آیه ۳۹ سوره کهف

سوره کهف(الكهف)، آیه ۳۹ · جزء ۱۵ · صفحه ۲۹۸

وَلَوْلَا إِذْ دَخَلْتَ جَنَّتَكَ قُلْتَ مَا شَاءَ اللَّهُ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ إِن تَرَنِ أَنَا أَقَلَّ مِنكَ مَالًا وَوَلَدًا

چرا هنگامی که وارد باغت شدی، نگفتی این نعمتی است که خدا خواسته است؟! قوّت (و نیرویی) جز از ناحیه خدا نیست! و اگر می‌بینی من از نظر مال و فرزند از تو کمترم (مطلب مهمّی نیست)!

معنی کلمات و عبارات
«مَا شَآءَ اللهُ»: این جمله محذوفی دارد و تقدیر چنین است: هذا مَا شَآءَ اللهُ، یعنی: این چیزی است که خدا خواسته است. یا این که: مَا شَآءَ اللهُ کائِنٌ، یعنی: هرچه خدا بخواهد، همان می‌شود.
نزول

سال ۱۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

در آن زمان چه می‌گذشت (۱ رویداد)
نکات آیه
۱- بى توجهى رفاه مند مغرور به نقش اساسى مشیّت خدا در امور، مورد سرزنش مرد مؤمن قرار گرفت. «و لولا ... قلت ما شاء اللّه» ۲-برخورداران نعمت، باید به مبدأ یگانه نعمت آفرین، توجه داشته باشند و از دل بستگى به نعمت ها و غفلت از یاد خدا، پرهیز کنند. «و لولا إذ دخلت جنّتک قلت ما شاء اللّه لاقوّة إلاّ باللّه» ۳- خداوند، هر چه بخواهد، وجود خواهد یافت. «ما شاء اللّه» «ما» در «ما شاء اللّه» موصول و مبتدا است و خبر آن «کائن» یا چیزى نظیر آن است. معناى جمله، چنین است: «آنچه را خدا خواسته است خواهد شد.». ۴- تمام نیروها، وابسته به خداوند است. «لاقوّة إلاّ باللّه» جمله «لاقوّة إلاّ باللّه» به دلیل «لا»ى نفى جنس و حرف «إلاّ» افاده حصر مى کند; یعنى، هیچ توان و قدرتى، جز به نیروى خداوند، نمى تواند عرضه وجود کند. ۵- پیدایش و کارایى مظاهر طبیعت، متّکى به مشیّت و نیروى الهى است. «و لولا إذ دخلت جنّتک قلت ما شاء اللّه لاقوّة إلاّ باللّه» ۶- هستى، تحت مشیّت و مدیریت و نیروى خداوند یگانه است. «ما شاء اللّه لاقوّة إلاّ باللّه» ۷- قدرت و نیروى مطلق خدا، پشتوانه حاکمیّت خواست او بر هستى است . «ما شاء اللّه لاقوّة إلاّ باللّه» بیان «لاقوّة...» به منزله تعلیل است; یعنى، چون نیرویى در هستى وجود ندارد جز وابسته به خدا، پس جز مشیّت اش اراده اى حاکم بر هستى نیست. ۸- بر زبان راندن باورهاى توحیدى و اکتفا نکردن به عقیده قلبى، لازم است.* «لولا ... قلت ما شاء اللّه لا قوّة إلاّ باللّه» ۹- توجه به مشیّت نافذ و نیروى قاهرِ خداوند، بازدارنده آدمى از مغرور شدن به اموال دنیا و ابدى پنداشتن آن است. «و لولا إذ دخلت جنّتک قلت ما شاء اللّه لاقوّة إلاّ باللّه» ۱۰- گفتن «ما شاء اللّه لاقوّة إلاّ باللّه» به هنگام مشاهده نعمت ها، کارى شایسته و لازم است. «و لولا إذ دخلت جنّتک قلت ما شاء اللّه لاقوّة إلاّ باللّه» ۱۱- خودباختگى و خودکم بینى، به خاطر کمى مال و فرزند، در مرد مؤمن راه نیافت. «إن ترن أنا أقلّ منک مالاً و ولدًا» جمله «فعسى ربّى...» - در آیه بعد - جواب شرط و حاکى از امیدوارى مرد مؤمن به عنایت خداوند است. ۱۲- توجه به جریان امور بر وفق مشیّت و قدرت خداوند، مانع از تفاخر به مال و فرزند و تحقیر دیگران است. «و لولا إذ دخلت جنّتک قلت ما شاء اللّه لاقوّة إلاّ باللّه إن ترن أنا أقلّ منک مالاً و ولدًا» ۱۳- مؤمنان، متّکى به مشیّت و نیروى الهى اند، نه مال و فرزند. «لولا ... قلت ما شاء اللّه لاقوّة إلاّ باللّه إن ترن أنا أقلّ منک مالاً و ولدًا»
