آیه ۲۹ سوره کهف

سوره کهف(الكهف)، آیه ۲۹ · جزء ۱۵ · صفحه ۲۹۷

وَقُلِ الْحَقُّ مِن رَّبِّكُمْ فَمَن شَاءَ فَلْيُؤْمِن وَمَن شَاءَ فَلْيَكْفُرْ إِنَّا أَعْتَدْنَا لِلظَّالِمِينَ نَارًا أَحَاطَ بِهِمْ سُرَادِقُهَا وَإِن يَسْتَغِيثُوا يُغَاثُوا بِمَاءٍ كَالْمُهْلِ يَشْوِي الْوُجُوهَ بِئْسَ الشَّرَابُ وَسَاءَتْ مُرْتَفَقًا

بگو: «این حقّ است از سوی پروردگارتان! هر کس می‌خواهد ایمان بیاورد (و این حقیقت را پذیرا شود)، و هر کس میخواهد کافر گردد!» ما برای ستمگران آتشی آماده کردیم که سراپرده‌اش آنان را از هر سو احاطه کرده است! و اگر تقاضای آب کنند، آبی برای آنان میاورند که همچون فلز گداخته صورتها را بریان می‌کند! چه بد نوشیدنی، و چه بد محل اجتماعی است!

معنی کلمات و عبارات
«سُرَادِقُ»: معرّب سراپرده است، به معنی خیمه و بارگاه و چادری است که بر فراز صحن خانه کشند. «إِن یَسْتَغِیثُوا»: اگر فریاد برآورند. اگر کمک بخواهند. «یُغَاثُوا»: به فریادشان رسیده شود. کمک کرده شوند. «مُهْل»: هر نوع فلز گداخته (نگا: دخان / ، معارج / . دُرْدِ ته‌نشین شده روغن که معمولاً چیز آلوده و کثیف و بد طعمی است؛ و در اینجا مراد کیم و خونابه دوزخیان است (نگا: ابراهیم / و ). «مُرْتَفَقاً»: محلّ اجتماع و گردهمآئی. منزل. جائی که برای حسرت و یا آسایش آرنج را بدان تکیه دهند یا زیرِ گونه بگذارند، که در صورت دوم یعنی اگر برای آسایش باشد، در اینجا جنبه ریشخند دارد؛ مثل (نُزُلٌ) در آیه سوره واقعه. منصوب است چون تمییز است.
نزول

