سوره قلم(القلم)، آیه ۱۰ · جزء ۲۹ · صفحه ۵۶۴
معنی کلمات و عبارات
«حَلاّفٍ»: بسیار سوگند خورنده. به حق یا به ناحق. «مَهِینٍ»: خوار و پست. رَذْل و حقیر.
نزول
سال ۳ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
شأن نزول: شأن نزول آیات ۸ تا ۱۶
«شیخ طوسى» گویند: این آیات درباره ولید بن مغیرة المخزومى نازل شده و نیز گویند: درباره اخنس بن شریق الثقفى نازل گردیده است چنان که از ابن عباس نقل شده است.
ابن ابى حاتم در تفسیر خود از سدى نقل نماید که آیه ۱. درباره اخنس بن شریق نازل شده و نیز ابن المنذر در تفسیر خود از کلبى مانند آن را روایت کرده است و نیز ابن ابى حاتم در تفسیر خود از مجاهد نقل کند که این آیه درباره اسود بن عبد یغوث نازل گردیده است.
نکات آیه
۱ - پیامبر(ص)، مأمور پرهیز از اجابت خواسته هاى سوگند خورندگان بى مبالات «و لاتطع کلّ حلاّف»
«حلاّف» صیغه مبالغه است. ازاین رو مى رساند که حلاّف کسى است که بسیار سوگند یاد مى کند و بر این کار عادت کرده است; چه آن که راست و بجا باشد و چه دروغ و بى جا. بدین جهت در برداشت یاد شده، تعبیر بى مبالاتى آمده است.
۲ - اطاعت و اجابت خواسته هاى سوگند یادکنندگان بى مبالات، ممنوع و حرام است. «و لاتطع کلّ حلاّف»
۳ - عادت به سوگند یاد کردن و بى مبالاتى در این امر، عملى مذموم و ناپسند «و لاتطع کلّ حلاّف»
برداشت یاد شده، به سبب این نکته است که آیه شریفه، در مقام مذمت و محکومیت است.
۴ - پیامبر(ص)، مأمور پرهیز از اجابت خواسته هاى فرومایگان «و لاتطع کلّ... مهین»
«مهانت» (از ماده «مهین») به معناى حقارت و قلّت تدبیر است.
۵ - اطاعت و اجابت خواسته هاى فرومایگان، ممنوع و حرام است. «و لاتطع کلّ... مهین»
۶ - فرومایگى و پستى، صفتى مذموم و ناپسند «و لاتطع کلّ حلاّف مهین»
۷ - بى مبالاتى در سوگند یاد کردن و فرومایگى، از ویژگى هاى کافران تکذیب کننده رسالت پیامبراسلام(ص) «فلاتطع المکذّبین ... حلاّف مهین»
صفت «حلاّف مهین» و دیگر اوصافى که در آیات بعد ذکر مى شود، مربوط به کافرانى است که رسالت پیامبراسلام(ص) را تکذیب مى کردند.
تفسیر (۱۰)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۳۳ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۳۳ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۵۲ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۱۰ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیات ۸–۱۶ - نکتههای تفسیر نور
آیات ۸–۱۶ - پیامهای تفسیر نور
آیات ۸–۱۶ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۱۰ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱–۱۶ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۱۰
موضوعات
دستهبندی موضوعی
بی مبالاتی مکذبان محمدبی مبالاتی کافرانحرمت اطاعت از سوگندخورندگانحرمت اطاعت از فرومایگانرد خواسته های سوگند خورندگانرد خواسته های فرومایگانسرزنش بی مبالاتی در سوگندسرزنش فرومایگیفرومایگی مکذبان محمدفرومایگی کافرانممنوعیت اطاعت از سوگندخورندگانممنوعیت اطاعت از فرومایگانویژگیهای کافرانرذایل اخلاقیعمل ناپسندرسالت محمد
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۹۸)
- افسانه انگاری ایات الهی از سوی بدکاران متجاوز و سرمایهدار+۲ آیه
