سوره سجده(السجدة)، آیه ۵ · جزء ۲۱ · صفحه ۴۱۵
يُدَبِّرُ الْأَمْرَ مِنَ السَّمَاءِ إِلَى الْأَرْضِ ثُمَ يَعْرُجُ إِلَيْهِ فِي يَوْمٍ كَانَ مِقْدَارُهُ أَلْفَ سَنَةٍ مِمَّا تَعُدُّونَ
امور این جهان را از آسمان به سوی زمین تدبیر میکند؛ سپس در روزی که مقدار آن هزار سال از سالهایی است که شما میشمرید بسوی او بالا میرود (و دنیا پایان مییابد).
معنی کلمات و عبارات
«یُدَبِّرُ الأمْرَ»: کار را میگرداند. تدبیر کار را میکند. «مِنَ السَّمَآءِ إِلیَ الأرْضِ»: از آسمان تا زمین، یعنی کلّ عالم هستی. از مرکز فرماندهی آسمان، برای زمین فرمان را صادر میکند و امور زمین را زیر نظر میدارد. «یَعْرُجُ إِلَیْهِ»: گزارش کار برای او برده میشود. امر جهان پایان میگیرد و به سویش برگشت داده میشود. «أَلْفَ سَنَةٍ»: هزار سال. مراد از هزار و فروع آن کثرت است (نگا: حجّ / ). مفهوم آیه این است که خداوند این جهان را آفریده و آسمان و زمین را با تدبیر خاصّی نظم بخشیده است، و پیوسته به رتق و فتق امور آن مشغول است، و پس از سالیان سال، این جهان را در هم میپیچد، و تمام امور سرانجام به خدا باز میگردد، و خدا جهان دیگری را با طرح نوینی ابداع میفرماید.
نزول
سال ۷ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - مجموعه امور هستى (آسمان و زمین)، تحت تدبیر خداى یکتا است. «یدبّر الأمر من السماء إلى الأرض»
«أمر» به معناى «فعل و شأن» است و «ال» در آن، براى جنس بوده و در نتیجه، دلالت بر همه امور و کارها مى کند.
۲ - جهان، پس از آفریده شدن، به حال خود رها نشده و همیشه تحت تدبیر است. «خلق السموت و الأرض و ما بینهما ... یدبّر الأمر من السماء إلى الأرض»
فعل مضارع «یدبّر» دلالت بر دوام و استمرار دارد.
۳ - امور زمین، از آسمان تدبیر مى شود. «یدبّر الأمر من السماء إلى الأرض»
«من» ابتدایى و «إلى» انتهایى است. «من السماء» متضمن معناى «تنزیل» است; یعنى، امور از آسمان (عالم بالا) اداره مى شود.
۴ - تمام موجودات جهان، برخوردار از نظامى واحد و تدبیرى یگانه اند. «یدبّر الأمر»
چون ضمیر فاعلى در «یدبّر» مفرد است نشان مى دهد که تدبیر کننده، یکى است و تدبیر کننده واحد از یگانگى تدبیر حکایت مى کند.
۵ - تدبیر خداوند، با اِشراف و تسلّط انجام مى گیرد. «یدبّر الأمر من السماء إلى الأرض»
«من السماء» متعلق به «یدبّر» است و متضمن معناى تنزیل است. بنابراین، دلالت مى کند که تدبیر، از آسمان انجام مى گیرد و از آن جایى که آسمان، به معناى عالم بالا است، تدبیر با اِشراف انجام مى گیرد.
۶ - بازگشت نهایى عالمِ هستى در پایان جهان، به سوى خدا است. «ثمّ یعرج إلیه فى یوم کان مقداره ألف سنة»
۷ - خداوند، مبدأ و منتهاى همه امور جهان است. «خلق اللّه السموت و الأرض ... یدبّر الأمر ... ثمّ یعرج إلیه فى یوم کان مقداره»
۸ - ملائکه، آورنده فرمان هاى تدبیر عالم از آسمان اند. «یدبّر الأمر ... ثمّ یعرج إلیه»
احتمال دارد مرجع ضمیر فاعلى «یعرج» ملکى باشد که حامل فرمان هاى تدبیرى خداوند است و مرجع ضمیر «إلیه» مکانى باشد که فرشته، پیش از نزول، در آن جا قرار دارد.
