آیه ۴ سوره قصص

سوره قصص(القصص)، آیه ۴ · جزء ۲۰ · صفحه ۳۸۵

إِنَ فِرْعَوْنَ عَلاَ فِي الْأَرْضِ وَ جَعَلَ أَهْلَهَا شِيَعاً يَسْتَضْعِفُ طَائِفَةً مِنْهُمْ يُذَبِّحُ أَبْنَاءَهُمْ وَ يَسْتَحْيِي نِسَاءَهُمْ إِنَّهُ كَانَ مِنَ الْمُفْسِدِينَ

فرعون در زمین برتری‌جویی کرد، و اهل آن را به گروه‌های مختلفی تقسیم نمود؛ گروهی را به ضعف و ناتوانی می‌کشاند، پسرانشان را سر می‌برید و زنانشان را (برای کنیزی و خدمت) زنده نگه می‌داشت؛ او به یقین از مفسدان بود!

معنی کلمات و عبارات
«عَلا»: سرکشی و قلدری کرد. زورگوئی کرد و بزرگی فروخت (نگا: مؤمنون / و ، یونس / ). «شِیَعاً»: جمع شیعة، گروهها و دسته‌ها. طوائف گوناگون. «طَآئِفَةً مِّنْهُمْ»: مراد سبطیان یا بنی‌اسرائیل است (نگا: بقره / ). «یَسْتَحْیِی نِسَآءَهُمْ»: (نگا: بقره / ، اعراف / و ابراهیم / .
نزول
نکات آیه
۱ - فرعون، حاکمى خودکامه و سلطه گر «إنّ فرعون علا فى الأرض» «علوّ» به معناى برترى جویى و خودکامگى است. ۲ - تقسیم مردم مصر به طبقات و دسته هاى مختلف و پیرو، نمود سیاست خودکامه و سلطه جویى فرعون «إنّ فرعون علا فى الأرض و جعل أهلها شیعًا» جمله «جعل أهلها شیعاً» عطف تفسیرى بر «علا فى الأرض» و بیانگر نوع برترى جویى فرعون نسبت به مردم سرزمین مصر است. گفتنى است که «شیع» جمع «شیعة» است و «شیعة» به فرد یا گروه پیرو اطلاق مى شود. بنابراین «جعل أهلها شیعاً»; یعنى، مردم آن سرزمین را به چند دسته پیرو درآورده بود. ۳ - اقدام فرعون به دسته دسته کردن مردم سرزمین مصر و ایجاد تفرقه میان آنان «و جعل أهلها شیعًا» ۴ - مردم مصر - از هر قشر و گروه - ملزم به پیروى محض و اطاعت بى چون و چرا از فرعون بودند. «و جعل أهلها شیعًا» تنکیر در «شیعاً» به اصطلاح تنکیر تفخیم است. بنابراین «شیعاً»; یعنى، پیروانى محض و بدون کمترین آزادى و اختیار. ۵ - سلب آزادى و اختیار از مردم، در بینش الهى ممنوع است. «إنّ فرعون علا فى الأرض و جعل أهلها شیعًا» ۶ - عناصر برترى طلب و خودکامه، فاقد صلاحیت رهبرى بر مردم اند. «إنّ فرعون علا فى الأرض و جعل أهلها شیعًا» نکوهش خداوند از فرعون به خاطر روحیه سلطه گرى وى، بیانگر مطلب یاد شده است. ۷ - استضعاف و به زبونى کشاندن بنى اسرائیل، نمودى دیگر از حاکمیت سلطه طلبانه فرعون است. «إنّ فرعون علا فى الأرض ... یستضعف طا(۱)فة منهم» مراد از «طائفة منهم» به قرینه آیات بعد، قوم بنى اسرائیل است. ۸ - تلاش زبون سازانه فرعون، تنها متوجه قوم بنى اسرائیل بود. «یستضعف طا(۲)فة منهم» ۹ - اقدام فرعون به کشتار وسیع و بى رحمانه پسران بنى اسرائیل «یستضعف طا(۳)فة منهم یذبّح أبناءهم» به کارگیرى فعل مضارع باب تفعیل (یذبّح)، بیانگر وسعت و گستردگى کشتار است. ۱۰ - خطرآفرینى افزایش جمعیت قوم بنى اسرائیل و جوانان آن، براى حکومت فرعون «یذبّح أبناءهم» ۱۱ - زنده نگه داشتن دختران بنى اسرائیل على رغم کشتن پسران آنان، اقدام