سوره سجده(السجدة)، آیه ۷ · جزء ۲۱ · صفحه ۴۱۵
الَّذِي أَحْسَنَ كُلَ شَيْءٍ خَلَقَهُ وَ بَدَأَ خَلْقَ الْإِنْسَانِ مِنْ طِينٍ
او همان کسی است که هر چه را آفرید نیکو آفرید؛ و آفرینش انسان را از گِل آغاز کرد؛
معنی کلمات و عبارات
«أَحْسَنَ»: زیبا و آراسته و پیراسته کرد. یعنی کاخ عظیم خلقت را بر «نظام احسن» آفریده است و کاملتر و زیباتر از آن تصوّر نمیشود. به گونهای که میان همه موجودات پیوند و هماهنگی است و به هر کدام آنچه را به زبان حال خواسته است عطاء فرموده است (نگا: طه / ). «طِینٍ»: گِل. یعنی مخلوق برجسته انسان نام را از موجود ساده و کم ارزش گِل آفریده است و او را گُل سرسبد جهان خلقت کرده است و شاعر در این باره چه نیکو سروده است: دهندهای که به گُل نَکهت و به گِل جان داد
نزول
سال ۷ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - خداوند، همه آفریده هاى خود را، به صورتى نیکو و شایسته پدید آورده است. «اللّه ... الذى أحسن کلّ شىء خلقه»
۲ - آفرینش موجودات به صورتى نیکو و شایسته، نشانه تدبیر و علم الهى است. «یدبّر الأمر ... علم ... الذى أحسن کلّ شىء خلقه»
۳ - زیبا و نیکو آفریده شدن پدیده ها، از جمله آیات الهى است. «اللّه الذى ... الذى أحسن کلّ شىء خلقه»
۴ - کاستى ها و زشتى هاى پدیده هاى زشت و ناقص، ربطى به آفرینش خداوند ندارد. «أحسن کلّ شىء خلقه»
۵ - آغاز آفرینش انسان (آدم)، از گِل است. «و بدأ خلق الإنسن من طین»
۶ - آدم(ع)، از گِل آفریده شده است. «و بدأ خلق الإنسن من طین»
با توجه به آیات قرآن و واقعیت تاریخى، مراد از «الإنسان» در آیه، آدم است.
۷ - خلقت موجودى شگفت مانند انسان از گِلى بى شکل و فاقد حیات، نمود آفرینش نیکوى خدا است. «أحسن کلّ شىء خلقه و بدأ خلق الإنسن من طین»
۸ - آفرینش انسان از گِل، نشانه علم و تدبیر خدا است. «یدبّر الأمر ... علم الغیب و الشهدة ... و بدأ خلق الإنسن من طین»
۹ - انسان، در میان سایر موجودات جهان، موجودى ممتاز است. «أحسن کلّ شىء خلقه و بدأ خلق الإنسن من طین»
ذکر انسان، به تنهایى از میان پدیده هاى عالم (کلّ شىء) احتمال دارد به جهت نکته یاد شده باشد.
۱۰ - قبل از انسان ها، پدیده هاى دیگرى چون گِل (آب و خاک) آفریده شده بودند. «و بدأ خلق الإنسن من طین»
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
حسن خلقت موجوداتخلقت آبخلقت خاکمنشأ نقص موجوداتموجودات قبل از انسانآدم از گلعنصر خلقت آدمانسان از گلنشانه های علم خداعنصر خلقت انساننشانه های تدبیر خدافضایل انسانخالقیت خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۸)
- ادم(علیه السلام)، نخستین انسان مخلوق، از نسل و جنس کنونی بشر+۳ آیه
- ادم(علیه السلام)، پدر و مبدا پیدایش بشر+۲ آیه
- ادم(علیه السلام)، نخستین انسان خلق شده از جنس کنونی بشر+۴ آیه
- افریده شدن ادم(علیه السلام) از گِل+۶ آیه
- پیدایش انسانها از نسل ادم(علیه السلام)+۲ آیه
- متناسب افریده شدن اندام و هویت انسانها، از ایههای خدا+۱ آیه
- فرزنددار شدن انسانها، از ایات الهی+۱ آیه
- ساخته شدن انسان از گِل، ایه خدا+۳ آیه
- خلق شدن انسان از نطفه، از نشانههای قدرت خداوند+۱ آیه
- دمیدن روح در جنین و تبدیل او به انسانی کامل از ایههای خدا+۳ آیه
- دمیدن روح در جنین و تبدیل او به انسانی کامل پس از مراحل نخستین، از ایههای خدا+۳ آیه
- . مُحسِن
- سپاسگزاری اقلّیّتی از انسانها در برابر نعمت افرینش و ابزارهای معرفتی خود+۳ آیه
- گِل مادّه افرینش انسان+۵ آیه
- نطفه، از عناصر اغازین پیدایش انسان+۵ آیه
- دمیدهشدن روح در جنین پس از تکوین مادّی وی+۳ آیه
- نسل انسان، پدید امده از عصاره ابی پست+۱ آیه
- پیدایش نسل انسان از ادم(علیه السلام)+۳ آیه
- افرینش بدن ادم(علیه السلام) از سوی خدا، پیش از دمیده شدن روح در کالبد او+۴ آیه
- برخورداری تمام موجودات جهان، از نظامی واحد، دلیل بر یگانگی خداوند+۱ آیه
- ادم(علیه السلام) پدر و مبدا پیدایش بشر+۲ آیه
- جنین، دارای مراحل مختلف رشد در رحم+۷ آیه
- نطفه، اغاز شکلگیری جنین در رحم+۵ آیه
- دمیده شدن روح در جنین، مرحله پایانی شکلگیری جنین+۲ آیه
- اتقان و استواری خلقت جهان
- خداوند، افریننده جهان، بدون الگویی از پیش+۴ آیه
- جهان افرینش، دارای نظامی نیکو و احسن
- جهان افرینش، دارای نظامی زیبا و نیکو
- خلقت اشیا به امر خداوند، براساس اتقان+۱ آیه
- خلقت هر چیزی به فرمان خداوند، خلقتی احسن
- خلقت همه افریده های جهان، به صورتی نیکو با قدرت خداوند
- اصالت روح، نسبت به جسم+۳ آیه
- روح انسان، دارای مبدا الهی و عطاشده از جانب خداوند به انسان+۳ آیه
- زیبا افریده شدن مخلوقات، به فرمان خداوند
- افرینش مخلوقات به صورتی زیبا، نشانه تدبیر و علم الهی
- خداوند، منشا زیبایی+۳ آیه
- افرینش انسان، نعمتی شایسته سپاس به درگاه الهی+۳ آیه
- سپاسگزاری اقلیّتی از مردم، در برابر نعمتهای الهی+۳ آیه
- افرینش اسمانها و زمین، در قلمرو علم خدا
- افرینش انسان از گِل، در حیطه علم گسترده خدا
- گِل، مادّه افرینش ادم(علیه السلام)+۶ آیه
- مُبدی/ اسما و صفات
- مُحسن/ اسما و صفات+۱ آیه
- پیدایش منی از خاک+۵ آیه
- منی، از عناصر اغازین پیدایش انسان+۵ آیه
- خداوند، خالق و منشا افرینش انسان از منی+۵ آیه
- فراگیری نعمتهای الهی، نسبت به نیازهای نوع انسانی+۳ آیه
- خلقت انسان و برخورداری وی از قوای حسّی و بینایی و ادراکی، از نعمتهای الهی و موجب شکرگزاری در برابر خداوند+۳ آیه