سوره کهف(الكهف)، آیه ۷۱ · جزء ۱۵ · صفحه ۳۰۱
فَانطَلَقَا حَتَّىٰ إِذَا رَكِبَا فِي السَّفِينَةِ خَرَقَهَا قَالَ أَخَرَقْتَهَا لِتُغْرِقَ أَهْلَهَا لَقَدْ جِئْتَ شَيْئًا إِمْرًا
آن دو به راه افتادند؛ تا آن که سوار کشتی شدند، (خضر) کشتی را سوراخ کرد. (موسی) گفت: «آیا آن را سوراخ کردی که اهلش را غرق کنی؟! راستی که چه کار بدی انجام دادی!»
معنی کلمات و عبارات
«إِنطَلَقا»: به راه افتادند. روان شدند. «خَرَقَهَا»: آن را سوراخ کرد. «أَهْلَهَا»: ساکنان آن. صاحبان آن. «إِمْراً»: کار بسیار زشت و شگفتانگیز.
نزول
سال ۷ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱- موسى(ع) با پذیرش شروط خضر، همراه او حرکت کرد. «فانطلقا حتّى إذا رکبا فى السفینة»
«انطلاق» به معناى «روانه شدن و حرکت کردن» است. «فاء» در «فانطلقا» دلالت دارد که موسى(ع) شرایط خضر را پذیرفت و خضر(ع) به همراهى وى رخصت داد.
۲- موسى و خضر(ع) در نخستین مراحل همراهى، سوار کشتى شدند. «فانطلقا حتّى إذا رکبا فى السفینة»
۳- همسفر موسى(ع)(یوشع) با آغاز سفر موسى و خضر(ع)، از آنان جدا شد.* «فانطلقا حتّى إذا رکبا فى السفینة»
در این آیه، نامى از همسفر قبلى موسى (یوشع) مطرح نیست. ممکن است گفته شود، او در ادامه سفر، حضور نداشته و رخصتى براى او صادر نگردیده بود. توجه به ضمایر تثنیه («فانطلقا»، «رکبا») گواهى روشن بر این نکته است.
۴- خضر(ع) پس از سوار شدن بر کشتى، در بدنه آن شکافى ایجاد کرد که سرنشنیان آن در خطر غرق شدن قرار گرفتند. «حتّى إذا رکبا فى السفینة خرقها»
«خرق» به معناى «شکافتن و دریدن» است.
۵- موسى(ع) از عملکرد خضر(ع) در شکافتن بدنه کشتى، شگفت زده شد و به او اعتراض کرد. «قال أخرقتها لتغرق أهلها»
۶- اقدام خضر به سوراخ کردن کشتى، دور از چشم سرنشینان کشتى بوده است. «خرقها قال أخرقتها لتغرق أهلها»
روشن است که اگر سوراخ کردن کشتى، در دید مردم قرار داشت، خضر(ع)، مورد اعتراض آن ها قرار مى گرفت و مانع او مى شدند. از این که تنها، موسى(ع)اعتراض کرده، چنین بر مى آید که این کار، از چشم دیگران به دور بوده است .
۷- قرار گرفتن سرنشینان کشتى در معرض غرق، علّت اعتراض موسى(ع) به عمل خضر(ع) بود. «قال أخرقتها لتغرق أهلها»
۸- آسیب رساندن خضر(ع) به کشتى، امرى بس ناروا و غیرقابل توجیه در نظر موسى(ع) بود. «لقد جئت شیئًا إمرًا»
«إمر» به معناى «منکَر عظیم» و نیز «منکَر عجیب» آمده است.(لسان العرب).