بى رحمانه دیگر فرعون علیه آن قوم «یذبّح أبناءهم و یستحیى نساءهم» «نساء» مقابل «رجال» و به معناى زنان است و قرار گرفتن آن در مقابل «أبناء» (پسران)، نشان مى دهد که مقصود از آن در این جا «بنات» (دختران) است. ۱۲ - افزایش نامتعادل تعداد زنان بر مردان در یک جامعه، درپى دارنده ضعف و زبونى آن «یستضعف طا(۴)فة منهم ... و یستحیى نساءهم» برداشت یاد شده از آن جا است که خداوند، زنده گذاشته شدن دختران بنى اسرائیل را، یکى دیگر از نمودهاى زبون سازى فرعون به شمار آورده است. ۱۳ - تفرقه میان مردم و افزایش بسیار و نامتعادل زنان بر مردان در یک جامعه، از عوامل فساد و تباهى آن جامعه و مردم «جعل أهلها شیعًا یستضعف طا(۵)فة منهم یذبّح أبناءهم و یستحیى نساءهم إنّه کان من المفسدین» ۱۴ - فرعون، از زمره مفسدان تاریخ مصر و از تبار آنان «إنّه کان من المفسدین» برداشت یاد شده بدان احتمال است که «من» در «من المفسدین»، نشویه و بیانگر خاستگاه خانوادگى فرعون باشد. ۱۵ - فساد و تباهى، امرى ریشه دار در خاندان و نیاکان فرعون «إنّه کان من المفسدین» تعبیر از نیاکان فرعون به «المفسدین» (به صورت جمع با «ال») نشان مى دهد که همه آنان فسادگر بودند و فلسفه فسادگرى در تاریخ فرعون ها، بسیار ریشه دار بوده است. ۱۶ - حکومت فرعون ها در مصر، آمیخته با فساد، تباهى و بدبختى مردم آن سرزمین بود. «إنّه کان من المفسدین» ۱۷ - نقش بنیادین خانواده در صلاح و فساد فرزندان «إنّه کان من المفسدین» جمله «إنّه کان...» به منزله تعلیل براى «علا فى الأرض...» است; یعنى، فرعون بدان جهت که از خاندانى مفسد به وجود آمده و در میان آنها رشد کرده بود، خوى برترى طلبى را از آنان به ارث برده بود.
تفسیر (۹)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۹۸)
  • ازاد نبودن بنیاسراییل در حکومت فرعونیان+۷ آیه
  • تعلّق اراده الهی برای تحقق حاکمیت سیاسی بنیاسراییل و نجات انان از فرعونیان+۲ آیه
  • بنای حکومت فرعونیان بر زور و استبداد و سلب ازادی+۸ آیه
  • سلب ازادی مردم از سوی مستکبران+۱ آیه
  • مفسدان، سلب کنندءه ازادی دیگران
  • استکبار فرعون، عامل به بند کشیدن قومش
  • استضعاف و به زبونی کشاندن بنی اسراییل نمودی از حاکمیّت خودکامه فرعون
  • تقسیم مردم به طبقات و دستههای مختلف، نمود سیاست خودکامه فرعون
  • زورگویی فرعون، سبب قتل بیرحمانه پسران بنیاسراییل
  • فرعون، حاکمی مستبدّ و خودکامه+۵ آیه
  • استبداد فرعون، عامل شکنجه و قتل و تهدید دیگران+۲ آیه
  • روحیه فسادانگیزی، زمینهساز برخوردهای مستبدّانه
  • برتری و حکومت، زمینه خودکامگی فرعون+۱ آیه
  • بهرهکشی از زنان بنیاسراییل، به وسیله فرعون+۲ آیه
  • بهرهکشی و استثمار بنیاسراییل، از سوی فرعون+۲ آیه
  • مفسد بودن فرعون، زمینهساز استثمارگری وی
  • بهرهکشی فرعون از زنان بنیاسراییل، با کشتن مردان انان+۲ آیه
  • فسادگری، زمینهساز استثمار
