آیه ۱۶ سوره قلم

سوره قلم(القلم)، آیه ۱۶ · جزء ۲۹ · صفحه ۵۶۵

معنی کلمات و عبارات
«سَنَسِمُهُ»: علامتگذاریش خواهیم کرد. داغش خواهیم کرد.. «الْخُرْطُومِ»: بینی. در اصل به بینی حیوانات به ویژه فیل گفته می‌شود و کنایه از خوار کردن و رسوا نمودن است.
نزول

سال ۳ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

شأن نزول: شأن نزول آیات ۸ تا ۱۶

«شیخ طوسى» گویند: این آیات درباره ولید بن مغیرة المخزومى نازل شده و نیز گویند: درباره اخنس بن شریق الثقفى نازل گردیده است چنان که از ابن عباس نقل شده است.

ابن ابى حاتم در تفسیر خود از سدى نقل نماید که آیه ۱. درباره اخنس بن شریق نازل شده و نیز ابن المنذر در تفسیر خود از کلبى مانند آن را روایت کرده است و نیز ابن ابى حاتم در تفسیر خود از مجاهد نقل کند که این آیه درباره اسود بن عبد یغوث نازل گردیده است.

نکات آیه
۱ - کافران تکذیب گر، از سوى خداوند به عذاب خفت بار تهدید شدند. «سنسمه على الخرطوم» «وَسْم» (از ریشه «نسمه») به معناى داغ نهادن است و «خرطوم» در اصل به معناى بینى فیل مى باشد. تعبیر «بر بینى او داغ خواهیم زد»، کنایه از این است که او را به شدت ذلیل خواهیم کرد. ۲ - پیشگویى قرآن و بشارت خداوند به شکست خفّت بار کافران تکذیب گر «سنسمه على الخرطوم» برخى از مفسران، بر این عقیده اند که آیه شریفه درصدد پیشگویى و بشارت به شکست ذلّت بار کافران در جنگ هاى آتى است. ۳ - تکذیب عمدى دین و رذایل اخلاقى (همچون سوگند دروغ، پستى، عیب جویى، سخن چینى، مانع خیر شدن، گناه پیشگى، درشت خویى و بى تبارى)، از زمینه هاى ابتلا به عذاب خفّت بار الهى «فلاتطع المکذّبین ... کلّ حلاّف مهین ... عتلّ بعد ذلک زنیم ... سنسمه على الخرطوم»
تفسیر (۱۰)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۶۵)
  • حرام و ناپسند بودن هتک حیثیّت+۷ آیه
  • بازگویی عیب دیگران حرام و مایه ابروریزی انان+۴ آیه
  • ذلّت و زبونی اشراف صدر اسلام در قیامت+۱ آیه
  • تهدید شدن برخی اشراف مکّه به زبونی در قیامت+۴ آیه
  • تهدید اشراف مکّه به عذاب الهی از سوی خداوند+۳ آیه
  • افترای افسانه بودن قران، از علل تحقیر شدن در قیامت، با علامت گذاشتن بر بینی افترازننده+۲ آیه
  • بخلورزی، از اسباب بیابرویی در قیامت، با علامتدار شدن بینی+۲ آیه
  • بیمبالاتی در سوگند، از عوامل علامتگذاری بینی در قیامت+۱ آیه
  • تجاوزکاری، از اسباب بیابرویی در قیامت، با علامت گذاشتن بر بینی+۲ آیه
  • علامتگذاری خداوند، بر روی بینی مکذّبان قران در قیامت+۲ آیه
  • علامتگذاری خداوند، بر روی بینی مکذّبان پیامبر(صلی الله علیه واله) در قیامت+۲ آیه
  • درشتخویی، از اسباب بیابرویی در قیامت، با علامتگذاری بینی+۲ آیه
  • زنازاده بودن، از اسباب بیابرویی در قیامت با علامتگذاری بینی+۲ آیه
  • سخنچینی، از عوامل علامتگذاری بینی در قیامت+۱ آیه
  • عیبجویی، سبب تحقیر شدن در اخرت، با علامتگذاری بینی عیبجو+۲ آیه
  • فرومایگی و پستی از عوامل علامتگذاری بینی در قیامت+۱ آیه
  • گناهکار بودن، از اسباب بیابرویی در قیامت، با علامتگذاری بینی+۲ آیه
  • نشاندار بودن بینی مکذّبان پیامبر(صلی الله علیه واله) در قیامت، به منظور تحقیر انان+۲ آیه
  • امکان شناخت دشمنان پیامبر(صلی الله علیه واله) و قران در قیامت، بر اساس نشانه موجود، بر روی بینی انها+۲ آیه
