سوره روم(الروم)، آیه ۵۱ · جزء ۲۱ · صفحه ۴۱۰
وَلَئِنْ أَرْسَلْنَا رِيحًا فَرَأَوْهُ مُصْفَرًّا لَّظَلُّوا مِن بَعْدِهِ يَكْفُرُونَ
و اگر ما بادی بفرستیم (داغ و سوزان)، و بر اثر آن زراعت و باغ خود را زرد و پژمرده ببینند، (مأیوس شده و) پس از آن راه کفران پیش میگیرند!
معنی کلمات و عبارات
«رَأَوْهُ»: آن را ببینند. مرجع ضمیر (ه)، نبات مفهوم از سیاق است. نبات در اصل مصدر است شامل قلیل و کثیر میگردد، و در اینجا مراد باغها و کشتها و علفزارها است. «مُصْفَرّاً»: زردرنگ. مراد پژمرده است. «لَظَلُّوا ... یَکْفُرُونَ»: کفران نعمت میکنند. کفر میورزند.
نزول
سال ۹ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - انسان ها، به هنگام مشاهده وزش بادهاى مضر و نابودکننده مزارع، به ناسپاسى مى گرایند. «و لئن أرسلنا ریحًا ... یکفرون»
«ریح» در مقابل «ریاح» در آیه چهل و نه است. معمولاً، بادهاى سودمند، به صیغه جمع آورده مى شوند و در صورتى که سخن از باد سوزان و مخرب باشد به صیغه مفرد مى آید. قرینه مقابله و نیز واژه «مصفرّاً» - که حال براى ضمیر مفعولى «رأوه» است - مؤید این نکته اند که مراد از «ریح» بادهاى سوزان و مخرب اند.
۲ - عالَم طبیعت، برخوردار از عوامل طبیعى خنثى کننده و از بین برنده یکدیگر «فانظر ... کیف یحى الأرض بعد موتها ... و لئن أرسلنا ریحًا فرأوه مصفرًّا»
۳ - بادها، داراى گونه هاى مختلفِ مفید و مضرّ است. «یرسل الریاح ... أرسلنا ریحًا»
۴ - وزش بادهاى مخرّب و نابود کننده گیاهان، به دست خدا است. «أرسلنا ریحًا فرأوه مصفرًّا»
۵ - انسان ها، به محض مشاهده بادهاى نوید بخش باران، بدون توجّه به خدایى بودن آنها، خوش حال مى شوند، ولى در برخورد با بادهاى مخرّب، ناسپاس مى گردند! «فإذا أصاب به من یشاء من عباده ... یستبشرون ... و لئن أرسلنا ریحًا ... یکفرون»
«یکفرون» به قرینه این که سخن از نعمت و قطع شدن آن است، کفر و ناسپاسى است.
۶ - بادهاى مخرّب در مقایسه با بادهاى مفید، نادرند. «یرسل الریاح ... و لئن أرسلنا ریحًا»
آورده شدن فعل مضارع «یرسل» براى بادهاى نوید بخشِ باران - که دلالت بر استمرار دارد - در مقابل جمله شرطى «و لئن أرسلنا ...» مى تواند گویاى حقیقت یادشده باشد.
۷ - در صورت وزش بادهاى مخرّب، گیاهان، سرسبزى خود را از دست داده و به زردى مى گرایند. «و لئن أرسلنا ریحًا فرأوه مصفرًّا»
مرجع ضمیر مفعولى «رأوه»، «نباتِ» مستفاد از آیه پیش (آثار رحمة اللّه) است.
۸ - ناسپاسى کردن و کفر ورزیدن، به هنگام مواجه شدن با امور ناخوشایند، امرى ناپسند و مذموم است. «و لئن أرسلنا ... یکفرون»
آیه، در صدد سرزنش کسانى است که با مشاهده بادهاى مخرّب ناسپاسى مى کنند. از توبیخ و سرزنش، به دست مى آید که چنین حالتى، شایسته نیست.