  • زندهنگهداشتن زنان بنیاسراییل برای استثمار انان از سوی فرعون، در پی استضعاف و تحقیر انان
  • کشتار پسران بنیاسراییل، پیامد استضعاف انان از سوی فرعون
  • استضعاف بنیاسراییل، از سوی فرعون+۲ آیه
  • افساد فرعون، علّت استضعافِ بنیاسراییل
  • استضعاف بنیاسراییل از سوی فرعون، پیامد سلطه وی بر انان
  • به خدمت گرفتن زنان و کشتار پسران بنیاسراییل، نشانه استضعاف انان از سوی فرعون+۳ آیه
  • استضعاف زنان بنیاسراییل، با زندهنگهداشتن انان، برای خدمت رایگان، از سوی فرعونیان
  • ایجاد تفرقه بین مردم از عوامل استضعاف انان
  • خوی تبهکاری فرعون، علّت استضعاف مردم مصر
  • بنیاسراییل در دوران فرعون، مردمی مستضعف و تحت ستم
  • تعلّق اراده الهی بر رهایی مستضعفان بنیاسراییل از سلطه فرعونیان+۲ آیه
  • برتریطلبی و استکبار ناحق فرعون در زمین+۴ آیه
  • وعده الهی مبنی بر به امامت رساندن مستضعفان بنیاسراییل+۱ آیه
  • تعلّق اراده الهی برای تحقق حاکمیت بنیاسراییل و نجات انان از فرعونیان+۲ آیه
  • به استضعاف کشیده شدن بنیاسراییل، از سوی فرعون+۲ آیه
  • تحقّق نجات بنیاسراییل از استضعاف در سرزمین مصر، با اراده و خواست خداوند+۲ آیه
  • ذبح پسران بنیاسراییل، به دست فرعونیان+۲ آیه
  • استثمار و بهرهکشی فرعونیان، از زنان بنیاسراییل+۶ آیه
  • کشتار پسران بنیاسراییل، به دست فرعونیان+۶ آیه
  • بنیاسراییل، وارثان تمدّن و امکانات گسترده فرعونیان در مصر+۳ آیه
  • حرمت استثمار و بهره کشی از زن+۶ آیه
  • برخورداری فرعون، از سلطنت مطلقه و حکومت استبدادی+۱۲ آیه
  • قرار دادن مستضعفان در مسند امامت و حاکمیّت، نمودی از نعمت و امتنان الهی بر انان+۱ آیه
  • قتل مردان بنی اسراییل و زنده نگه داشتن زنان انان، به دست فرعونیان، با هدف استثمار و تضعیف انها+۷ آیه
  • امامت و حکومت بنی اسراییل، منّتی بزرگ از سوی خدا بر انان+۱ آیه
  • نجات بنی اسراییل از حکومت ظالم فرعونیان، منّتی بزرگ بر انان+۱ آیه
  • برخورد خشونت امیز فرعون با بنی اسراییل، با کشتن پسران انان+۵ آیه
  • کشتن پسران بنی اسراییل، به رغم زنده نگه داشتن دختران انان، شکنجه ای سخت برای بنی اسراییل+۵ آیه
  • فرعون، از دشمنان بنی اسراییل+۷ آیه
  • دفاع خداوند از حقوق مستضعفان بنی اسراییل، در برابر ظلم فرعون+۲ آیه
  • استکبار و گردن کشی فرعون، در زمین
  • استثمار و بهره کشی فرعونیان، از زنان بنی اسراییل+۵ آیه
  • زنده نگه داشتن زنان بنی اسراییل، برای استثمار انان از جانب فرعون در پی استضعاف و تحقیر انان
  • زنان بنی اسراییل، مستضعف و مورد استثمار و تحقیر
  • نابودی ستمگران و حاکمیّت مستضعفان، از سنّتهای الهی+۲ آیه
  • استمرار شکنجه مخالفان، در دوران فرعون+۹ آیه
  • بنی اسراییل، تحت فشار و شکنجه فرعونیان+۸ آیه
  • ایجاد تفرقه بین مردم، سبب ضعیف شدن انان
  • مفسدان، عناصری بیدادگر و ستم پیشه+۳ آیه
  • فسادگری، از مصادیق ظلم و ستم+۱ آیه