۹- آسیب رساندن به جان مردم، امرى بس نکوهیده و ناروا است. «أخرقتها لتغرق أهلها لقد جئت شیئًا إمرًا»
۱۰- کشتى سوراخ شده به دست خضر(ع) حامل مسافر بوده است. «أخرقتها لتغرق أهلها»
۱۱- موسى(ع)، لغزش هایى نظیر غرق انسان ها بى گناه را، از جانب خضر(ع) منتفى نمى دانست. «أخرقتها لتغرق أهلها لقد جئت شیئًا إمرًا»
۱۲- سکوت در برابر منکرات و بى تفاوتى در رخدادهاى زیان بار براى مردم، به دور از خوى و منش موسى(ع) بود. «أخرقتها لتغرق أهلها لقد جئت شیئًا إمرًا»
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
جدایی یوشع و موسیخضر در کشتیسیره موسیعصمت خضرفلسفه اعتراض به خضرفلسفه اعتراض موسیقبول خواسته های خضرمسؤولیت پذیری موسیمسافران کشتی قصه خضرموسی در کشتیناپسندی زیان رسانی به مردمناپسندی عمل خضرسوراخ کشتی قصه خضرشگفتی عمل خضراعتراض به خضرمسافرت خضرتعجب موسیاعتراض موسیاهمیت نهی ازمنکرمسافرت موسیهمراهی موسی با خضربینش موسیقصه خضرعمل ناپسندقصه موسی
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵۶)
- اطمینان دادن خضر(علیه السلام) به موسی(علیه السلام)، درباره اگاه کردن او به تاویل کارهایش+۳ آیه
- تعجّب موسی(علیه السلام) از سوراخ کردن کشتی به دست خضر(علیه السلام)
- تعجّب موسی(علیه السلام) از کارهای خضر(علیه السلام)+۱ آیه
- جهل به راز حوادث پیش امده، از عوامل ناشکیبایی و اعتراض+۸ آیه
- جواز تصرّف در مال غیر، به قصد حفظ ان+۳ آیه
- کشتی، از وسایل حمل و نقل، در عصر موسی و خضر(علیهما السلام)
- سوراخ کردن کشتی و کشتن نوجوان، از موارد تقدیم اهم بر مهم، در رفتارهای اختصاصی خضر(علیه السلام)+۱ آیه
- سوراخ کردن کشتی متعلّق به مساکین، از رفتارهای خضر(علیه السلام)+۱ آیه
- اعتراض موسی(علیه السلام) به خضر(علیه السلام)، در شکافتن بدنه کشتی، به دلیل در معرض غرق قرار گرفتن سرنشینان کشتی
- نجات کشتی از غارت و مصادره سلطان غاصب، هدف خضر(علیه السلام) از سوراخ کردن کشتی+۱ آیه
- سرزنش خضر(علیه السلام)، به بی صبری موسی(علیه السلام) در پی اعتراض موسی(علیه السلام) به سوراخ کردن کشتی+۱ آیه
- عذرخواهی موسی(علیه السلام) از خضر(علیه السلام)، به دلیل تخلّف از شرط همراهی با خضر(علیه السلام) و اعتراض ناروا به او، پس از سوراخ کردن کشتی+۱ آیه
- حمایت نهایی از محرومان و تلاش سرّی در جهت منافع انان، از جمله مسؤلیّتهای خضر(علیه السلام)+۱ آیه
- مسافرت خضر(علیه السلام) با کشتی، به همراه موسی(علیه السلام)
- ملاقات خضر(علیه السلام) و موسی(علیه السلام) با نوجوان، پس از ماجرای سوراخ کردن کشتی+۱ آیه
- رواج دریانوردی، در زمان خضر و موسی(علیهما السلام)
- سفر موسی و خضر(علیهما السلام)، در دریا با کشتی
- خوف موسی(علیه السلام) از غرق شدن سرنشینان کشتی، با سوراخ کردن ان به دست خضر(علیه السلام)
- سوار شدن موسی و خضر(علیهما السلام) بر کشتی در دریا، در نخستین مراحل همراهی
- اثبات راستگویی خضر(علیه السلام) و درستی پیش بینی او، از شکیبا نبودن موسی(علیه السلام) بر اقدامات وی+۷ آیه
- کارهای خضر(علیه السلام)، دارای اسرار و مصالح نهفته+۱۷ آیه
- سفر موسی و خضر(علیهما السلام)، در دریا با کشتی+۱ آیه
- اقدام خضر(علیه السلام) به سوراخ کردن کشتی، در سفر دریایی خود، با موسی(علیه السلام)
