سوره کهف(الكهف)، آیه ۴۳ · جزء ۱۵ · صفحه ۲۹۸
وَلَمْ تَكُن لَّهُ فِئَةٌ يَنصُرُونَهُ مِن دُونِ اللَّهِ وَمَا كَانَ مُنتَصِرًا
و گروهی نداشت که او را در برابر (عذاب) خداوند یاری دهند؛ و از خودش (نیز) نمیتوانست یاری گیرد.
معنی کلمات و عبارات
«مِن دُونِ اللهِ»: بجز خدا. در مقابل خدا. «مُنتَصِراً»: دفع کننده و بازدارنده. انتقام گیرنده. غالب و چیره. یادآوری: معنی آیه میتواند چنین هم باشد: صاحب باغ کسانی را نداشت که در برابر خشم خدا او را کمک کنند، و وی هم قادر به دفع بلا نبود.
نزول
سال ۱۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۱ رویداد)
نکات آیه
۱- سرمایه دارِ مغرورِ به کثرت هواداران، هنگام نابودى سرمایه اش با عذاب الهى، تنها و بى یاور بود. «أنا أکثر منک مالاً و أعزّ نفرًا ... و لم تکن له فئة ینصرونه من دون اللّه»
۲- اموال و نفرات، هیچ قدرت و تأثیرى در جلوگیرى از عذاب و کیفر الهى ندارند. « و هى خاویه على عروشها ... و لم تکن له فئه ینصرونه من دون اللّه»
۳- به هنگام نزول کیفر الهى،تنها، خداوند، قادر به جلوگیرى و متوقّف ساختن آن است. « و لم تکن له فئه ینصرونه من دون اللّه»
۴- ناکامى و محرومیت، فرجامِ اعتماد و اتّکابه غیر خداوند است. « أنا أکثر منک مالاً و أعزّ نفرًا ... و لم تکن له فئه ینصرونه من دون اللّه»
«فئة» به معناى گروه و جماعتى از مردم است. جمله «و لم تکن...» پاسخى به پندارهاى مرد ثروت مندِ مغرور به مال و نفرات خود است که در آیه پیشین مطرح شده بود. در این آیه، بى ثمر بودن چنین تکیگاه هایى در برابر اراده الهى، مورد تأکید قرار گرفته است.
۵- یاران دوران رفاه و توان مندى، به وقت گران بارى و تهیدستى، ناپیدایند. « و أُحیط بثمره ... و لم تکن له فئه ینصرونه من دون اللّه»
در آیه، سخنى درباره نابودى نفرات مرد ثروت مند به میان نیامده است، لذا ممکن است که عبارت «لم تکن له فئة» بدان معنا باشد که افرادِ وى، با مشاهده نابودى اموال ارباب خود، از اطراف او متفرق شدند و او را مدد نکردند.
۶- مرد مشرک، از دفع عذاب از خویش، ناتوان بود. « و ما کان منتصرًا»
«انتصار» به معناى «حفظ خود از ظلم و تعدى» است (لسان العرب). در مورد آیه، به معناى «حفظ خود از عذاب» است; یعنى، ثروت مندِ مغرور، راهى براى دفع عذاب و نجات از مخمصه اى که بدان گرفتار شده بود، نداشت.
تفسیر (۷)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
بی یاوری باغدار متکبربیوفایی دوستان مرفهانمنشأ ممانعت از عذابعجز باغدار متکبرعذاب باغدار متکبرفرجام اتکا به غیرخدانابودی اموال باغدار متکبرنقش کثرت جمعیتعجز از دفع عذابنقش مالقصه باغدار متکبرعوامل شکستآثار فقرنجات از عذابقدرت خدااختصاصات خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۹)
- شرک، باعث محروم شدن از امداد الهی+۶ آیه
- محرومیّت مشرکان از هرگونه یاری بتها+۵ آیه
- مثال دو باغ انگور (نمونه) و نابودی ان بر اثر غرور، شرک و ناسپاسی صاحبش، مایه عبرت+۱۰ آیه
- تفاخر، موجب محرومیّت از نصرت+۴ آیه
- تکاثر باغدار متکبّر با رفیق خود، درپیدارنده محرومیّت از هرگونه امداد+۳ آیه
- حرمت شرک و شریک قرار دادن، برای خدا+۲ آیه
- قدرت خداوند، بر یاری رساندن در بحبوحه قطع اسباب ظاهری، جلوه ای از حقّانیّت او+۱ آیه
- کفر به افریدگار، موجب سلب رفاه+۷ آیه
- ناپایداری رفاه و اسایش در دنیا+۶ آیه
- شداید و دشواریها، زمینه پی بردن انسان به ولایت و تسلّط مطلق خداوند بر همه امور+۱ آیه
- شرک، باعث محروم شدن از امداد الهی+۸ آیه
- محرومیّت مشرکان، از امدادهای خدا+۶ آیه
- محرومیّت مشرکان، از امدادهای بتها و معبودهای خویش+۵ آیه
- مشرکان، مستحقّ کیفر و عذاب خداوندی+۶ آیه
- پیدایش و کارایی مظاهر طبیعت، متکی به مشیّت خدا و جلوه هایی از قدرت الهی+۷ آیه
- تنها خداوند، قادر بر رفع عذاب، هنگام نزول کیفر الهی+۳ آیه
- کفر، عامل محروم شدن از امداد الهی+۳ آیه
- تنها و بی یاور بودن سرمایهدار مغرور به کثرت اموال، هنگام نابودی سرمایهاش با عذاب الهی+۱ آیه
- ولایت خدا یاور انسانها هنگام سختی و قطع امید+۱ آیه