۹ - انسان ها، با مشاهده خالى بودن ابرها از باران، ناسپاس مى شوند. «و لئن أرسلنا ریحًا فرأوه مصفرًّا لظلّوا من بعده یکفرون»
طبق آنچه که راغب، در مفردات اظهار داشته، ممکن است: «مصفرّاً» از ریشه «صفر» - بر وزن سفر - به معناى «خالى بودن» باشد.
۱۰ - شادمانى، در شرایط رفاه، و کفر و ناسپاسى به هنگام سختى و حسرت، حالات و صفات انسان ها است. «فإذا أصاب ... إذا هم یستبشرون ... و لئن أرسلنا ریحًا ... من بعده یکفرون»
۱۱ - پدیده هاى طبیعى، از هم، تأثیر پذیرى مثبت و منفى دارند. «یرسل الریاح ... فترى الودق یخرج من خلله ... فانظر إلى ءاثر رحمت اللّه کیف یحى الأرض ... و لئن أرسلنا ریحًا فرأوه مصفرًّا»
تفسیر (۶)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
ابرهای بی بارانباد های مخربباد های مفیدتأثیرپذیری موجودات طبیعتتخریب گیاهانرفتار ناپسندزرد شدن گیاهانسرور انسان هاسرور در رفاهمنشأ باد های مخربموجودات مخرب در طبیعتکفران در سختیناپسندی کفرانآسیب شناسی محیط زیستباد های مبشرتنوع باد هاکفران انسانعوامل سرورصفات انسانافعال خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۴)
- حرکت ابرها بر اثر وزش بادها+۲ آیه
- ناسپاسی برخی انسانها با مشاهده ابرهای بیباران
- زرد بودن رنگ برخی ابرها+۱ آیه
- کفر و ناسپاسی بعضی از انسانها، به هنگام مشاهده وزش بادهای مضرّ و نابودکننده مزارع
- برخی بادها نابودکننده کشتزارها و مزارع+۲ آیه
- وزش بادهای سرد، عامل پژمرده شدن گیاهان
- بادهای سرد زیانبار، موجب جلوه گر شدن ابرها به رنگ زرد
- زرد شدن گیاهان، بر اثر وزش بادهای مخرّب
- زرد شدن گیاهان، نشانه پایان رشد و خشک شدن+۲ آیه
- تبدیل رنگ سبز مزارع به رنگ زرد، بر اثر بادهای مضرّ+۲ آیه
- بادهای سرد زیانبار، موجب تبدیل رنگ سبز کشتزارها به زردی
- بینایی، از ابزارهای شناخت حسّی و راهی برای درک عقلی انسان
- وزش باد اسیب زننده، تبدیل کننده مظاهر ابادانی به بی حاصلی+۱ آیه
- کافران، مردمی هدایت ناپذیر+۳ آیه
- لجاجت و سرسختی کافران در مقابل ایات الهی+۱ آیه
- کفران نعمت، از خصلتهای ناپسند انسان
- بادهای زیانبار، موجب تبدیل رنگ گیاهان به رنگ زرد
- بادهای مخرّب، از عوامل زرد شدن گیاهان+۱ آیه
- زرد شدن گیاهان با وزش بادها به امر خداوند+۱ آیه
- زرد شدن گیاهان بر اثر وزش بادهای مخرب، زمینه ناسپاسی برخی انسانها+۱ آیه
- کافران هدایتناپذیر، مردمانی لجوج و دارای عنادی خاص، در برابر رسالت محمّد صلی الله علیه و اله+۴ آیه
- کافران هدایتناپذیر، مردمانی لجوج و دارای دشمنی خاص در برابر رسالت محمّد صلی الله علیه و اله+۴ آیه
- کافران حقناپذیر، ناشنوا و غیر قابل تفهیم چونان مردگان+۲ آیه
- مُرسِل/ اسما و صفات+۳ آیه