سوره الرحمن، آیه ۱۲ · جزء ۲۷ · صفحه ۵۳۱
وَالْحَبُّ ذُو الْعَصْفِ وَالرَّيْحَانُ
و دانههایی که همراه با ساقه و برگی است که بصورت کاه درمیآید، و گیاهان خوشبو!
معنی کلمات و عبارات
«الْعَصْفِ»: قشر و پوسته. مراد کاه است که علوفه چهارپایان است. «الرَّیْحانُ»: گیاهان خوشبو.
نزول
سال ۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - دانه هاى حبوبات نهفته در پوسته ها، نمونه اى مهم از منافع زمین براى آدمیان «و الأرض وضعها للأنام فیها ... و الحبّ ذوالعصف»
«ال» در «الحبّ»، براى جنس است و افاده عموم مى کند. بنابراین «الحبّ» مساوى با مطلق حبوبات است و «عصف» بر پوسته حبوبات - که دانه ها در آن رشد مى کند - اطلاق مى شود.
۲ - گیاهان و سبزى هاى خوشبو و معطر، نمودى از آراستگى زمین براى انسان «و الأرض وضعها للأنام . فیها ... و الریحان»
واژه «ریحان»، به هر گیاه خوشبو گفته مى شود (قاموس المحیط).
۳ - همه مظاهر طبیعت، از ریاحین تا پوسته حبوبات، نشانى از طراح حسابگر هستى (خداوند) است. «الرحمن ... و الحبّ ذوالعصف و الریحان»
با توجه به این که در آیات پیشین سخن از حاکمیت سنجش بر نظام هستى بود، ممکن است بیان این دقایق در این آیات، به منظور نمایاند آن حساب گرى باشد.
۴ - اندیشه در پدیده هاى زمین، عامل راه یابى انسان به توحید و جلوه هاى رحمت حق «الرحمن ... و الأرض وضعها للأنام . فیها ... و الحبّ ذوالعصف و الریحان»
با توجه به این که این آیات با صفت رحمانیت خداوند آغاز گردیده و در هر بخش جلوه اى از رحمت حق به انسان یادآورى شده، مى توان استفاده کرد که برشمردن این نمونه ها، براى این است که آدمى با تأمل در آنها، به توحید و رحمانیت خداوند پى ببرد.
۵ - وجود آدمى، نیازمند خواص متنوع نهفته در انواع میوه ها، حبوبات و سبزى ها * «و الأرض وضعها للأنام . فیها فکهة و النخل ... و الحبّ ... الریحان»
از این که خداوند، پس از یادآورى آمادگى زمین براى زندگى انسان، میوه هاى مختلف، حبوبات و سبزى ها را مورد اشاره قرار داده است; مى توان استفاده کرد که انسان در زندگى خویش، به همه این نعمت ها و خواص نهفته در آنها نیازمند است و کمبود هر یک، مى تواند انسان را با مشکل مواجه سازد.
۶ - روح و ذائقه انسان، تنوع طلب و خداوند برآورنده این نیازها * «فیها فکهة و النخل ذات الأکمام . و الحبّ ذوالعصف و الریحان»
از این که خداوند متعال، خوراکى هاى متنوع با شکل هاى گوناگون را به انسان یادآورى کرده و نیز در اختیار او قرار داده و بر این گوناگونى بر انسان منت نهاده است، مى توان مطلب بالا را نتیجه گرفت.
تفسیر (۷)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
تفکر در موجودات زمیندانه های حبوباتمنشأ تأمین نیازها هانشانه های زیبایی زمیننقش سبزیجات خوشبونقش پوسته حبوباتنیاز به تنوع حبوباتنیاز به تنوع سبزیجاتنیاز به تنوع میوه هاتنوع طلبی انساننقش گیاهانآثار تفکرنیازهای مادی انسانفواید زمینزمینه رحمتدلایل خدا شناسیدلایل توحیدآیات آفاقی
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۶)
- رویش انواع دانهها از دل زمین، نشانهای از قدرت خدا+۲ آیه
- گیاهان خوشبو در زمین، برای استفاده مردم+۲ آیه
- زمین، از نعمتهای قابل استفاده برای جنّیان+۳ آیه
- برخورداری انس و جنّ، از نعمتهای دلخواه الهی، مقتضای ربوبیّت او+۳ آیه
- رویش دانه های حبوبات نهفته در پوسته ها، از منافع زمین برای ادمیان+۲ آیه
- دانه های نهفته در پوسته ها، از نعمتهای الهی+۱ آیه
- دانه های نهفته در پوسته ها، از نعمتهای الهی+۲ آیه
- رویش ریحان در زمین، به امر خداوند+۲ آیه
- ریحان، از نعمتهای الهی+۱ آیه
- نعمت ریحان جلوه ای از ربوبیّت خداوند+۱ آیه
- سرزنش خداوند، به تکذیبگران و کافران جنّ و انس، به سبب نادیده انگاشتن نعمت ریحان+۱ آیه
- نعمت ریحان، نمودی از اراستگی زمین برای انسان+۲ آیه
- توجّه به نعمت ریحان و سایر نعمتها، زمینه ساز خداشناسی+۱ آیه
- تامین روزی انسان، از فواید زمین+۳ آیه
- محصولات دانه ای کشاورزی و گیاهان خوشبو، از نعمتهای الهی+۲ آیه
- زمین، منبع کشاورزی+۳ آیه
- کشاورزی و محصولات ان، از نعمتهای غیر قابل تکذیب الهی+۳ آیه
- تکذیب نعمت کشاورزی و محصولات ان، ناپسند و شگفت اور+۳ آیه
- گیاه ریحان، از نعمتهای خداوند برای انسان+۱ آیه
- گیاهان خوشبو، از نعمتهای خداوند برای انسان+۱ آیه
- عدم توجّه به نعمت گیاهان خوشبو، شایسته سرزنش+۱ آیه
- توجّه به نعمت گیاهان خوشبو، زمینهساز شناخت پروردگار و نعمتهای او+۱ آیه
- گیاهان خوشبو، نمودی از اراستگی زمین برای انسان+۱ آیه
- گیاهان غلافدار و خوشبو، از نعمتهای الهی+۱ آیه
- گیاه روییده از زمین، از نعمتهای غیر قابل تکذیب خداوند+۲ آیه
- گیاهان خوشبو، از نعمتهای غیر قابل انکار خداوند+۲ آیه