سوره الرحمن، آیه ۱۱ · جزء ۲۷ · صفحه ۵۳۱
معنی کلمات و عبارات
«أَکْمَام»: جمع کِمّ، غلاف (نگا: فصّلت / ). ذکر نخل به صورت جداگانه، ذکر خاص بعد از عام بوده و برای نشان دادن اهمیتی است که در خرما موجود است. میوه درخت نخل در آغاز در غلافی پنهان است، و سپس غلاف میشکافد و خوشه خرما به طرز جالبی بیرون میریزد. این غلاف همچون رحم مادر، میوه نخل را در خود پرورش میدهد و از آفات حفظ میکند، و بعدها غلاف جدا میشود و کنار میرود.
نزول
سال ۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - امتنان الهى بر خلق، به خاطر قرار دادن انواع میوه ها در زمین، براى آنان «و الأرض وضعها للأنام . فیها فکهة»
واژه «فاکهة» بر مطلق میوه - از هر نوع باشد - اطلاق مى شود (قاموس المحیط).
۲ - اهمیت میوه هاى زمین، در زندگى و حیات خلق «فیها فکهة»
برداشت یاد شده با توجه به این نکته است که در میان همه مزایا و امکانات زمین، نخستین چیزى که خداوند مطرح کرده «فاکهه» است.
۳ - نخل ها با خوشه هاى پوشیده در غلاف، داراى سهمى مهم در تأمین نیازهاى خلق «و النخل ذات الأکمام»
«کم» (مفرد «أکمام») به معناى کاسه یا غلاف میوه گفته مى شود.
۴ - خرما، داراى اهمیتى ویژه براى تغذیه انسان در مقایسه با سایر میوه ها «فیها فکهة و النخل ذات الأکمام»
در صورتى که واژه «فاکهة» شامل خرما نیز بشود، مورد توجه قرار گرفتن دو مرتبه نخل ها، مى توان مطلب بالا را به دست آورد.
۵ - پوشش زیباى خوشه هاى خرما توسط غلاف، جلوه اى از رحمت گسترده خداوند «الرحمن ... فیها فکهة و النخل ذات الأکمام»
تفسیر (۷)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
اهمیت میوه هاتغذیه انسان هاخوشه های درخت خرماعوامل تأمین معاشمنت بر انسان هانقش درخت خرماپوشش خوشه های خرمانعمت میوه هااهمیت خرماامتنان خدانشانه های رحمت خدانعمتهای خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۷)
- رویش درخت خرما، از ایات خدا+۲ آیه
- گیاهان خوشبو در زمین، برای استفاده مردم+۲ آیه
- بهشت، دارای درختان میوه+۱ آیه
- زمین، از نعمتهای قابل استفاده برای جنّیان+۳ آیه
- برخورداری انس و جنّ، از نعمتهای دلخواه الهی، مقتضای ربوبیّت او+۳ آیه
- درختان خرما با خوشه های پوشیده در غلاف، از جلوه های رحمت گسترده خدا+۱ آیه
- رویش دانه های حبوبات نهفته در پوسته ها، از منافع زمین برای ادمیان+۲ آیه
- رویش ریحان در زمین، به امر خداوند+۲ آیه
- نعمت ریحان، نمودی از اراستگی زمین برای انسان+۲ آیه
- تامین روزی انسان، از فواید زمین+۳ آیه
- درخت خرما، دارای شکوفه هایی انبوه+۲ آیه
- شکوفه های خرما، نعمتی درخور سپاسگزاری، از ناحیه جنّ و انس+۱ آیه
- کشاورزی و محصولات ان، از نعمتهای غیر قابل تکذیب الهی+۳ آیه
- تکذیب نعمت کشاورزی و محصولات ان، ناپسند و شگفت اور+۳ آیه
- امتنان خداوند بر بندگان، به سبب قرار دادن انواع میوهها در زمین برای انان+۱ آیه
- میوهها، نمودی از نعمت و لطف الهی بر بندگان خداوند+۲ آیه
- میوهجات، از نعمتهای الهی، و موجب شکر و سپاس از خداوند+۳ آیه