آیه ۱ سوره ضحی

سوره ضحی(الضحى)، آیه ۱ · جزء ۳۰ · صفحه ۵۹۶

وَ الضُّحَى

قسم به روز در آن هنگام که آفتاب برآید (و همه جا را فراگیرد)،

معنی کلمات و عبارات
«الضُّحَیا»: روز (نگا: اعراف / ، طه / ). چاشتگاه (نگا: شمس / .
نزول

سال ۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

شأن نزول: شأن نزول آیات ۱ تا ۳

«شیخ طوسى» گویند: وقتى که وحى رسول خدا صلی الله علیه و آله تا پانزده شب به تأخیر افتاد. عده اى از مشرکین گفتند: خداوند از محمد صرفنظر کرده و او را واگذاشته است سپس این سوره نازل گردید.

در تفسیر على بن ابراهیم از ابوالجارود و او از امام باقر علیه‌السلام نقل نماید که فرمود: وقتى که اولین سوره قرآن «اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّک الَّذِی خَلَقَ» بر پیامبر نازل شد. چندى وحى تعطیل گردید تا این که خدیچه زوجه پیامبر به وى گفت: شاید خداوند تو را ترک کرده باشد که به سوى تو وحى نمى فرستد سپس آیه ۳ نازل شد و صاحب مجمع البیان از ابن جریج نقل کند که گفت: مدت قطع وحى دوازده روز بوده و نیز از مقاتل روایت کند که مدت مزبور چهل روز بوده است. سعید بن منصور در سنن خود و فریابى در تفسیر خود از جندب روایت کند که مشرکین مى گفتند: خداوند از پیامبر صرفنظر کرده و به او وحى نمى فرستد و طبرى صاحب جامع البیان از عبدالله بن شداد نقل نماید که خدیجه به پیامبر گفت: خداوند تو را واگذاشته است، حافط ابن حجر گوید: خدیجه و ام‌جمیله هر دو این سخن را به پیامبر گفته بودند. خدیجه از روى همدردى گفته بود و ام‌جمیله از روى شماتت و نیز در صحیح بخارى و صحیح مسلم و دیگران از جندب نقل شده که زنى به عنوان طعنه و شماتت در موقع تعطیل وحى به رسول خدا گفت: یا محمد چطور است که شیطان تو را ترک نموده و واگذاشته است و حاکم صاحب المستدرک نیز از زید بن ارقم شماتت ام‌جمیله را ذکر نموده است.

نکات آیه
۱ - سوگند خداوند، به چاشت گاه و به گسترش نور خورشید در آن زمان «و الضحى» «ضحى» در معانى گسترش نور خورشید و «پهناور شدن روز» (مفردات راغب) و «اندکى پس از بالا آمدن روز» (قاموس) به کار مى رود. ۲ - وقت چاشت و زمان پرتو افشانى خورشید، داراى عظمتى درخور سوگند خداوند «و الضحى» ۳ - نور خورشید و برآمدن آن در صبحگاه، نعمتى الهى است. «و الضحى»
تفسیر (۹)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۳)
  • خیر بودن اخرت برای پیامبر(صلی الله علیه واله)، امری مهم و مورد سوگند خداوند+۲ آیه
  • دلداری پیامبر اکرم(صلی الله علیه واله) از سوی خداوند، با نزول ایات و برشمردن نعمتهای الهی بر وی، پس از قطع موقت وحی+۷ آیه
  • بیان دوران سخت زندگی پیامبر(صلی الله علیه واله) و حمایتهای الهی از ان حضرت، ارامش بخش و مایه تسلاّی ایشان در برابر ازارهای مشرکان+۷ آیه
  • سوگند خداوند به روز، هنگام درخشان شدن ان+۲ آیه
  • سوگند خدا به صبح و هنگام گسترش افتاب+۳ آیه
  • سوگند خدا به صبح و هنگام بالا امدن خورشید برای تاکید بر قطع نشدن ارتباط او با پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
  • سوگند خداوند به گسترش نور خورشید، برای بیان وانگذاشتن پیامبر(صلی الله علیه واله) به حال خود+۱ آیه
  • سوگند خداوند به گسترش نور خورشید، جهت تاکید بر خشم نکردن بر پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
  • سوگند خداوند به گسترش نور خورشید، برای برتری جهان اخرت بر دنیا+۱ آیه
  • سوگند خداوند به گسترش نور خورشید، درباره اعطا به پیامبر(صلی الله علیه واله)در اخرت به میزان رضایت ان حضرت+۱ آیه
  • محافظت از پیامبر صلی الله علیه و اله، در مقابل کید کافران و مشرکان+۱ آیه
  • بیان دوران سخت زندگی پیامبر صلی الله علیه و اله و حمایتهای الهی از ان حضرت، ارامشبخش و مایه تسلّای ایشان در برابر سخنان ناروای مشرکان+۱ آیه
  • سوگند خداوند به نور خورشید و تاریکی شب جهت تاکید بر قطع نشدن ارتباط او با پیامبر صلی الله علیه و اله و ناخرسند نبودن از ان حضرت+۲ آیه
  • سوگند خداوند، به تداوم حمایت و رها نکردن پیامبر صلی الله علیه و اله در برابر زخم زبانهای مشرکان+۱ آیه
  • یاداوری الطاف خاصّ الهی به پیامبر صلی الله علیه و اله در دنیا و اخرت، در برابر زخم زبان دشمنان+۱ آیه
  • قسم خدا به روز روشن و شب تاریک، بر ادامه حمایت از محمّد صلی الله علیه و اله و لطف به او+۲ آیه
  • نگرانی پیامبر صلی الله علیه و اله از انقطاع وحی، پس از وقفهای کوتاه در نزول ان+۱ آیه
  • تاخیر وحی به پیامبر صلی الله علیه و اله، سبب نگرانی ان حضرت+۱ آیه
  • دلداری خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله، در مورد تداوم وحی بر وی+۱ آیه
  • خورشید، منبع نور و چراغ فروزان+۱ آیه
  • خورشید و نور افشانی ان، دارای عظمتی درخور سوگند خداوند+۱ آیه
  • سوگند خداوند به نور گسترده خورشید، به هنگام چاشت+۱ آیه
  • سوگند خداوند به نور خورشید، برای تاکید بر قطع نشدن ارتباط او با پیامبر صلی الله علیه و اله و بغض و کینه نداشتن او+۱ آیه
واژه‌ها