- اطاعت از اشراف تکذیبکننده، مورد نهی خداوند+۲ آیه
- برخی از اشراف صدر اسلام انسانهایی بدخلق و درشتخوی+۲ آیه
- افرادی از اشراف صدر اسلام ادمهایی بیاصل و نسب+۲ آیه
- برخی از اشراف مکّه انسانهایی عیبجو+۲ آیه
- عناصری از اشراف صدر اسلام انسانهایی گناهپیشه+۲ آیه
- امتحان اشراف مشرک صدر اسلام+۲ آیه
- پیروی از اشراف ثروتمندان کافر، مورد نهی و نکوهش خداوند+۲ آیه
- نهی خداوند از اطاعت انسانهای بداخلاق و بدسیرت+۱ آیه
- اطاعت از سخنچینان مورد نهی خداوند+۱ آیه
- لزوم پرهیز از اطاعت سوگندخوران پست
- ممنوع بودن اطاعت از عیبجویان+۱ آیه
- ممنوع بودن اطاعت از گناهکاران+۳ آیه
- ممنوع بودن اطاعت از مانعان خیر+۱ آیه
- جایز نبودن اطاعت از متجاوزان گناهپیشه+۱ آیه
- . اشراف مشرک صدر اسلام مورد امتحان الهی+۲ آیه
- افترای افسانه بودن قران، از علل تحقیر شدن در قیامت، با علامت گذاشتن بر بینی افترازننده+۲ آیه
- بخلورزی، از اسباب بیابرویی در قیامت، با علامتدار شدن بینی+۲ آیه
- بیمبالاتی در سوگند، از عوامل علامتگذاری بینی در قیامت+۱ آیه
- درشتخویی، از اسباب بیابرویی در قیامت، با علامتگذاری بینی+۲ آیه
- زنازاده بودن، از اسباب بیابرویی در قیامت با علامتگذاری بینی+۲ آیه
- عیبجویی، سبب تحقیر شدن در اخرت، با علامتگذاری بینی عیبجو+۲ آیه
- فرومایگی و پستی از عوامل علامتگذاری بینی در قیامت+۱ آیه
- گناهکار بودن، از اسباب بیابرویی در قیامت، با علامتگذاری بینی+۲ آیه
- نشاندار بودن بینی مکذّبان پیامبر(صلی الله علیه واله) در قیامت، به منظور تحقیر انان+۲ آیه
- امکان شناخت دشمنان پیامبر(صلی الله علیه واله) و قران در قیامت، بر اساس نشانه موجود، بر روی بینی انها+۲ آیه
- علامتگذاری خداوند بر روی بینی دشمنان پیامبر(صلی الله علیه واله) و قران، به منظور اهانت و تحقیر انان در قیامت+۲ آیه
- اشراف صدر اسلام، تکذیبکننده پیامبر(صلی الله علیه واله) و رسالت وی+۴ آیه
- تهدید سخنچینان به عذاب الهی، از جانب خداوند+۳ آیه
- تهدید شدن سوگندخورندگان فرومایه، به زبونی در قیامت+۱ آیه
- تهدید عیبجویان به عذاب الهی+۴ آیه
- حرمت بخلورزی و نکوهش شدید خداوند، از بخیلان+۱ آیه
- حرمت ظلم و تعدّی و تجاوزپیشگی+۳ آیه
- حرمت سخنچینی و نمّامی+۱ آیه
- حرمت عیبجویی و خردهگیری از مؤمنان+۴ آیه
- حرام و گناه بودن قسم دروغ+۴ آیه
- حرمت گناه و نافرمانی از خدا+۱ آیه
- روا نبودن ممانعت، از خیر و نیکی+۳ آیه
- لزوم اجتناب از همه گناهان+۱ آیه
- نهی خداوند، از اطاعت انسانهای بداخلاق و بدسیرت+۱ آیه
- حرمت اطاعت از سخن چینان+۱ آیه
- حرمت اطاعت از سوگندخوران پست
- حرمت اطاعت از عیب جویان+۱ آیه
- حرمت پیروی از گناهکاران+۳ آیه
- حرمت اطاعت از مانعان خیر+۱ آیه
- حرمت اطاعت از متجاوزان گناه پیشه+۱ آیه
- حرمت بخلورزی+۱ آیه
- حرمت سخن چینی و نمّامی+۲ آیه
- حرمت تعدّی به حدود الهی+۴ آیه
- حرمت اطاعت از عیب جویان+۱ آیه
- عادت به سوگند یاد کردن و بی مبالاتی در این کار، امری مذموم+۱ آیه
- خشونت دروغگویان فرومایه، مانع اطاعت دیگران از انان+۱ آیه
- حرمت و ممنوعیّت اطاعت از مانعان خیر+۱ آیه
- منع از خیر، از عوامل عدم شایستگی برای اطاعت شدن+۱ آیه
- پیامبر(صلی الله علیه واله)، مامور پرهیز از اجابت خواسته های دشنام دهندگان+۱ آیه
