آیه ۸۶ سوره زخرف

سوره زخرف(الزخرف)، آیه ۸۶ · جزء ۲۵ · صفحه ۴۹۵

وَلَا يَمْلِكُ الَّذِينَ يَدْعُونَ مِن دُونِهِ الشَّفَاعَةَ إِلَّا مَن شَهِدَ بِالْحَقِّ وَهُمْ يَعْلَمُونَ

کسانی را که غیر از او می‌خوانند قادر بر شفاعت نیستند؛ مگر آنها که شهادت به حق داده‌اند و بخوبی آگاهند!

معنی کلمات و عبارات
«یَدْعُونَ»: به فریاد می‌خوانند. می‌پرستند. «الْحَقِّ»: توحید. وحدانیّت خدا. «وَ هُمْ یَعْلَمُونَ»: در حالی که می‌دانند. یعنی گواهی و شهادتشان از روی علم و آگاهی بوده، یا این که می‌دانند اگر خدا بدیشان اجازه دهد، شفاعت می‌کنند، و می‌دانند برای چه کسی یا کسانی شفاعت کنند. ذکر (شَهِدَ) به صورت مفرد، و (یَعْلَمُونَ) به صورت جمع، با توجّه به لفظ و معنی (مَنْ) است.
نزول
نکات آیه
۱ - هر ملجأ و نقطه امیدى، جز خداوند، فاقد کارایى و قدرت شفاعت و امدادرسانى در آخرت «و لایملک الذین یدعون من دونه الشفعة» ارتباط این آیه با ذیل آیه قبل - که در مورد قیامت بود - قرینه اى است بر این که مراد از شفاعت در آیه شریفه شفاعت اخروى است. ۲ - معبودهاى دروغین مشرکان، ناتوان از شفاعت و یارى رساندن به آنان در آخرت «و لایملک الذین یدعون من دونه الشفعة» «دعا» (مصدر «یدعون») در این آیه به معناى پرستش است. ۳ - اهل حق و حقیقت، قادر به شفاعت دیگران در قیامت «و لایملک ... الشفعة إلاّ من شهد بالحقّ و هم یعلمون» «من شهد بالحقّ» وصف براى شافع است; نه شفاعت شونده. ۴ - دارندگان حق شفاعت، آگاه به استحقاق و عدم استحقاق آدمیان، براى برخوردارى از شفاعت «و لایملک ... الشفعة إلاّ من شهد بالحقّ و هم یعلمون» عبارت «و هم یعلمون» وصف براى شفاعت کنندگان راستین است. برداشت یاد شده بر این اساس است که «یعلمون» ناظر به استحقاق شفاعت باشد. ۵ - شفاعت اخروى، متکى بر علم و آگاهى است; نه بیهوده و بدون ملاک. «إلاّ من شهد بالحقّ و هم یعلمون» ۶ - دلبستگى بیهوده به شفاعت غیرخدا، از عوامل گمراهى است. «و لایملک ... الشفعة إلاّ من شهد بالحقّ» خداوند، براى بازداشتن مشرکان از گمراهى، به آنان یادآور شده است که معبودهاى دروغین آنها هرگز قدرت شفاعت ندارند. پس از ایشان قطع امید کنند و به حق روى آورند. ۷ - ایمان متکى بر علم و آگاهى، داراى ارزش و اهمیت «من شهد بالحقّ و هم یعلمون» تعبیر «و هم یعلمون» بیانگر متکى بودن شهادت بر علم و آگاهى و مصداق مورد نظر از «الحقّ»، ایمان به خدا و دیگر حقایق است.
تفسیر (۷)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۹)
  • استقلال در شفاعت، منحصر به خدای یگانه+۸ آیه
  • سرشت توحیدی بشر، نیازمند تذکّر و تنبّه+۲ آیه
  • توانایی شهادتدهندگان به حق، به شفاعت دیگران در قیامت
  • شهادت به حق، موجب نیل به مقام شافعان
  • تنها خداوند، دارای حق شفاعت+۷ آیه
  • شاهدان حق، دارای حق شفاعت
  • ناتوانی معبودهای دروغین مشرکان از هرگونه شفاعت و وساطت، نشانگر بطلان شرک+۳ آیه
  • امید به شفاعت بتها در برابر خدا، انگیزه پرستش انان از سوی مشرکان+۵ آیه
  • شرکورزی، عقیده و پنداری خلاف فطرت توحیدی انسان+۲ آیه
  • شرک ستیزی پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله)، با تمام مشرکان+۲ آیه
  • شرکورزی برخی اشخاص، به رغم شناخت خدا+۲ آیه
  • اعتقاد مشرکان عصر بعثت به شفاعت و امداد معبودها+۱۰ آیه
  • اعتقاد مشرکان به وجود خدا+۲ آیه
  • توحید و اعتراف به ان، ملاکی برای برخورداری از مقام شفاعت
  • علم به استحقاق ادمیان از شفاعت، از شرایط شافعان
  • شفاعت کردن بتها نزد خداوند، از انگیزه های بت پرستی به گمان مشرکان+۹ آیه
  • معبودهای دروغین مشرکان، عاجز از شفاعت برای انان، در پیشگاه خدا+۹ آیه
  • اعتقاد مشرکان به شفاعت معبودهای دروغین از انان، در پیشگاه خدا+۹ آیه
  • عجز معبودان باطل، از شفاعت، در قیامت+۳ آیه
  • قدرت بر شفاعت از پیروان خود، از ملاکهای شایستگی برای عبادت+۲ آیه
  • مبتنی بودن ادای گواهی و اعتبار ان، بر علم و اگاهی
  • علم و اگاهی، زمینه ایمان
  • متکی بودن شفاعت در اخرت، بر علم و اگاهی
  • علم کافران، به ناتوانی معبودان باطل از شفاعت+۱ آیه
  • علم و اگاهی، از شرایط ادای شهادت از سوی گواهان
  • علم و اگاهی، از شرایط ادای شهادت
  • شاهدان و شهادتدهندگان به حق (توحید)، شایسته شفاعت کردن از گناهکاران در قیامت
  • شهادت دهندگان به حق (توحید) از روی اگاهی، مستحقّ شفاعت شافعان در قیامت
  • اعراض مشرکان از توحید، مورد پرسش توبیخی خدا+۱ آیه
واژه‌ها