سال ۱۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

در آن زمان چه می‌گذشت (۱ رویداد)
نکات آیه
۱- تنها، خداوند سرچشمه حقایق و معارف صحیح است. «الحقّ من ربّکم» «من ربّکم» خبر است براى «الحقّ» و برخى گفته اند که «الحقّ» خبر براى مبتداى محذوف است. «ال» در «الحقّ» براى استغراق است، یعنى: «تمامى حقایق. بنابراین جمله «الحقّ من ربّکم» در حقیقت، دلالت بر حصر مى کند. این حصر، در برابر رهنمودهاى هواپرستان است که آیه قبل اطاعت آنان را ناروا دانست. ۲- سخن هاى ناسازگار با تعالیم الهى، باطل و مردود است. «و قل الحقّ من ربّکم» ۳- خداوند، پیامبر(ص) را در شیوه برخورد با دنیاگرایان و رد پیشنهادهاى نادرست آنان تعلیم داد. «و لاتطع من ... و قل الحقّ من ربّکم» ۴- تنها راه شناخت شیوه برخورد با مؤمنان تهیدست، وحى الهى است نه آراى هواپرستان غافل از خداوند «و لاتطع من ... و قل الحقّ من ربّکم» ۵- تبیین حق و راستى براى انسان ها، در جهت رشد و تربیت آن ها است. «الحقّ من ربّکم» گزینش کلمه «ربّ» حاکى از نکته بالا است. ۶- پیامبر(ص) موظّف به رساندن پیام حقِّ الهى به مردم است و نه مسئول ایمان و کفر آنان. «و قل الحقّ من ربّکم فمن شاء فلیؤمن ومن شاء فلیکفر» ۷- تصمیم و خواست خود انسان، محور و اساس ایمان و کفرش است. «فمن شاء فلیؤمن ومن شاء فلیکفر» ۸- گرایش و عدم گرایش مردم و آراى آنان در حقانیّت حق، بى تأثیر است. «الحقّ من ربّکم فمن شاء فلیؤمن ومن شاء فلیکفر» ۹- آتش سهم گین و فراگیر، عذاب حاضر و آماده براى کافران، از جانب خداوند است. «إنّا أعتدنا للظلمین نارًا» نکره آوردن «ناراً» براى دلالت بر شدّت و عظمت است. ۱۰- دوزخ، از هم اکنون براى ظالمان آماده و مهیا است.* «إنّا أعتدنا للظلمین نارًا» ۱۱- برخوردارى انسان از حق انتخاب ایمان و کفر، به معناى بى تفاوتى ایمان و کفر در فرجام اخروى او، نیست. «فمن شاء فلیؤمن و من شاء فلیکفر إنّا أعتدنا للظلمین نارًا» امر در «فلیکفر» براى تهدید است و جمله «إنّا أعتدنا...» گویاى این معنا است که اختیار انسان در انتخاب ایمان یا کفر، بدان معنا نیست که او، بر انتخاب خویش، مؤاخذه و یا تشویق نخواهد شد. ۱۲- کافرانِ به حقایق نازل شده از سوى خداوند، ظالم، و سزاوار آتش اند. «الحقّ من ربّکم ... و من شاء فلیکفر إنّا أعتدنا للظلمین نارًا» ۱۳- توجه به فرجام مؤمنان و کافران، نقشى تعیین کننده در گرایش انسان به ایمان یا کفر دارد. «فمن شاء فلیؤمن و من شاء فلیکفر إنّا أعتدنا للظلمین نارًا» ۱۴- آتش قیامت، همانند سراپرده اى فراگیر، راه گریز را بر کافران خواهد بست. «نارًا أحاط بهم سرادقها» «سرادق» معرب «سراطاق» و به معناى خیمه و پرده سرا است. ۱۵- کافران در خیمه آتشین دوزخ، با استغاثه و اظهار تشنگى، از مأموران عذاب، یارى مى طلبند. «و إن یستغیثوا یغاثوا بماء» «غوث» یعنى: «یارى کردن» و «غیث» یعنى: «باران». مراد از «استغاثه» مى تواند طلب یارى و یا طلب باران (آب) باشد. پاسخى که به استغاثه دوزخیان داده مى شود، گویاى آن است که یارى خواستن دوزخیان، همان آب خواهى آنان است. ۱۶- انسان، در جهان آخرت، داراى احساس تشنگى و نیازمند آب است. «یغاثوا بماء» ۱۷- آب هاى غلیظ و گداخته، بسان گدازه مس، پاسخى براى استغاثه و آب طلبى کافران در دوزخ است. «و إن یستغیثوا یغاثوا بماء کالمهل» «مهل» به معناى «درده روغن» و نیز «مس گداخته» است (مقاییس اللغة) و نیز به «خونابه اى که از لاشه مردار بیرون آید» گفته مى شود. (قاموس) وصف آنان با عبارت «یشوى الوجوه» با معناى «مس گداخته» سازگارتر است. ۱۸- آب هاى دوزخى، چهره کافران را سوزانده و بریان مى سازد. «یغاثوا بماء کالمهل یشوى الوجوه» ۱۹- کمک خواهى دوزخیان، افزایش دهنده عذاب و زمینه تحقیر افزون تر ایشان است. «و إن یستغیثوا یغاثوا بماء کالمهل یشوى الوجوه» فعل «یغاثوا» (فریادرسى مى شوند) استهزاى دوزخیان است و «یشوى الوجوه» از سوزاندن و عذابى اضافه بر عذاب موجود خبر مى دهد. ۲۰- آبِ مشروب دوزخیان، مایعى ناگوار و پلید است. «یغاثوا بماء ... بئس الشراب» ۲۱- آتش دوزخ، تکیگاهى ناپسند و شوم براى دوزخیان است. «یغاثوا بماء کالمهل ... و ساءت مرتفقًا» «مرتفق» به مکانى گفته مى شود که آدمى، در آن، مرفق و آرنج خود را بر زمین نهد و با ساق دست خود اهرمى بسازد و سر بر آن گذارده، استراحت کند. یاد کردن از جایگاه دوزخیان با این تعبیر، به منظور ریش خند کردن آن ها است. ۲۲- رفاه مندانِ هواپرست، در قیامت، گرفتار آتشى فراگیر و آشامیدنى هایى ناگوارند. «و لاتطع من أغفلنا قلبه ... بئس الشراب و ساءت مرتفقًا» نکته یاد شده از ارتباط دو آیه استفاده شده است. ۲۳- معاد، جسمانى است و انسان، با بدنى مادّى، در قیامت حضور خواهد یافت. «یغاثوا بماء ... یشوى الوجوه بئس الشراب»
تفسیر (۸)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