تفسیر (۹)
روایات و احادیث
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۸)
  • خطر پدیده بیابی بر اثر کفرورزی+۳ آیه
  • کفر و غرور ناشی از داراییها، عامل اسیب رسیدن به اقتصاد+۶ آیه
  • مثال دو باغ انگور (نمونه) و نابودی ان بر اثر غرور، شرک و ناسپاسی صاحبش، مایه عبرت+۱۱ آیه
  • سرگذشت باغدار متکبّر، سبب پند و عبرت دیگران+۱۰ آیه
  • شرک و کفر باغدار متکبّر به پروردگار، زمینه نابود شدن باغ وی به وسیله صاعقه+۲ آیه
  • شرک، عامل فخر و مباهات+۳ آیه
  • اعتقاد به تقدیر الهی در برخورداری و عدم برخورداری از امکانات، از عوامل بازدارنده تفاخر+۳ آیه
  • اعتقاد به جریان امور بر وفق مشیّت خداوند، مانع از تفاخر به مال و فرزند+۱ آیه
  • توحید، مایه توکّل و توجّه انسان به مشیّت و قدرت خدا+۲ آیه
  • نفی تاثیر استقلالی غیر خداوند، در جهان هستی+۵ آیه
  • غرور، خودبینی، شرک و خدافراموشی باغدار متکبّر، سبب حسرت او+۷ آیه
  • مشروع بودن مالکیّت خصوصی+۲ آیه
  • شرک به خدا از سوی باغدار رفاه مند مغرور، عامل تبدیل شدن باغ وی به خاک، با نزول عذاب الهی+۴ آیه
  • کیفر باغدار مشرک، با نابود کردن سرمایه و محصولاتش+۵ آیه
  • کفر و فخرفروشی صاحبان باغ سوخته، عاملی برای از دست دادن بوستانهای خیر و حاصلخیز به کویر خشک+۳ آیه
  • توجّه به عوامل طبیعی به جای توجّه به خدا، از پیامدهای برخورداری انسان از رفاه+۷ آیه
  • اعتراف مرفّهان، هنگام احساس عذاب دنیوی و هلاکت به ظلم و ستم خویش+۱۰ آیه
  • تاسّف و پشیمانی مرفّهان، پس از احساس عذاب و هلاکت خویش+۱۰ آیه
  • شرک باغ دار متکبّر، موجب نابود شدن باغ وی به وسیله صاعقه+۱ آیه
  • مشرکان، مستحقّ کیفر و عذاب خداوندی+۵ آیه
  • خداوند، قادر بر هرگونه عذاب و مجازات+۴ آیه
  • نادیده گرفتن مشیّت خدا در امور، زمینه ساز نزول عذاب ویرانگر بر مظاهر ابادانی و سبب نابودی انها+۲ آیه
  • غفلت باغدار متکبّر از خدا و انکار معاد، موجب نزول عذاب و از دست دادن نعمت الهی+۴ آیه
  • تفاخر تکبّرامیز باغدار متکبّر و منکر معاد، به فزونی مال و فرزند+۲ آیه
  • تکاثر و تفاخر برخی انسانها به فرزندان خویش+۱ آیه
  • احساس قدرت، زمینه تحقیر دیگران+۱ آیه
  • سوء استفاده از قدرت، زمینه زوال ان+۴ آیه
  • تمامی قدرتها، از انِ خداوند+۱ آیه
  • تحقّق و تخلّف ناپذیری مشیت خدا در عالم هستی، متاثّر از توانایی مطلق او
  • توجّه به مشیّت نافذ و قدرت قاهر خداوند، بازدارنده ادمی از مغرور شدن به اموال دنیا و ابدی پنداشتن ان+۶ آیه
  • پیدایش و کارایی مظاهر طبیعت، متکی به مشیّت خدا و جلوه هایی از قدرت الهی+۶ آیه
  • یاداوری قدرت خداوند، در تاثیرگذاری بهره مندی انسان از تواناییها و امکانات دنیا، امری مطلوب
  • خداوند، منشا اعطای توانمندی و قدرت+۱ آیه
  • کفر و غرور ناشی از داراییها، عامل اسیبهای اقتصادی+۴ آیه
  • غرور ناشی از داراییهای کافران، عامل اسیب رسیدن به اقتصاد+۷ آیه
  • تحقیر دیگران با به رخ انان کشیدن ثروت و داراییهای خود، کاری مذموم+۲ آیه
  • اعتقاد به مشیّت نافذ و نیروی قاهر خداوند، بازدارنده ادمی از مغرور شدن به اموال دنیا+۱ آیه
  • باغدار متکبر، مورد پرسش نکوهشامیز رفیق خداپرست خود، به دلیل کفر ورزیدن به خدا و بی توجهی به مشیت خدا+۲ آیه
واژه‌ها