- پیامبر(صلی الله علیه واله)، مامور پرهیز از اطاعت از خواسته های افراد زنازاده و اجابت انان+۲ آیه
- لزوم اجتناب از سخن چینی+۲ آیه
- پیامبر(صلی الله علیه واله)، مامور پرهیز از اجابت خواسته های سخن چینان و اطاعت از انان+۱ آیه
- سخن چینی، از ویژگیهای برخی مخالفان پیامبراکرم(صلی الله علیه واله)+۲ آیه
- سخن چینی، صفتی مذموم و ناپسند+۲ آیه
- تعدّی و ظلم به حدود الهی، عملی ناشایست و حرام+۴ آیه
- حرمت فاش کردن عیبهای مؤمنان، در غیاب یا حضور انان+۳ آیه
- حرمت و ممنوعیّت اطاعت از افراد عیب جو+۱ آیه
- حرمت اطاعت از عیب جویان+۱ آیه
- انسانهای عیب جو، مورد تهدید عذاب الهی+۴ آیه
- بهره مندی از امکانات مادی و دنیوی، زمینه ای برای افترا زدن به قران+۶ آیه
- رذایل اخلاقی در انسان، عاملی برای افترا بستن به قران+۲ آیه
- افترای افسانه بودن قران، از علل تحقیر شدن در قیامت، با علامت گذاشتن بر بینی افترا زننده+۲ آیه
- افترا زدن ولید بن مغیره به قران، مبنی بر اسطوره خواندن ان+۲ آیه
- موقعیّت برتر اقتصادی و اجتماعی و بهره مندی از مادیّات، زمینه تاثیرناپذیری از ایات قران+۶ آیه
- قسم خوردن بسیار به نام خداوند، برای هر کاری، مورد نهی الهی+۱ آیه
- عادت به قسم و بی مبالاتی در ان امر، عملی مذموم و ناپسند+۱ آیه
- حرمت پیروی و تحت تاثیر قرار گرفتن از انسانهای بی مبالات و عادت کننده به قسم
- عادت به سوگند یاد کردن زیاد و بی مبالاتی در ان، مذموم و ناپسند
- بی مبالاتی و کثرت قسم، از ویژگیهای کافران تکذیب کننده ایات قران+۱ آیه
- لزوم خودداری پیامبر(صلی الله علیه واله) از اطاعت انسانهای زیاد قسم خورنده و دون صفت
- حرام و گناه بودن قسم دروغ+۴ آیه
- سوگند دروغ، زمینه ابتلا به ذلّت و رسوایی در قیامت+۱ آیه
- داغ نهادن بر بینی صاحب رذایل و خصال ناپسند، کیفر وی در قیامت+۶ آیه
- گناه، از اسباب بی ابرویی در قیامت، با علامت گذاری بر بینی+۲ آیه
- لزوم اجتناب از همه گناهان+۱ آیه
- حرمت گناه و نافرمانی از خداوند+۱ آیه
- ممنوعیّت اطاعت از گناه پیشگان+۴ آیه
- ممنوعیت تساهل و تسامح با گناهکاران، در اصول دین+۳ آیه
- عناصری از اشراف صدر اسلام، انسانهایی گناه پیشه+۲ آیه
- هشدار خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله نسبت به اجابت خواستههای کافران تکذیبگر و سازش و مسامحه با انان به صرف ثروت و نیروی انسانی بسیار انان+۱ آیه
- کارساز نبودن مال و ثروت کافران، به صورت راهی برای مسامحه پیامبراکرم صلی الله علیه و اله با انان+۱ آیه
- اشراف صدر اسلام، تکذیبکننده پیامبر صلی الله علیه و اله، در رسالت وی+۴ آیه
- اشراف صدر اسلام، تکذیبکننده پیامبر صلی الله علیه و اله، در رسالت وی+۴ آیه
- «لا تُطِع»+۴ آیه
- خطاب خاص با مراد عام به محمد صلی الله علیه و اله از سوی خداوند+۵ آیه
- خطاب هشدارامیز خداوند به محمد صلی الله علیه و اله+۲ آیه
- امکان شناخت دشمنان پیامبر و قران در قیامت بر اساس نشانه موجود بر روی بینی انها+۲ آیه
- محمّد صلی الله علیه و اله، موظّف به ثبات قدم و استقامت در برابر دشمنان+۱ آیه
- نهی خدا درباره پیروی پیامبر صلی الله علیه و اله از اشراف+۲ آیه
- اجتناب از غیبت مورد توصیه خداوند در معاشرت با یکدیگر+۱ آیه
- سخن چینی، صفتی مذموم و نکوهیده+۱ آیه
- عیبجویی، خصلتی ناپسند و موجب نکوهش+۲ آیه