آثار استمداد جهنمیانآثار گرایش به حقآشامیدنیهای اخروی مرفهانآشامیدنیهای اخروی هواپرستاناحاطه جهنماستمداد جهنمیانبریانی صورت جهنمیانتشبیه آب داغ جهنمتشبیه به مس مذابتشنگی اخروی انساندرخواست آبرد خواسته های دنیاطلبانروش برخورد با دنیاطلبانروش برخورد با مؤمنان فقیرزمینه تحقیر جهنمیانشومی تکیه گاه جهنمیانعذاب اخروی مرفهانعذاب اخروی هواپرستانعوامل ازدیاد عذاب جهنمیانعوامل گرایش به ایمانعوامل گرایش به کفرفعلیت عذاب کافرانمرفهان در جهنممنشأ حقایقهواپرستان در جهنمویژگیهای آب داغ جهنمپاسخ استغاثه جهنمیانپلیدی آشامیدنیهای جهنمکیفر کفر به حقایقایمان انسانبی ارزشی بینش هواپرستانآثار ذکر فرجام مؤمنانشومی آتش جهنمفلسفه تبیین حقملاک سخن باطلکفر انسانمحمد و کفر مردممحمد و ایمان مردمآثار ذکر فرجام کافراناستمداد از نگهبانان جهنماهمیت تعالیم خداملاک حقانیتتشنگی جهنمیانمراتب آتش جهنمآثار اعراض از حقخواسته های جهنمیاننیاز به آباراده انسانعجز اخروی کافرانآمادگی جهنمنیازهای اخروی انسانعوامل تربیتفعلیت جهنمفرجام مؤمنانآشامیدنیهای جهنمظالمان در جهنمظلم کافراننجات از جهنمویژگیهای آتش جهنمزمینه کفرمعلم محمدفرجام کافرانتبلیغ محمدمحدوده مسؤولیت محمدزمینه ایمانکافران در جهنممعاد جسمانیعوامل رشدتعالیم خدااختیار انساننقش وحیتشبیهات قرآنعذابهای خدااهل عذاباختصاصات خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۶۲)
  • ازاد بودن انسانها در انتخاب دین+۳ آیه
  • اختیار انسان در پذیرش و عدم پذیرش ایمان+۴ آیه
  • اختیار و ازادی انسان در کفر ورزیدن+۳ آیه
  • کفر، باعث بیاثر شدن استغاثه کافران در دوزخ+۲ آیه
  • استغاثه ستمگران در دوزخ و ردّ در خواست انان
  • استغاثه ستمگران دوزخی، سبب افزایش عذاب انان
  • اسلام، تنها دین حق و مورد پذیرش خداوند+۱ آیه
  • هشدار خداوند به ستمگران، از اتش دوزخ و عذاب گوناگون ان+۲ آیه
  • اختیار داشتن انسان در ایمان اوردن+۱ آیه
  • اشامیدنی دوزخیان، مایعی ناگوار و پلید+۱ آیه
  • تربیت انسانها، از جانب خداوند+۲ آیه
  • تبیین حق و راستی برای انسانها، در جهت تربیت انها
  • همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۷ آیه
  • اب داده شده به جهنّمیان، همچون فلز (مذاب)
  • ابِ داده شده به جهنّمیان، مانند فلز گداخته
  • یاری طلبیدن کافران در خیمه اتشین دوزخ، با استغاثه و اظهار تشنگی، از ماموران عذاب
  • تشنگی شدید جهنّمیان، بر اثر گرمای جهنّم
  • تهدید شدن ظالمان به عذاب در قیامت، از جانب خدا
  • تهدید کافران به اتش جهنّم، از جانب خدا+۳ آیه
  • انبوهی و به هم پیوستگی، از ویژگیهای اتش جهنّم+۱ آیه
