سوره حدید(الحديد)، آیه ۲۴ · جزء ۲۷ · صفحه ۵۴۰
الَّذِينَ يَبْخَلُونَ وَيَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبُخْلِ وَمَن يَتَوَلَّ فَإِنَّ اللَّهَ هُوَ الْغَنِيُّ الْحَمِيدُ
همانها که بخل میورزند و مردم را به بخل دعوت میکنند؛ و هر کس (از این فرمان) رویگردان شود، (به خود زیان میرساند نه به خدا)، چرا که خداوند بینیاز و شایسته ستایش است!
معنی کلمات و عبارات
«الَّذِینَ ...»: بدل از (کُلَّ مُخْتَالٍ فَخُورٍ) است. یا خبر مبتدای محذوف است: هُمُ الَّذِینَ. و یا این که مبتدا است و خبر آن محذوف است: الَّذِینَ یَبْخَلُونَ وَ یَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبُخْلِ، فَإِنَّهُمْ یَسْتَحِقُّونَ الْعَذَابَ. «یَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبُخْلِ»: (نگا: نساء / ).
نزول
سال ۱۷ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۴ رویداد)
نکات آیه
۱ - خداوند، انسان هاى بخیل و نیز کسانى که مردم را به بخلورزى فرمان مى دهند، دوست ندارد. «و اللّه لایحبّ کلّ مختال فخور . الذین یبخلون»
«الذین یبخلون...» بدل براى «کل مختال» و مرتبط با فعل «لایحبّ» است. تقدیر آن چنین مى شود: «واللّه لایحبّ الذین یبخلون...».
۲ - بخلورزى و توصیه دیگران به آن، زاییده کبر و خودپسندى است. «کلّ مختال فخور . الذین یبخلون و یأمرون الناس بالبخل»
تقدیم «کلّ مختال» بر «الذین یبخلون...»، مى تواند بیانگر این حقیقت باشد که عجب و خودپسندى، ریشه بخل است و انسان هاى بخیل، در ابتدا گرفتار عجب مى شوند. سپس آن صفت ناپسند، باعث مى شود که آنان از دستگیرى دیگران و انفاق براى آنان، امساک ورزند.
۳ - انسان هاى خودپسند فخرفروش، نه تنها خود بخیل اند; بلکه دیگران را نیز به بخلورزى فرمان مى دهند. «کلّ مختال فخور . الذین یبخلون و یأمرون الناس بالبخل»
۴ - بخلورزى و توصیه مردم به آن، امرى بس ناپسند و نکوهیده «و اللّه لایحبّ ... الذین یبخلون و یأمرون الناس بالبخل»
۵ - توصیه خداوند به انسان ها، مبنى بر انفاق کردن و پرهیز از بخل «الذین یبخلون و یأمرون الناس بالبخل»
نکوهش صفت بخل از سوى خداوند، در واقع توصیه به این است که همگان، باید خود را به صفت انفاق گرى و دستگیرى از نیازمندان آراسته سازند.
۶ - فرمان خداوند به انفاق، بدان معنا نیست که او به انفاق آنان نیازمند است. «و من یتولّ فإنّ اللّه هو الغنىّ الحمید»
۷ - ثمره و منفعت انفاق به خود انفاقگران برمى گردد. «و من یتولّ فإنّ اللّه هو الغنىّ الحمید»
۸ - کسانى که از انفاق کردن روى برمى گردانند، به خود ضرر وارد مى کنند; نه به خداوند. «و من یتولّ فإنّ اللّه هو الغنىّ الحمید»
۹ - خداوند، «غنى» (بى نیاز) و «حمید» (ستوده) است. «فإنّ اللّه هو الغنىّ الحمید»
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۷–۲۴ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۶–۲۹ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۲۴ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۲۴ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۲۴ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۲۴ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۲۴ - تفسیر روان جاوید
آیات ۲۱–۲۵ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۲۴
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار اجتناب از انفاقآمران به بخلبخل فخرفروشانبخل متکبرانسرزنش دعوت به بخلفلسفه توصیه به انفاقمبغوضیت آمران به بخلمبغوضیت بخیلانمنافع انفاقمنشأ دعوت به بخلاجتناب از بخلسرزنش بخلمنشأ بخلپاداش انفاقگرانتوصیه به انفاقغنیبازگشت آثار عمل به خودحمیدزیان به خودرذایل اخلاقیبی نیازی خداآثار تکبرعمل ناپسندتوصیه های خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۸)
- بخل، سبب محرومیّت از محبّت خداوند+۳ آیه
- امر مردم به بخل، موجب عدم محبوبیّت در نزد خداوند+۳ آیه
- تکبّر و فخرفروشی، از عوامل بخلورزی و دعوت به ان+۳ آیه
- بخلورزی، از اوصاف اهل تفاخر+۳ آیه
- دعوت دیگران به بخل، از اوصاف تفاخرکنندگان+۳ آیه
- بخلورزی و ترویج ان، از اثار تکبّر+۳ آیه
- امر به بخل، از اوصاف متکبّران+۳ آیه
- بخلورزی، از اوصاف متکبّران+۳ آیه
- حرمت بخلورزی و نکوهش شدید خداوند، از بخیلان+۶ آیه
- حرام بودن دعوت مردم، به بخل+۲ آیه
- حرمت بخلورزی+۷ آیه
- حرام بودن دعوت مردم به بخل+۲ آیه
- خداوند، ذات مستحق حمد و ستایش+۹ آیه
- بی نیازی خداوند، از ملاکهای اختصاص حمد به او+۹ آیه
- خداوند، غنی و بی نیاز از انفاق و مال دیگران+۳ آیه
- بی نیازی خداوند، موجب زیان ندیدن او از کفر و اعراض مردم+۶ آیه
- خودخواهی و خودبزرگ بینی، مایه بخل و ترغیب دیگران به ان+۳ آیه
- بخل ورزی ادمی در معاشرتهای خود با دیگران، امری ناپسند+۵ آیه