سوره روم(الروم)، آیه ۱۳ · جزء ۲۱ · صفحه ۴۰۵
وَلَمْ يَكُن لَّهُم مِّن شُرَكَائِهِمْ شُفَعَاءُ وَكَانُوا بِشُرَكَائِهِمْ كَافِرِينَ
و برای آنان شفیعانی از معبودانشان نخواهد بود، و نسبت به معبودهایی که آنها را همتای خدا قرار داده بودند کافر میشوند!
معنی کلمات و عبارات
«کَانُوا بِشُرَکَآئِهِمْ کَافِرِینَ»: آنان در دنیا به سبب اعتقاد به انبازهائی برای خدای خود کافر شده بودند. آنان در آخرت از انبازهائی که برای خدای خود گمان میبردند بیزاری میجویند و منکر (الوهیّت و شرکت) آنها خواهند شد.
نزول
سال ۶ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - معبودان مشرکان، در روز قیامت توان شفاعت مشرکان را ندارند. «و لم یکن لهم من شرکائهم شفعؤا و کانوا بشرکائهم کفرین»
۲ - مشرکان، در انتظار شفاعت معبودان برگزیده خویش در پیشگاه خداوندند. «و لم یکن لهم من شرکائهم شفعؤا»
نفى کردن شفاعت معبودان مشرکان، حاکى از این نکته است که مشرکان، چنین توقع و انتظارى داشته اند و گرنه نفى آن، چندان معنایى نداشت.
۳ - مشرکان، به خداوند باور دارند و به گرفتن شفیع جهت شفاعت در پیشگاه او معتقدند. «و لم یکن لهم من شرکائهم شفعؤا»
۴ - در دید مشرکان، خداوند داراى مرتبتى والاتر از بتان است. «و لم یکن لهم من شرکائهم شفعؤا»
انتظار مشرکان از خدایان خود براى شفاعت در پیشگاه خداوند، نشان مى دهد که آنها، خداوند را مقام تصمیم گیرنده و برتر مى دانستند.
۵ - شریکانى که مشرکان براى خدا قائل بودند ساخته و پرداخته خودشان بود. «و لم یکن لهم من شرکائهم شفعؤا»
اضافه شدن «شرکاء» به ضمیر «هم» - که مرجع آن، مشرکان است - اشعار دارد به این که آنان، خود چنین شریکانى را ساخته اند.
۶ - مشرکان، مردمى مجرم و تبهکارند. «و یوم تقوم الساعة یبلس المجرمون . و لم یکن لهم من شرکائهم شفعؤا»
۷ - مشرکان، در قیامت، الوهیت معبودان خویش را انکار مى کنند. «و لم یکن لهم من شرکائهم شفعؤا و کانوا بشرکائهم کفرین»
۸ - ناتوانى معبودان مشرکان از شفاعت آنها در پیشگاه خداوند، از عوامل یأس و اندوه آنان در قیامت است. «و یوم تقوم الساعة یبلس المجرمون . و لم یکن لهم من شرکائهم شفعؤا»
ذکر «و لم یکن لهم... شفعؤا» پس از بیان ناامیدى مشرکان در قیامت، ممکن است براى اشاره به این نکته باشد که یأس آنان، ناشى از شفیع نداشتن شان است.
۹ - قیامت، روز ظهور و تجلى حقایق است. «و یوم تقوم الساعة ... و کانوا بشرکائهم کفرین»
ذکر کفر مشرکان به معبودان خویش در قیامت، به عنوان یکى از رخدادهاى آن، مى تواند به جهت نکته یاد شده باشد.
۱۰ - مشرکان مکه، به بازخواست انسان ها از سوى خداوند، پس از مرگ، معتقد بودند. «و یوم تقوم الساعة ... و لم یکن لهم من شرکائهم شفعؤا»
نفى شفاعت از معبودان مشرکان، حکایت از اعتقاد آنان به شفاعت مى کند و ذکر آن به عنوان یکى از رخدادهاى قیامت، این احتمال را تقویت مى کند که آنان شفاعت معبودان را براى پس از مرگ خود مى خواسته اند.
۱۱ - شفاعت در قیامت، اصلى پذیرفته شده است. «و یوم تقوم الساعة ... و لم یکن لهم من شرکائهم شفعؤا»
از این که آیه، به جاى نفى اصل شفاعت، شفاعتِ خدایان مشرکان را مورد انکار قرار داده است، استفاده مى شود که شفاعت، پذیرفته شده است.
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۱۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۲۶ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۱۳ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۱۳ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۱۳ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۱۳ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۱۳ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱۱–۱۹ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۱۳
موضوعات
دستهبندی موضوعی
عقیده به حسابرسیعقیده به شفاعتمشرکان و شفاعت معبودانمعبودان مشرکان و شفاعتاندوه اخروی مشرکانانتظارات مشرکانیأس اخروی مشرکانتکذیب معبودان باطلمجرمیت مشرکانمشرکان و خداعقیده به خداپوچی معبودان باطلمحرومیت مشرکانشفاعت در قیامتعجز معبودان باطلمشرکان در قیامتحسابرسی در قیامتعقیده مشرکانتنزیه خداظهور حقایق در قیامت
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۶)
- بروز حقّانیّت توحید، در قیامت+۸ آیه
- امید به شفاعت بتها در برابر خدا، انگیزه پرستش انان از سوی مشرکان+۵ آیه
- اعتقاد مشرکان عصر بعثت به شفاعت و امداد معبودها+۹ آیه
- برخورداری مشرکان، از توان و قدرت دنیایی+۶ آیه
- برخورداری مشرکان مکّه، از قدرت+۴ آیه
- اقرار مشرکان در قیامت به کفر خویش، در دوران شرکورزی در دنیا+۱ آیه
- کفر مشرکان به معبودهای خیالی خویش، در قیامت+۱ آیه
- محرومیّت مشرکان، از هرگونه شفاعتی در قیامت
- شفاعت کردن بتها نزد خداوند، از انگیزه های بت پرستی به گمان مشرکان+۹ آیه
- معبودهای دروغین مشرکان، عاجز از شفاعت برای انان، در پیشگاه خدا+۹ آیه
- اعتقاد مشرکان به شفاعت معبودهای دروغین از انان، در پیشگاه خدا+۹ آیه
- تعدّد معبودان باطل مشرکان+۶ آیه
- بروز حقّانیّت توحید، در قیامت+۸ آیه
- قیامت، روز جدایی صفوف کافران از مؤمنان+۲ آیه
- محرومیّت کافران از هرگونه شفاعت و یاری، در قیامت+۱ آیه
- مهربانی، شیوهای قابل توجه، هنگام موعظه کردن دیگران+۲ آیه