  • برخورداری فرعون، از سلطنت مطلقه و حکومتی استبدادی+۱۰ آیه
  • فرعون، سلب کننده ازادی بنی اسراییل در حکومت خویش+۴ آیه
  • گرفته شدن موسی(علیه السلام) از اب و بزرگ شدن او به وسیله فرعون، اقدامی ناخواسته و نشان دهنده خطای وی در کارهایش+۱ آیه
  • خطای فرعون در کشتن پسران بنی اسراییل از سویی، و پرورش دشمن اصلی خود (موسی(علیه السلام)) در دامان خویش+۱ آیه
  • فرعون، از دشمنان بنی اسراییل+۵ آیه
  • اقدام فرعون به دسته دسته کردن مردم و ایجاد تفرقه بین انان
  • استثمار و بهره کشی فرعون، از زنان بنی اسراییل+۳ آیه
  • مفسد بودن فرعون، زمینه ساز استثمارگری وی
  • برتری طلبی و استکبار ناحق فرعون، در زمین+۴ آیه
  • فرعون، فردی مفسد+۴ آیه
  • فرعون، انسانی فسادگر+۳ آیه
  • اسارت زنان بنی اسراییل به فرمان فرعون، از اثار فسادگری وی
  • فسادگری فرعون، علّت استضعاف بنی اسراییل
  • فسادگری فرعون، موجب برتری جویی و سلطه طلبی او+۲ آیه
  • تفرقه اندازی فرعون بین مردم خویش، پیامد فسادگری او در زمین
  • قتل پسران بنی اسراییل، پیامد فسادگری فرعون
  • فساد فرعون، علّت استضعاف بنی اسراییل
  • کشتار پسران و زنده نگه داشتن زنان، سخت ترین شکنجه فرعون در حق بنی اسراییل+۱ آیه
  • خودکامگی فرعون، عامل استضعاف بنی اسراییل و کشتار بی رحمانه پسران انها
  • روحیّه فسادگری فرعونیان، زمینه ساز پدید امدن روحیّه برتری طلبی انان+۳ آیه
  • فرعون، از زمره مفسدان تاریخ مصر و از تبار انان
  • فساد، قبیح از نظر عقل+۳ آیه
  • رواج قتل و خونریزی، در حکومت فرعون+۶ آیه
  • استکبار فرعون، سبب قتل بیرحمانه پسران بنی اسراییل
  • فسادگری فرعون، سبب اقدام او به قتل پسران بنی اسراییل
  • خودکامگی فرعون، عامل استضعاف بنی اسراییل و کشتار بی رحمانه پسران انها
  • تمدّنها، از اثار و نشانه های قدرت خدا+۳ آیه
  • نابودی ملّتی و جایگزینی مردمی جدید به جای انان، از جلوه های قدرت خدا+۳ آیه
  • به اضمحلال کشاندن مستکبران و حاکمیّت یافتن مستضعفان، جلوه ای از قدرت الهی+۲ آیه
  • کشتار بی رحمانه پسران بنی اسراییل، به دست فرعون و فرعونیان، نشان قساوت قلب انان+۲ آیه
  • فرعون، حاکمی سنگدل و خونخوار+۲ آیه
  • ال فرعون، مردمانی بی رحم و خون خوار+۳ آیه
  • ذبح و سربریدن کودکان بنی اسراییل، به دست فرعونیان+۲ آیه
  • فرعون، از جمله گناهکاران+۲ آیه
  • گناه فرعون، در کشتن پسران بنی اسراییل+۱ آیه
  • بنیاسراییل، وارثان تمدّن و امکانات گسترده فرعونیان در مصر+۲ آیه
  • حاکمیّت و فرمانروایی فرعون بر سرزمین مصر، در دوران موسی علیه السلام+۵ آیه
  • تقسیم مردم مصر به طبقات و دستههای مختلف، از سیاستهای خودکامه فرعونی+۱ آیه
  • نجات از حکومت بسیار خشن و بیرحم فرعون، امتنانی بزرگ و نعمتی گرانسنگ از سوی خدا بر بنیاسراییل+۱ آیه
  • وعده الهی، مبنی بر به امامت رساندن مستضعفان بنیاسراییل+۱ آیه
واژه‌ها