  • دوزخ، اتش فراگیر+۱ آیه
  • اب جوشان، از اشامیدنیهای جهنّم+۱ آیه
  • تشبیه اب داغ جهنّم، به مس گداخته شده
  • بریان شدن صورتهای جهنّمیان، به واسطه اب داغ جهنّم
  • جهنّم، جایگاهی بس شوم و بد برای دوزخیان+۱ آیه
  • احاطه همهجانبه جهنّم، بر جهنّمیان+۱ آیه
  • تهدید کافران به اتش جهنّم+۳ آیه
  • استغاثه دوزخیان ستمگر از ماموران عذاب، برای اب
  • بیاثر بودن استغاثههای جهنّمیان+۲ آیه
  • اب جوشان، جواب استغاثه جهنّمیان
  • بریان شدن و سوختن چهره جهنّمیان، پس از نوشیدن ابهای غلیظ و گداخته
  • اب، از مهمترین نیازهای جهنّمیان
  • فعلیّت داشتن جهنّم+۱ آیه
  • ظلم، از موجبات گرفتاری به اتش دوزخ
  • غفلت از خدا، از موجبات گرفتاری به دوزخ+۱۰ آیه
  • هواپرستی، موجب گرفتاری به اتش جهنّم+۱ آیه
  • نار (اتش) از نامهای جهنّم+۵ آیه
  • پیامبر(صلی الله علیه واله)، مامور ابلاغ و بیان حق، برای مردم و ازاد گذاشتن انان در انتخاب ان
  • ازادی و اختیار انسانها، در انتخاب حق+۱ آیه
  • انتخاب نکردن حق و رویاوری به کفر، موجب جهنّمی شدن
  • بیتاثیر بودن کفر و ایمان مردم، در حقّانیّت حق
  • مسیولیّت نداشتن پیامبر(صلی الله علیه واله)، در پذیرش یا عدم پذیرش حق، از جانب مردم
  • برخورداری همه انسانها، از حق ازادی عقیده+۱ آیه
  • حق، نشیت گرفته از ربوبیّت خدا+۱ آیه
  • ربوبیّت خداوند، مقتضی نزول کتابی بر حق (قران)+۳ آیه
  • ازادی انسانها، در انتخاب دین+۳ آیه
  • مشیّت خدا بر اختیاری بودن انتخاب دین، از سوی انسانها+۱ آیه
  • سوخته و بریان شدن صورت جهنّمیان، با ابی مانند مس گداخته، به علّت ظلم انان
  • انسانها، مختار در انتخاب راه هدایت و یا ضلالت+۲ آیه
  • تهدید شدن ظالمان به عذاب در قیامت، از ناحیه خدا
  • گرفتاری به عذاب در اخرت، پیامد ظلم و ستمگری
  • غفلت از خدا، موجب گرفتاری به دوزخ+۱۰ آیه
  • کفر، مانع تاثیر استغاثه و مددخواهی کافران در دوزخ+۲ آیه
  • اختیار و ازادی انسانها، در کفر وایمان+۴ آیه
  • گریز کافران از حق، موجب گرفتاری به اتش فراگیر دوزخ
  • کافران، مردمی ستم پیشه
  • گرفتاری به دوزخ، سرنوشت شوم کفرپیشگان+۱ آیه
  • موظّف نبودن پیامبر صلی الله علیه و اله در مورد اجبار مسلمانان به هدایت+۲ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله موظّف به اتمامحجّت بر مردم+۲ آیه
  • تشبیه اب داغ جهنم، به مس گداخته
  • ابهای غلیظ و گداخته، به سان گدازه مس، پاسخی برای استغاثه و اب خواهی کافران در دوزخ
  • پیامبر صلی الله علیه و اله موظّف به تبیین حق در معاشرت با مؤمنانِ مخلص+۱ آیه
واژه‌ها