۹ - نخستین روز پس از پایانِ عمرِ جهان هستى، برابر با هزار سال دنیوى است. «ثمّ یعرج إلیه فى یوم کان مقداره ألف سنة ممّا تعدّون»
احتمال دارد مراد از «یوم» روز قیامت باشد که در این صورت، معنا و مفهوم آیه چنین مى شود: «خداوند، امور عالم را تدبیر مى کند و آن گاه در روزى که پایان عمر عالم است و هزار سال دنیوى زمان آن است، امر، به خداوند بازمى گردد و عالم بر چیده مى شود».
۱۰ - آخرت و معیار سنجش زمان آن، با دنیا و معیارهاى دنیوى، متفاوت است. «فى یوم کان مقداره ألف سنة ممّا تعدّون»
۱۱ - مدت سفر فرشته حامل فرمان تدبیر خداوند براى آوردن پیام، مدتى در حدود هزار سال به حساب دنیوى است. «یدبّر الأمر ... ثمّ یعرج إلیه فى یوم کان مقداره ألف سنة ممّا تعدّون»
تفسیر (۱۰)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۱۴ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۱۴ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۳۰ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۵ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۵ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۵ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۵ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۵ - تفسیر روان جاوید
آیات ۲–۵ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۵
موضوعات
دستهبندی موضوعی
تدبیر آفرینش از آسمانتفاوت دنیا با آخرتزمان در آخرتزمان در دنیامدت اولین روز قیامتمدت سفر ملائکه حامل تدبیرکیفیت تدبیر خدامبدأ آفرینشعدد هزارسلطه خداتدبیر موجوداتتدبیر آسمان هاتدبیر زمیننقش آسمانفرجام آفرینشنظام آفرینشهدفداری آفرینشنقش ملائکهتوحید ربوبیتدبیر آفرینشتدبیر خداجهان بینی توحیدی
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۶)
- خدا، تدبیرکننده امور زمین از اسمان
- اسمانها، مجرای تدبیر الهی+۲ آیه
- یک روز ربوبی، معادل هزار سال دنیا+۱ آیه
- برخورداری تمام موجودات جهان، از نظامی واحد، دلیل بر یگانگی خداوند+۲ آیه
- گردش روز، ابزاری دقیق برای تقویم و شمارش سال+۳ آیه
- سال، از ابزارهای تقویم و تعیین ازمنه+۴ آیه
- حاکمیّت مطلق خدا، دلیل ربوبیّت او+۱ آیه
- خلقت موجودات، از دلایل انحصار ربوبیّت به خدا+۶ آیه
- خداوند، تدبیرکننده جهان افرینش و عوالم متعدّد ان+۹ آیه
- عرش الهی، مرکز تدبیر جهان افرینش+۵ آیه
- جهان افرینش، نیازمند تدبیر پیوسته و مستمرّ خداوند+۳ آیه
- خداوند، تدبیر کننده امور هستی+۴ آیه
- یک روز قیامت، برابر هزار سال دنیا+۱ آیه
- تدبیر امور زمین، از جانب خداوند+۵ آیه
- خداوند، تدبیرکننده امور زمین، از طرف اسمان
- خدا، تدبیرکننده امور زمین، از اسمان
- افرینش مخلوقات به صورتی زیبا، نشانه تدبیر و علم الهی+۱ آیه
- یک روز ربوبی، معادل هزار سال دنیا+۱ آیه
- پند نگرفتن و توجّه نکردن به افرینش و تدبیر موجودات از جانب خدا و نبودن هیچ یاور و شفیع برای انسانها غیر از او، پرسش انکاری و توبیخی خدا از مشرکان+۱ آیه
- پند نگرفتن و توجه نکردن به افرینش و تدبیر موجودات از جانب خدا و نبودن هیچ یاور و شفیع برای انسانها غیر از او، پرسش انکاری و توبیخی خدا از مشرکان+۱ آیه
- سامان دادن اسمانها و افرینش ستارگان، برای تزیین و محافظت اسمان، جلوه ای از عزّت خداوند+۵ آیه
- اداره و تدبیر امور جهان، برخاسته از اثار علم خدا+۸ آیه
- قیامت، روزی به اندازه هزار سال
- مُدبّر/ اسما و صفات+۳ آیه
- عروج ملایکه به سوی خدا، در قیامت+۱ آیه
- نکوهش مشرکان، به دلیل تامل نکردن در تدبیر امور جهان و عبرت نگرفتن از ان+۲ آیه