- سؤال زود هنگام موسی(علیه السلام) از خضر(علیه السلام)، موجب محرومیّت از مصاحبت با وی+۳ آیه
- سؤال تعجّب امیز موسی(علیه السلام) از خضر(علیه السلام) درباره علّت شکستن و معیوب ساختن کشتی و قرار دادن مسافران ان در معرض غرق شدن
- سؤال تعجّب امیز موسی(علیه السلام) از خضر(علیه السلام) درباره علّت شکستن و معیوب ساختن کشتی و قرار دادن مسافران ان در معرض غرق شدن+۲ آیه
- تعهد موسی(علیه السلام) به سؤال نکردن از فلسفه کارهای خضر، قبل از اعلام ان+۵ آیه
- سؤال زود هنگام موسی(علیه السلام) از خضر(علیه السلام)، موجب محرومیّت از مصاحبت با وی+۵ آیه
- بی صبری موسی(علیه السلام) در برابر کارهای به ظاهر ناصحیح خضر(علیه السلام)+۷ آیه
- جهل به راز حوادث پیش امده از عوامل بی صبری و اعتراض+۵ آیه
- ضرر رساندن به جان مردم، بس نکوهیده و ناروا
- کشتی سوراخ شده و ضرر دیده به دست خضر(علیه السلام)، حامل چند مسافر
- هدف خضر(علیه السلام) از معیوب ساختن و ضرر زدن به کشتی، نجات دادن، ان از غارت و مصادره سلطان غاصب+۱ آیه
- ضرر و اسیب رساندن خضر(علیه السلام) به کشتی، بس ناروا و غیر قابل توجیه، در نظر موسی(علیه السلام)
- ناتوانی موسی(علیه السلام)، در همراهی خضر(علیه السلام)+۹ آیه
- سؤال عجولانه و اعتراض گونه موسی(علیه السلام) از کارهای شگفت خضر(علیه السلام)+۱۰ آیه
- سوراخ شدن بدنه کشتی به دست خضر(علیه السلام)و غرق شدن کشتی نشینان، امری ناپسند از دیدگاه موسی(علیه السلام)+۳ آیه
- قرار گرفتن سرنشینان کشتی در معرض غرق، علّت اعتراض موسی(علیه السلام) به عمل خضر(علیه السلام)+۲ آیه
- کشتن انسان بی گناه، عملی منکر و قبیح+۱ آیه
- کشتی، ابزار و دست مایه کار، در زمان موسی و خضر(علیهما السلام)+۱ آیه
- استفاده از کشتی، در عصر موسی و خضر(علیهما السلام)جهت حمل مسافر
- سوار شدن موسی(علیه السلام) همراه با خضر(علیه السلام) به کشتی، جهت سفر به موقعیّت موعود
- وجود صنعت کشتی سازی، در عصر موسی و خضر(علیهما السلام)
- حرکت کشتیها در بستر دریاها، برای تجارت+۱ آیه
- اسیب رسانی خضر(علیه السلام) به کشتی مساکین و اعتراض شدید موسی(علیه السلام) به این امر+۱ آیه
- مالکیّت گروهی از مساکین، بر کشتی سوراخ شده از سوی خضر(علیه السلام)+۱ آیه
- غصب و مصادره کشتیهای سالم، به فرمان حاکمان دوران خضر(علیه السلام)موجب معیوب ساختن کشتی مساکین، به وسیله ان حضرت+۱ آیه
- سرزنش خضر علیه السلام از موسی علیه السلام، به دلیل بیصبری در برابر سوراخ کردن کشتی و قتل نوجوان و تعمیر دیوار فرسوده+۵ آیه
- اعتراض موسی علیه السلام به خضر علیه السلام درباره معیوب و سوراخ کردن کشتی+۳ آیه
- بیصبری موسی علیه السلام در برابر کارهای شگفتانگیز خضر علیه السلام+۷ آیه
- تعجّب موسی علیه السلام از کارهای خضر علیه السلام (مانند معیوب ساختن کشتی و کشتن نوجوان)+۲ آیه
- سفر دریایی موسی علیه السلام با خضر علیه السلام+۲ آیه
- سوار شدن موسی و خضر علیه السلام بر کشتی دریا، پس از ملاقات یکدیگر+۲ آیه
- سوار شدن موسی و خضر علیهما السلام بر کشتی، جهت حرکت به مقصد مورد نظر+۳ آیه
- سفر موسی علیه السلام و همراه او با کشتی، در دریا+۲ آیه
- بهرهمندی خضر علیه السلام از ولایت الهی و تصرّف او در امور به فرمان خدا+۷ آیه