ناپسند+۲ آیه
  • اهل ایمان از مخاطبان قران+۴ آیه
  • وجوب تعطیلی کار و داد و ستد، هنگام برپایی نماز جمعه
  • رها کردن کار داد و ستد و شرکت در فریضه نماز جمعه، خیر و در جهت تامین مصالح مؤمنان
  • نکوهش خداوند از متمایلان به لهو به جای استماع خطبههای پیامبر صلی الله علیه و اله در نماز جمعه+۱ آیه
  • اقامه نماز جمعه در صدر اسلام، به امامت پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه
  • اقامه نماز جمعه در صدر اسلام، به امامت پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه
  • تشکیل بازارهای موسمی به وسیله کاروانهای تجاری در مدینه+۱ آیه
  • اقامه نماز جمعه، در مسجدالنّبی، از سوی پیامبر صلی الله علیه و اله
  • اقامه اوّلین نماز جمعه در مدینه، در مسجد بنیسالم بن عوف از جانب پیامبر صلی الله علیه و اله
  • ترک رسول خدا صلی الله علیه و اله در حال خطبه جمعه و روی اوردن به تجارت و خرید و فروش از سوی برخی مسلمانان، نشانگر دنیاطلبی انان+۱ آیه
  • نکوهش خداوند از مسلمانان، به دلیل ترک نماز جمعه و رها کردن پیامبر صلی الله علیه و اله در حال ایراد خطبه+۱ آیه
  • توصیه خدا به اهل ایمان، برای کثرت یاد خدا، در زمان کسب و تجارت+۱ آیه
  • وجوب تعطیل تجارت و خرید و فروش مؤمنان، هنگام برپایی نماز جمعه
  • جواز تجارت و خرید و فروش، قبل و بعد از اقامه نماز جمعه+۱ آیه
  • سفارش خدا به مؤمنان برای ذکر او، هنگام ظهر و برپایی نماز جمعه
  • تامین رزق مؤمنان، از سوی خداوند+۱ آیه
  • رستگاری مؤمنان، بر اثر کثرت ذکر خدا+۲ آیه
  • رستگاری مؤمنان، در صورت اقامه نماز+۱ آیه
  • شتاب و عجله برای اقامه نماز جمعه، توصیه خداوند به مؤمنان
  • سرزنش مؤمنان به علت ترک پیامبر صلی الله علیه و اله هنگام ایراد خطبههای نماز جمعه+۱ آیه
  • اذان گفتن مسلمانان صدر اسلام با صدای بلند
  • مؤمنان، موظّف به ترک خرید و فروش، برای رفتن به سوی نماز جمعه، هنگام شنیدن اذان
  • بی اعتنایی برخی مؤمنان به نماز جمعه، و رها کردن پیامبر صلی الله علیه و اله به هنگام ایراد خطبهها+۱ آیه
  • بی اعتنایی برخی مؤمنان به نماز جمعه و رها کردن پیامبر صلی الله علیه و اله به هنگام ایراد خطبهها+۱ آیه
  • یاد خدا، بالاترین اثر نماز برای نمازگزاران+۱ آیه
  • برپایی نماز، مایه فلاح و رستگاری ادمی+۲ آیه
  • مشروعیّت اذان، هنگام نماز+۱ آیه
  • اشتغال و سرگرمی به دادوستد اقتصادی، بازدارنده ادمی از اقامه نماز+۲ آیه
  • سرگرم شدن به دنیا و دلبستگی به امور ان، مانع اقامه نماز+۲ آیه
  • وجوب اقامه نماز جمعه، به صورت جماعت+۳ آیه
  • نماز جمعه و اقامه ان، در راستای تامین مصالح و منافع خود مؤمنان
  • شرکت در نماز جمعه، زمینهساز رستگاری مؤمنان+۱ آیه
  • اذان، از اداب برپایی نماز جمعه
  • رواج سنّت اذان در نماز جمعه، پیش از نزول سوره جمعه
  • ممنوعیّت معامله، هنگام شنیدن اذان نماز جمعه
  • وجوب ایستادن امام در حال ایراد خطبههای نماز جمعه+۱ آیه
  • وجوب شرکت در نماز جمعه، هنگام اقامه ان
  • وجوب سعی و تلاش برای شرکت در نماز جمعه، در وقت شنیدن اذان
  • لزوم استماع خطبههای نماز جمعه و پرهیز از کارهای دیگر، بر شرکتکنندگان در نماز جمعه+۱ آیه
  • لزوم ترک خرید و فروش، هنگام شرکت در نماز جمعه
  • بیع و خرید و فروش، هنگام اقامه نماز جمعه، مورد مذمّت خداوند+۱ آیه
  • گرایش به لهو و کارهای بیهوده، هنگام اقامه نماز جمعه، حرام و مورد مذمّت خداوند+۱ آیه
  • جواز خرید و فروش و کسب و کار، پیش از شروع نماز جمعه+۱ آیه
  • جواز خرید و فروش، پس از تمام شدن نماز جمعه+۱ آیه
  • ایراد خطبه نماز جمعه به صورت ایستاده، از احکام ان+۱ آیه
  • ایراد خطبه، از شرایط برگزاری نماز جمعه، به وسیله امام جمعه+۱ آیه
  • ماموریّت پیامبر صلی الله علیه و اله از سوی خداوند، برای بیان جایگاه بلند نماز جمعه، در پیشگاه خداوند+۱ آیه
  • شرکت در نماز جمعه و پرداختن به ذکر خدا، بسی ارزشمندتر از کسب مال و سایر منافع دنیایی+۱ آیه
  • ثواب نماز جمعه، برتر و بالاتر از درامدهای مادّی+۱ آیه
  • اعتقاد به رزّاقیّت خداوند، مانع ترک نماز جمعه، از سوی شرکتکنندگان ان و حضور در بازار تجارت+۱ آیه
  • نماز جمعه، مصداق بارز ذکر خدا
  • ثواب نماز جمعه، بسی بالاتر و برتر از درامدهای مادّی+۱ آیه
  • اقامه نماز جمعه، در صدر اسلام و به امامت رسولاکرم صلی الله علیه و اله+۱ آیه
  • ترک نماز جمعه به علّت پرداختن به تجارت و خرید و فروش، مورد نهی خداوند
  • اعتقاد به رازق بودن خداوند، ناسازگار با ترک نماز جمعه، به منظور کسب روزی+۱ آیه
  • مؤمنان، وظیفهدار جدّیّت و تلاش، برای شرکت و حضور در نماز جمعه با شنیدن اذان ان
  • یاد خداوند، فلسفه وجودی نماز جمعه
  • هجوم به سوی بازار تجارت و رها کردن نماز جمعه، هنگام خطبههای ان، از جانب عدّهای از مسلمانان صدر اسلام+۱ آیه
  • اقامه نماز جمعه در صدر اسلام، به امامت پیامبراکرم صلی الله علیه و اله
  • وجوب ترک تجارت و داد و ستد، هنگام برپایی نماز جمعه
  • وجوب شرکت در نماز جمعه، بعد از اذان
واژه‌ها