  • علامتگذاری خداوند بر روی بینی دشمنان پیامبر(صلی الله علیه واله) و قران، به منظور اهانت و تحقیر انان در قیامت+۲ آیه
  • تهدید خداوند نسبت به ولیدبنمغیره، به دلیل افسانه خواندن ایات الهی، به هنگام تلاوت قران برای او+۱ آیه
  • تهدید اشراف صدر اسلام به عذاب الهی، از سوی خداوند+۴ آیه
  • تهدید مالاندوزان بیمسیولیّت، به عذاب سخت جهنّم+۴ آیه
  • تهدید شدن اشخاص خشن و تندخو، به زبونی در قیامت+۱ آیه
  • تهدید شدن زنازادگان بیتبار، به ذلّت و کیفر، در قیامت+۱ آیه
  • تهدید سخنچینان به عذاب الهی، از جانب خداوند+۳ آیه
  • تهدید شدن سوگندخورندگان فرومایه، به زبونی در قیامت+۱ آیه
  • تهدید عیبجویان به عذاب الهی+۴ آیه
  • تهدید شدن گناهکاران از جانب خدا، به کیفر و عذاب+۱ آیه
  • تهدید شدن مانعان از خیر، به عذاب قیامت+۴ آیه
  • تهدید متجاوزان، به عذابی سخت+۵ آیه
  • حرام و ناپسند بودنِ هتک حیثیّت+۶ آیه
  • حرمت هتک حیثیّت و ابروی مؤمنان+۷ آیه
  • حرمت تعدّی به حدود الهی+۵ آیه
  • دشنام، زمینه ساز ابتلا به عذاب خفّت بار الهی+۱ آیه
  • درشت خویی و بداخلاقی، زمینه ساز گرفتاری به ذلّت و خواری در اخرت+۱ آیه
  • بی تباری و حرامزادگی، زمینه ساز ذلّت و خواری در اخرت+۱ آیه
  • سخن چینی، زمینه ساز گرفتاری به ذلّت و خواری در اخرت+۱ آیه
  • عیبجویی، زمینه ساز گرفتاری به ذلّت و خواری در اخرت+۱ آیه
  • گناه، موجب ذلّت و خواری در اخرت+۱ آیه
  • جلوگیری از خیر، زمینه ساز گرفتاری به ذلّت و خواری در اخرت+۱ آیه
  • سخن چینی، درپی دارنده ذلّت و خواری+۱ آیه
  • تعدّی و ظلم به حدود الهی، عملی ناشایست و حرام+۵ آیه
  • بخل و منع از خیر، موجب کیفر و عذاب+۱ آیه
  • بدخلقی، از عوامل کیفر و عذاب+۱ آیه
  • تعدّی و تجاوز از احکام و حدود الهی، درپی دارنده عذاب خدا+۲ آیه
  • تهدید شدن تکذیب کنندگان حق از سوی خداوند، به هلاکت و عذاب اخروی+۱ آیه
  • سخن چینی و سعایت، از اسباب کیفر و داغ نهادن بر بینی+۱ آیه
  • عیبجویی، از اسباب کیفر و عذاب+۱ آیه
  • کینه توزی و دشمنی از اسباب عذاب و داغ نهادن بر بینی+۱ آیه
  • انسانهای عیب جو، مورد تهدید عذاب الهی+۶ آیه
  • خواری و بی ارزشی عیب جویان در قیامت+۳ آیه
  • عیب جویی از دیگران، زمینه ابتلا به عذاب خفّت بار الهی+۱ آیه
  • بیداری صاحبان باغ، از غفلت از یاد خدا، با مشاهده نابودی محصولات خویش و پرداختن به تسبیح و تنزیه خداوند
  • افترای افسانه بودن قران، از علل تحقیر شدن در قیامت، با علامت گذاشتن بر بینی افترا زننده+۲ آیه
  • ذلت و رسوایی، کیفر افترا زنندگان به قران با اساطیر قلمداد کردن ان در قیامت+۱ آیه
  • علامت گذاری خداوند بر روی بینی مکذّبان قران، در قیامت+۲ آیه
  • سوگند دروغ، زمینه ابتلا به ذلّت و رسوایی در قیامت+۱ آیه
  • داغ نهادن بر بینی صاحب رذایل و خصال ناپسند، کیفر وی در قیامت+۶ آیه
  • گناه، از اسباب بی ابرویی در قیامت، با علامت گذاری بر بینی+۲ آیه
  • تهدید شدن گناهکاران از جانب خدا، به کیفر و عذاب+۱ آیه
  • عذاب و جهنّم، کیفر گناهکاران+۱ آیه
  • امکان شناخت دشمنان پیامبر و قران در قیامت بر اساس نشانه موجود بر روی بینی انها+۲ آیه
  • علامتگذاری خداوند بر روی بینی دشمنان پیامبر و قران به منظور اهانت به انان و تحقیرشان در قیامت+۲ آیه
  • رسوایی در قیامت، وعده خداوند به افترا زنندگان به قران+۱ آیه
واژه‌ها