آیه ۱۴ سوره الرحمن

سوره الرحمن، آیه ۱۴ · جزء ۲۷ · صفحه ۵۳۱

معنی کلمات و عبارات
«الإِنسَانَ»: جنس انسان. مراد حضرت آدم است. انسان در آغاز آفرینش خاک بوده (نگا: حج / سپس با آب آمیخته شده است و به صورت گِل در آمده است (نگا: انعام / و بعد به صورت گِل بدبو یا لجن تغییر شکل داده (نگا: حجر / ) سپس حالت چسپندگی پیدا کرده است (نگا: صافات / ) و بعد گِل خشکیده و سفال گونه‌ای شده است که این آیه بدان اشاره دارد. اما هر یک از این مراحل چه اندازه طول کشیده است، و این حالتهای انتقالی تحت چه عواملی به وجود آمده است، و نفخه ربّانی یا روح چیست و کی به کالبدش دمیده شده است (نگا: حجر / ) از حوزه علم بشری خارج و آن را خدا می‌داند و بس. «صَلْصَالٍ»: گِل خشکیده‌ای که با زدن تلنگری به صدا در می‌آید (نگا: حجر / و و ). «فَخَّارِ»: سفال.
نزول

سال ۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

نکات آیه
۱ - انسان، آفریده شده به اراده خداوند از گِلى خشک همچون سفال «خلق الإنسن من صلصل کالفخّار» «صلصال» به گل خشک و «فخّار» به سفال گفته مى شود. ۲ - ماده اى کم ارزش، مبدأ آفرینش موجودى ارزشمند چون انسان «خلق الإنسن من صلصل کالفخّار» نکره آمدن «صلصال» مى تواند براى بیان کم ارزشى ماده اى باشد که خداوند از آن، موجودى والا و ارجمند به نام انسان را آفریده است. ۳ - پیدایش موجودى شعورمند و صاحب اراده از گلى خشکیده (چون انسان)، شایان تأمل و درس آموزى است. «خلق الإنسن من صلصل» تذکر به مبدأ پیدایش انسان، ممکن است نظر به مطلب بالا داشته باشد; چه این که آیات سوره تماماً توحیدى است و در مقام نمایاندن ربوبیت یگانه حق مى باشد. ۴ - آب و خاک، داراى نقش عمده در شکل گیرى وجود انسان «خلق الإنسن من صلصل کالفخّار» برداشت یاد شده با توجه به این نکته است که واژه «صلصال» گر چه به معناى گل خشکیده است; ولى به هرحال در آن آمیختگى خاک با آب مطرح است.
تفسیر (۹)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۳)
  • خدا، پدید اورنده انسان، از گِل خشکیده و سفالین+۳ آیه
  • تفاوت انسان با جن در مادّه اولیّه خلقت+۳ آیه
  • گِل خشکیده از موادّ اوّلیّه افرینش انسان
  • خشکی گل انسان، مانند سفال
  • افرینش انسان از گِل خشکیدهای، همچون سفال
  • تفاوت انسان با جنّیان در مادّه اولیّه خلقت+۳ آیه
  • برخورداری انس و جنّ، از نعمتهای دلخواه الهی، مقتضای ربوبیّت او+۲ آیه
  • خلقت انسان از گِل خشک، پرتوی از رحمانیّت خداوند+۱ آیه
  • خلقت انسان از گِل و تبدیل شدن او به مانند سفال محکم، برخاسته از رحمانیّت خداوند+۱ آیه
  • گِل خشکیده، مادّه افرینش ادم(علیه السلام)+۳ آیه
  • سرزنش خدا از مکذّبان جنّ و انس، به دلیل فکر نکردن در افرینش خود از خاک و اتش+۱ آیه
  • توبیخ کافران و تکذیبگران جنّ و انس، به خاطر نادیده گرفتن قدرت و لطف خدا در تامین نیازهای خلق+۲ آیه
  • توجّه جنّ و انس به مبدا افرینش خویش، مانع تکذیب نعمتهای الهی از سوی انان+۱ آیه
واژه‌ها