سوره حدید(الحديد)، آیه ۳ · جزء ۲۷ · صفحه ۵۳۷
هُوَ الْأَوَّلُ وَ الْآخِرُ وَ الظَّاهِرُ وَ الْبَاطِنُ وَ هُوَ بِكُلِ شَيْءٍ عَلِيمٌ
اوّل و آخر و پیدا و پنهان اوست؛ و او به هر چیز داناست.
معنی کلمات و عبارات
نزول
سال ۱۶ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۹ رویداد)
- جنگ خندق (احزاب)مرتبط با نزول
۵ هجرت · مدینه - کشته شدن ابورافع
16 بعثت · خیبر - واقعه الرجیع
16 بعثت · الرجیع - نبرد حمراءالاسد
16 بعثت · حمراءالاسد - فاجعه بئرمعونه
16 بعثت · بئرمعونه - سریه زید به قرده
16 بعثت · قرده - سریه قطن
16 بعثت · قطن - اخراج بنینضیر از مدینه
16 بعثت · مدینه - پیمانهای خویشاوندی برای تحکیم روابط قبایل
16 بعثت · مدینه
نکات آیه
تفسیر (۹)
روایات و احادیث
۴ - «عن ابن أبى یعفور قال: سألت أبا عبداللّه(ع) عن قول اللّه عزّوجلّ «هو الأوّل و الأخر» ... فقال: إنّه لیس شىء إلاّ یبید أو یتغیّر إلاّ ربّ العالیمن فإنّه لم یزل و لایزال بحالة واحدة هو الأوّل و قبل کلّ شىء و هو الأخر على ما لم یزل...; [منبع: کافى، ج ۱، ص ۱۱۵، ح ۵; نورالثقلین، ج ۵، ص ۲۳۱- ، ح ۷.] ابن ابى یعفور گوید: از امام صادق(ع) از سخن خداوند عزّوجلّ «هو الأوّل و الأخر»... سؤال کردم، حضرت فرمود: هیچ چیزى نیست مگر این که از بین مى رود یا تغییر مى کند مگر پروردگار عالمیان; زیرا او همیشه از ازل تا ابد به یک حالت است. او اول است; یعنى، قبل از هر چیز بوده و آخر است; یعنى، به همان گونه که در ازل بوده همشیه خواهد بود [نه نابودشدنى و نه تغییرپذیر است]...». ۵ - «عن أبى الحسن الرضا(ع)... و أمّا الظاهر فلیس من أجل أنّه علا الأشیاء برکوب فوقها و قعود علیها و تسنم لذرأها و لکن لقهره و لغلبتة الأشیاء و قدرته علیها... و أمّا الباطن فلیس على معنى الإستبطان للأشیاء بأن یغور فیها و لکن ذلک منه على استبطانه للأشیاء علماً و حفظاً و تدبیراً...; [منبع: کافى، ج ۱، ص ۱۲۲، ح ۲; توحید صدوق، ص ۱۸۹، ب ۲۹- ، ح ۲.] از امام رضا(ع) روایت شده است : ...و اما ظاهر بودن خداوند نه از آن جهت است که بر اشیا بالا رفته به این که بر آنها سوار گشته و بر فراز آنها نشسته است; بلکه این ظهور از جهت قهر و غلبه و قدرت او بر اشیا است... اما خداوند باطن است، به این معنا نیست که او در درون اشیا قرار گرفته و در بطن آنها پنهان است; بلکه به این معنا است که از لحاظ آگاهى به اشیا و حفظ و تدبیر [و تنظیم امور] آنها در درون آنها است...».
موضوعات
دستهبندی موضوعی
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۵)
- اخِر از اسمای الهی
- عالم بودن خداوند جلوهای از ابدیت و اخریت او
- اخر
- اوّل
- باطن
- ظاهر
- اوّل و نخستینبودن خداوند
- حضور خداوند در سراسر هستی، روشنترین دلیل بر وجود و حقّانیّت او+۳ آیه
- یگانگی ذات خدا با صفات خدا+۳ آیه
- جهان افرینش، در احاطه علم گسترده خداوند+۳ آیه
- ظاهر / اسماوصفات
- اداره و تدبیر امور جهان، برخاسته از اثار علم خدا+۶ آیه
- خلقت اسمانها و زمین در شش روز، بر اساس علم خداوند+۳ آیه
- همه مخلوقات و اشیا، در قلمرو علم و اگاهی خدا+۷ آیه
- علیم / اسماوصفات+۴ آیه