آیه ۸ سوره ضحی

سوره ضحی(الضحى)، آیه ۸ · جزء ۳۰ · صفحه ۵۹۶

وَ وَجَدَكَ عَائِلاً فَأَغْنَى

و تو را فقیر یافت و بی‌نیاز نمود،

معنی کلمات و عبارات
«عَآئِلاً»: فقیر و بی‌چیز (نگا: توبه / ). چیزهائی که پیغمبر از پدر به ارث برد، شتر ماده‌ای و کنیزکی بود (نگا: جزء عمّ شیخ محمّد عبده). خدا او را با سود تجارت، و ثروت خدیجه، و غنائم جنگی دارا و بی‌نیاز کرد. آیات گذشته، بیانگر الطاف و عنایات خاصّ الهی در حق پیغمبر است.
نزول

سال ۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

نکات آیه
۱ - پیامبر(ص)، در برهه اى از عمر خویش، تنگدست بود. «و وجدک عائلاً فأغنى» فعل «عال» از مصدر «عول»; یعنى، کفالت کرد و قیّم شد (مصباح) و از مصدر «عَیْلَة»; یعنى، فقیر شد (مفردات راغب). در آیه شریفه، مراد دومین معنا است; زیرا معناى اول (خداوند تو را عائله مند یافت)، با آنچه از تاریخ زندگانى پیامبر(ص) رسیده است، تطبیق نمى کند. ۲ - خداوند، تنگدستى پیامبر(ص) را به ثروتمندى و بى نیازى از دیگران مبدّل ساخت. «فأغنى» «غِنى»، به معناى توانگر بودن (صحاح اللغة) و «غَناء» (بر وزن کلام) به معناى اکتفاکردن است (مصباح). فعل «أغنى» به دلیل حذف متعلقات آن، مى تواند هر دو معنا را برساند. ۳ - فقر، حالتى نامطلوب و تبدیل آن به توانگرى، امرى ستوده است. «و وجدک عائلاً فأغنى» لحن آیه شریفه - که در مقام امتنان بر پیامبر(ص) است - بیانگر برداشت یاد شده است. ۴ - خداوند، با بیان زدودن فقر از زندگى پیامبر(ص)، آن حضرت را به دورى از قهر و خشم خویش، اطمینان بخشید. «و وجدک عائلاً فأغنى» ۵ - همه نعمت هاى مادى و معنوى، وابسته به خداوند است. «فاوى ... فهدى ... فأغنى»
تفسیر (۹)
روایات و احادیث

۶ - «قال الرضا(ع): ... قد قال اللّه عزّوجلّ لنبیّه محمد(ص) ... «و وجدک عائلاً فأغنى» یقول: أغناک بأن جعل دعائک مستجاباً; [منبع: عیون اخبارالرضا، ج ۱، ص ۲۰۰، ب ۱۵، ح ۱; نورالثقلین، ج ۵، ص ۵۹۶، ح ۱۸.] امام رضا(ع) فرمود: ... خدا به پیامبرش محمد(ص) فرمود: ... «و وجدک عائلاً فأغنى» مى فرماید: خدا تو را بى نیاز کرد، به این که دعایت را مستجاب قرار داد».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۷)
  • واجد
  • خداوند، بی نیازکننده ادمیان از فقر و نیاز+۴ آیه
  • دلداری پیامبر اکرم(صلی الله علیه واله) از سوی خداوند، با نزول ایات و برشمردن نعمتهای الهی بر وی، پس از قطع موقت وحی+۱۰ آیه
  • بیان دوران سخت زندگی پیامبر(صلی الله علیه واله) و حمایتهای الهی از ان حضرت، ارامش بخش و مایه تسلاّی ایشان در برابر ازارهای مشرکان+۷ آیه
  • سؤال تقریری خدا از پیامبر(صلی الله علیه واله) درباره نعمتهای اعطایی به وی+۴ آیه
  • فقیر و تنگدست بودن پیامبر(صلی الله علیه واله)، در برهه ای از عمر خویش
  • خداوند، برطرف کننده فقر پیامبر(صلی الله علیه واله)
  • فرمان خدا به پیامبر(صلی الله علیه واله) مبنی بر انفاق به فقرا، با یاداوری دوران فقر ان حضرت+۱ آیه
  • فرمان خدا به پیامبر(صلی الله علیه واله) مبنی بر انفاق به فقرا، با یاداوری دوران فقر ان حضرت+۱ آیه
  • سپری شدن دوران کودکی محمّد(صلی الله علیه واله) همراه با یتیمی و فقر+۱ آیه
  • مال خدیجه، وسیله غنای پیامبر صلی الله علیه و اله
  • خداوند، تبدیلکننده تنگدستی پیامبر صلی الله علیه و اله به بینیازی وی از دیگران
  • برخورداری از موهبت هدایت و ثروت، نعمتهای الهی و سزاوار بازگو کردن برای دیگران+۲ آیه
  • برخورداری از جای امن، هدایت و ثروت، نعمتهای الهی و سزاوار بازگو کردن برای دیگران+۲ آیه
  • امداد خداوند به پیامبراکرم صلی الله علیه و اله با بینیاز ساختن ان حضرت
  • ثروتمند شدن پیامبر صلی الله علیه و اله پس از فقر، از سوی خداوند
  • مال خدیجه علیها السلام وسیله غنای پیامبر صلی الله علیه و اله
  • خطاب خاص خدا به محمد صلی الله علیه و اله با مراد خاص (محمد صلی الله علیه و اله)+۴ آیه
  • ارامشبخشی خدا به پیامبر صلی الله علیه و اله، با یاداوری بینیاز نمودن ان حضرت از فقر+۱ آیه
  • بیان دوران سخت زندگی پیامبر صلی الله علیه و اله و حمایتهای الهی از ان حضرت، ارامشبخش و مایه تسلّای ایشان در برابر سخنان ناروای مشرکان+۱ آیه
  • حمایت خداوند از پیامبر صلی الله علیه و اله، در برابر زخم زبان دشمنان+۳ آیه
  • یاداوری الطاف خاصّ الهی به پیامبر صلی الله علیه و اله در دنیا و اخرت، در برابر زخم زبان دشمنان+۱ آیه
  • عنایت الهی به تامین مخارج زندگی پیامبر صلی الله علیه و اله
  • بازگو کردن نعمت پروردگار، فرمان الهی به پیامبر صلی الله علیه و اله، در قبال بینیاز کردن ان حضرت از نیازمندیهای زندگی+۱ آیه
  • بینیاز کردن پیامبر صلی الله علیه و اله از احتیاجات زندگی، مستلزم پرهیز ان حضرت، از برخورد خشن با نیازمندان+۱ آیه
  • تامین زندگی پیامبر صلی الله علیه و اله از سوی خداوند، مستلزم اجتناب ان حضرت از برخورد قهرالود با یتیمان+۱ آیه
  • منّت الهی بر محمّد صلی الله علیه و اله به علت غنی کردن ان حضرت و رهایی او از فقر+۱ آیه
  • دستور خدا به محمّد صلی الله علیه و اله در مورد انفاق بر مستمندان، با یاداوری دوران فقر ان حضرت+۱ آیه
  • غنای محمّد صلی الله علیه و اله و برطرف شدن فقر ان حضرت با دارایی خدیجه
  • خداوند، برطرفکننده فقر محمّد صلی الله علیه و اله، در حدّ بینیازی
  • محمّد صلی الله علیه و اله، مردی فقیر و نیازمند، در دورهای از زندگی
  • زندگی پیامبر صلی الله علیه و اله، از دوران کودکی تا بزرگسالی تحت مراقبتهای ویژه مادّی و معنوی خداوند+۱ آیه
  • منّت بر پیامبر صلی الله علیه و اله، به جهت بینیاز ساختن او و نجات از تنگدستی، از سوی خداوند+۱ آیه
  • بهرهمندی پیامبر صلی الله علیه و اله از نعمتهای الهی+۲ آیه
  • مُغْنی/ اسماوصفات+۴ آیه
  • غنا و بی نیازی، نعمت اعطایی خداوند به انسان+۲ آیه
  • بی نیازی، از نعمتهای الهی و قابل بازگو کردن برای دیگران+۱ آیه
واژه‌ها